Η ποικιλία Λωτού Rojo brilliante

Καρποί λωτού της ποικιλίας Rojo Brillante — Καρποί λωτού της ποικιλίας **Rojo Brillante**. Ο επιμήκης, μεγαλόκαρπος τύπος με το έντονο πορτοκαλοκόκκινο χρώμα είναι το σήμα κατατεθέν της ποικιλίας.

Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος MSc, Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε., Νέος Μυλότοπος Πέλλας

Ο λωτός είναι μια καλλιέργεια που τα τελευταία χρόνια ανακτά όλο και περισσότερο έδαφος στην Ελλάδα. Από τις ποικιλίες που καλλιεργήθηκαν, η Jiro και ο καραλιόκ παρέμειναν μέχρι σήμερα. Πλέον υπάρχει στα ελληνικά φυτώρια και η Rojo Brillante, η ποικιλία που άλλαξε τον παγκόσμιο χάρτη του λωτού. Είναι όμως και η ποικιλία που δεν πωλείται τραγανή χωρίς θάλαμο αποστύφωσης, και αυτό πρέπει να το ξέρει κανείς πριν, όχι μετά τη φύτευση.

250 ως 300 gμέσο βάρος
καρπού

PVAομάδα στυφότητας
πάντα απαιτεί
αποστύφωση

6 ως 7 έτηγια πλήρη
παραγωγή

11 °Cκάτω από εδώ
εμφανίζεται ζημιά
από ψύχος

Περιεχόμενα

Από πού ήρθε η ποικιλία
Το δένδρο
Ο καρπός
Γιατί ο καρπός είναι άσπερμος
Η στυφότητα: γιατί δεν είναι σαν τον καραλιόκ
Πότε συγκομίζεται
Η αποστύφωση με διοξείδιο του άνθρακα
Η συντήρηση και η ζημιά από ψύχος
Έδαφος, υποκείμενα και κλίμα
Το πρόβλημα που ταξίδεψε μαζί με την ποικιλία
Τι πρέπει να απαντηθεί πριν από τη φύτευση
Πηγές

1. Από πού ήρθε η ποικιλία

Η Rojo Brillante κατάγεται από την Ισπανία. Επιλέχθηκε από ντόπιους παραγωγούς τη δεκαετία του 1960, ανάμεσα σε αυτοφυείς λωτούς της περιοχής Ribera del Xúquer, νότια της Βαλένθια. Πρόκειται δηλαδή για τυχαίο σπορόφυτο που ξεχώρισε και πολλαπλασιάστηκε, όχι για προϊόν προγράμματος βελτίωσης [1].

Παρότι υπάρχει εκεί εδώ και εξήντα και πλέον χρόνια, η διάδοσή της ξεκίνησε ουσιαστικά από τη δεκαετία του 1990, όταν η εξαιρετική ποιότητα του καρπού οδήγησε σε εκρηκτική επέκταση της καλλιέργειας στην επαρχία της Βαλένθια. Σήμερα η Rojo Brillante της περιοχής Ribera del Xúquer αντιπροσωπεύει περίπου το 83% της συνολικής ισπανικής παραγωγής λωτού και προστατεύεται από Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης με την ονομασία Kaki Ribera del Xúquer [2].

Το όνομα και οι παραλλαγές του Η σωστή γραφή είναι «Rojo Brillante», ισπανικά, «κόκκινο λαμπερό». Στην αγορά ο αποστυφωμένος καρπός κυκλοφορεί συχνά με εμπορικά σήματα, γι' αυτό ο ίδιος καρπός μπορεί να συναντηθεί με διαφορετικές ονομασίες. Υπάρχει επίσης η Ribera Sun®, αυθόρμητη μετάλλαξη της Rojo Brillante με καρπό περίπου 30% μεγαλύτερο, που καλλιεργείται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, καθώς και η Nuevo Rojo Brillante, επιλογή που εκπτύσσεται και ανθίζει 4 ως 7 ημέρες αργότερα, καθυστέρηση που μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή ζημιών από ανοιξιάτικο παγετό, και διατηρεί υψηλότερη συνεκτικότητα μετά την αποστύφωση [1].

2. Το δένδρο

Η ποικιλία δίνει ένα λαίμαργο και ορθόκλαδο δένδρο κατά τα πρώτα χρόνια, μεγάλης ζωηρότητας. Εισέρχεται νωρίς στην καρποφορία, ωστόσο απαιτεί 6 ως 7 έτη για πλήρη παραγωγή [1].

Μέγεθος. Σε διαμόρφωση ανοιχτού κυπέλλου φτάνει τα 3 ως 3,6 μ. ύψος και αντίστοιχο πλάτος.
Ζωηρότητα. Υψηλή. Παραγωγικότητα πολύ υψηλή.
Ανθοφορία. Φέρει αποκλειστικά θηλυκά άνθη, πολύ άφθονα, με υψηλή καρπόδεση και σχετικά μικρή καρπόπτωση [1].
Παραλλακτικότητα καρποφορίας. Δεν έχει παρατηρηθεί έντονη παρενιαυτοφορία στις ισπανικές συνθήκες.

Η ζωηρότητα των πρώτων χρόνων δεν είναι ουδέτερη Το ορθόκλαδο και λαίμαργο δένδρο των πρώτων ετών χτίζει εύκολα ψηλό, στενό σκελετό αν αφεθεί μόνο του, και η ζώνη παραγωγής ανεβαίνει γρήγορα σε ύψος που δυσκολεύει τη συγκομιδή. Επειδή ο λωτός καρποφορεί σε βλαστούς της ίδιας χρονιάς, η λογική του κλαδέματος διαφέρει ριζικά από τα υπόλοιπα οπωροφόρα και πρέπει να στηθεί σωστά από τον πρώτο χρόνο. Η διαμόρφωση και το ετήσιο κλάδεμα αναλύονται στο άρθρο για το κλάδεμα του λωτού στην ποικιλία Rojo Brillante.

3. Ο καρπός

Χαρακτηριστικό	Τιμή
Σχήμα	Πολύ πλατύ ωοειδές έως επίμηκες, με αμβλεία κορυφή και ελαφρές αυλακώσεις
Μέγεθος	Ομοιόμορφο και μεγάλο, κατά μέσο όρο 250 ως 300 g, με μέση διάμετρο τουλάχιστον 61 mm. Οι μεγαλύτεροι καρποί ξεπερνούν άνετα τα 350 ως 400 g.
Χρώμα φλοιού στη συγκομιδή	Κίτρινο έως πορτοκαλοκίτρινο, με γωνία απόχρωσης 66 ως 75°
Χρώμα μετά την ωρίμανση	Έντονο κοκκινοπορτοκαλί, γωνία απόχρωσης 43 ως 57°
Χρώμα σάρκας	Ομοιόμορφο κιτρινοπορτοκαλί, χωρίς καστανές κηλίδες όταν ο καρπός είναι άσπερμος
Κάλυκας	Μεγάλος, μεγαλύτερος από τη διάμετρο του καρπού, οριζόντιος
Γεύση	Στυφή στον ώριμο καρπό, πολύ γλυκιά μετά την αποστύφωση

Τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του πίνακα προέρχονται από την επίσημη περιγραφή της ποικιλίας [1].

4. Γιατί ο καρπός είναι άσπερμος

Η ποικιλία είναι άσπερμη και παρθενοκαρπεί. Ο λόγος είναι απλός και βρίσκεται στη μορφολογία του άνθους: το δένδρο φέρει μόνο θηλυκά άνθη και δεν παράγει καθόλου γύρη. Αν στη φυτεία δεν υπάρχει άλλη ποικιλία που να δίνει γύρη, δεν γίνεται γονιμοποίηση, και ο καρπός δένει και μεγαλώνει χωρίς σπέρματα, με υψηλή μάλιστα παραγωγικότητα.

Επίσης, οι καρποί φύονται σε βλαστάρια του ίδιου έτους. Ο βλαστός που θα εκπτυχθεί φέτος είναι αυτός που θα φέρει τα άνθη και τους καρπούς.

Στη Rojo Brillante ο επικονιαστής είναι ελάττωμα, όχι πλεονέκτημα Αυτό είναι το αντίθετο από ό,τι ισχύει στα περισσότερα οπωροφόρα. Όταν η Rojo Brillante επικονιαστεί, σχηματίζει σπέρματα και γύρω από αυτά εμφανίζονται καστανές περιοχές στη σάρκα. Ο καρπός υποβαθμίζεται εμπορικά, γιατί η αγορά ζητά ομοιόμορφη κιτρινοπορτοκαλί σάρκα.

Άρα, ο ακτινιδεώνας θέλει αρσενικά· ο λωτεώνας της Rojo Brillante δεν θέλει επικονιαστές. Αν στην περιοχή υπάρχουν άλλες ποικιλίες λωτού που παράγουν γύρη, ή αρσενικά δένδρα σε παρακείμενα κτήματα, το ζήτημα πρέπει να ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό της φυτείας.

5. Η στυφότητα: γιατί δεν είναι σαν τον καραλιόκ

Οι ποικιλίες του λωτού ταξινομούνται με βάση δύο ερωτήματα: είναι ο καρπός στυφός κατά τη συγκομιδή, και αλλάζει η στυφότητα όταν ο καρπός αποκτήσει σπέρματα; Από τους συνδυασμούς προκύπτουν τέσσερις ομάδες.

Ομάδα	Τι σημαίνει	Παραδείγματα
PCNA	Μη στυφός, ανεξάρτητα από την παρουσία σπερμάτων. Τρώγεται τραγανός κατευθείαν από το δένδρο.	Jiro, Fuyu
PVNA	Γίνεται μη στυφός όταν σχηματιστούν σπέρματα, και η σάρκα σκουραίνει.	Καραλιόκ (σοκολατίνα), Kaki Tipo
PCA	Στυφός πάντα, ανεξάρτητα από τα σπέρματα.	Hachiya, Giombo
PVA	Στυφός όταν είναι άσπερμος· τα σπέρματα σκουραίνουν τη σάρκα γύρω τους αλλά δεν αίρουν τη στυφότητα του καρπού.	Rojo Brillante, Tonewase

Η κατάταξη στις τέσσερις ομάδες ακολουθεί το εγχειρίδιο μετασυλλεκτικής τεχνολογίας του IVIA [3].

Η ομοιότητα με τον καραλιόκ υπάρχει, αλλά σταματά σε ένα κρίσιμο σημείο

Και οι δύο ποικιλίες είναι «μεταβλητές ως προς την επικονίαση»: όταν σχηματιστούν σπέρματα, η σάρκα γύρω τους σκουραίνει και γίνεται καστανή. Μέχρι εδώ η συμπεριφορά είναι όντως η ίδια.

Η διαφορά είναι στο τι κάνει η στυφότητα. Στον καραλιόκ, που ανήκει στην ομάδα PVNA, τα σπέρματα αίρουν τη στυφότητα και ο καρπός τρώγεται σφιχτός, χωρίς καμία μεταχείριση. Στη Rojo Brillante, που ανήκει στην ομάδα PVA, η στυφότητα παραμένει: ο καρπός δεν γίνεται εδώδιμος με τα σπέρματα, γίνεται μόνο ασχημότερος.

Γι' αυτό ακριβώς η Rojo Brillante καλλιεργείται σκόπιμα άσπερμη και αποστυφώνεται τεχνητά. Ο μόνος δρόμος για τραγανό, εμπορεύσιμο καρπό είναι η μεταχείριση.

6. Πότε συγκομίζεται

Η συγκομιδή του καρπού γίνεται όταν ο καρπός δεν έχει ωριμάσει τελείως και έχει χρώμα ανοιχτό πορτοκαλί με λίγο πράσινο. Ο δείκτης είναι το χρώμα του φλοιού: στη συγκομιδή η γωνία απόχρωσης κυμαίνεται στους 66 ως 75°, δηλαδή κίτρινο προς πορτοκαλοκίτρινο. Το βαθύ κοκκινοπορτοκαλί, γύρω στους 43 ως 57°, είναι το χρώμα του ήδη ώριμου καρπού, και τότε είναι πια αργά για εμπορία τραγανού προϊόντος [1].

Το καλύτερο ψυγείο είναι το ίδιο το δένδρο Η Rojo Brillante εμφανίζει ευελιξία στην είσοδο στην ωρίμανση, που επιτρέπει κλιμακωτή συγκομιδή χωρίς υποβάθμιση της ποιότητας. Πρακτικά, δεν χρειάζεται να αδειάσει το κτήμα σε τρεις ημέρες: ο καρπός μπορεί να παραμείνει στο δένδρο και να μαζεύεται σταδιακά, ανάλογα με τη δυναμικότητα του θαλάμου αποστύφωσης και τη ζήτηση της αγοράς [1].

7. Η αποστύφωση με διοξείδιο του άνθρακα

Ο καρπός είναι στυφός κατά τη συγκομιδή και απαιτεί αποστύφωση σε θαλάμους με διοξείδιο του άνθρακα. Η στυφότητα οφείλεται σε διαλυτές ταννίνες στη σάρκα. Η μεταχείριση δεν τις καταστρέφει: τις μετατρέπει σε αδιάλυτη μορφή, ώστε να μη γίνονται πλέον αντιληπτές στη γεύση [3].

Η διαδικασία αναλυτικά Ό,τι ακολουθεί εδώ είναι η περίληψη. Ολόκληρη η διαδικασία, με τη βιοχημεία των ταννινών, τα εμπορικά πρωτόκολλα, τον εξοπλισμό του θαλάμου, τις αιτίες του καστανώματος και τους κανόνες ασφάλειας για το CO₂, βρίσκεται στο άρθρο Η διαδικασία αποστυφοποίησης του λωτού Rojo Brillante.

Παράμετρος	Τιμή
Συγκέντρωση CO₂	95 ως 98%
Διάρκεια	24 ώρες (σε ορισμένα πρωτόκολλα 12 ώρες)
Θερμοκρασία	20 °C
Σχετική υγρασία	90%

Πρωτόκολλο κατά IVIA [3]. Τα εμπορικά πρωτόκολλα δίνουν 90 ως 95% CO₂ για 20 ως 24 ώρες στους 20 ως 24 °C [3].

Η διαδικασία θέλει γνώση και εμπειρία, δεν είναι απλή τοποθέτηση στον θάλαμο

Η ίδια μεταχείριση προκαλεί και ωρίμανση του καρπού, οπότε το χρονικό της παράθυρο και οι συνθήκες της καθορίζουν αν θα βγει τραγανός καρπός ή μαλακός.

Η θερμοκρασία είναι καθοριστική. Η ίδια μεταχείριση στους 15 °C αποδεικνύεται σαφώς λιγότερο αποτελεσματική, με τη στυφότητα να παραμένει. Και η θερμοκρασία κατά τη διάρκεια αλλά και αμέσως μετά τη μεταχείριση επηρεάζει την εμφάνιση εσωτερικού καστανού μεταχρωματισμού της σάρκας μετά την ψυχροσυντήρηση.

Ο καρπός είναι έτοιμος για κατανάλωση 1 ως 2 ημέρες μετά την αποστύφωση [3].

8. Η συντήρηση και η ζημιά από ψύχος

Εδώ βρίσκεται η ιδιαιτερότητα της ποικιλίας που κοστίζει όταν αγνοηθεί. Η Rojo Brillante εμφανίζει συμπτώματα ζημιάς από ψύχος όταν συντηρείται σε θερμοκρασίες κάτω από τους 11 °C [11]. Η συνιστώμενη θερμοκρασία συντήρησης για τον λωτό γενικά είναι οι 0 °C, αλλά οι περισσότερες ποικιλίες, και ανάμεσά τους η Rojo Brillante, είναι ευαίσθητες και αναπτύσσουν φυσιολογικές ανωμαλίες κάτω από ένα κρίσιμο όριο [11].

Τα κύρια συμπτώματα είναι απότομη απώλεια συνεκτικότητας και ζελατινοποίηση της σάρκας, μαζί με συμπαγείς ζώνες και εσωτερικό καστάνωμα [11]. Δεν εμφανίζονται μέσα στον θάλαμο αλλά όταν ο καρπός μεταφερθεί από το ψυγείο σε θερμοκρασία ραφιού. Ο έμπορος παραλαμβάνει φαινομενικά σωστό φορτίο και το προϊόν καταρρέει στο ράφι. Η ευαισθησία είναι μεγαλύτερη στους καρπούς που συγκομίζονται σε πρώιμο στάδιο ωρίμανσης [11].

Η εμπορική λύση δεν είναι η αποφυγή του ψύχους Παρά την ευαισθησία της, η Rojo Brillante συντηρείται και μεταφέρεται κανονικά στους 0 ως 1 °C. Αυτό γίνεται εφικτό με το 1-μεθυλοκυκλοπροπένιο, που εφαρμόζεται πριν από την ψυχροσυντήρηση σε 500 nL/L για 24 ώρες σε θερμοκρασία περιβάλλοντος και καθυστερεί σημαντικά το κύριο σύμπτωμα, τη δραστική απώλεια συνεκτικότητας [11]. Η εφαρμογή του πριν από την ψύξη είναι καθιερωμένη πρακτική στην Ισπανία.

Τα διαστήματα που προκύπτουν από την ισπανική μετασυλλεκτική έρευνα εξαρτώνται από τρία πράγματα: αν έχει εφαρμοστεί 1-MCP, από τη θερμοκρασία, και από το πότε γίνεται η αποστύφωση σε σχέση με την ψύξη.

Συνθήκες	Διάστημα	Τι το κρίνει
Με 1-MCP, στους 0 ως 1 °C	Ως 40 ημέρες	Η εμπορική πρακτική της Ισπανίας. Σε έρευνες, 30 ημέρες στους 0 °C και 41 ημέρες στον 1 °C με διατήρηση της ποιότητας [11] [5]
Χωρίς 1-MCP, στους 0 °C, με αποστύφωση μετά την ψύξη	Δύο εβδομάδες	Εμπορεύσιμη ποιότητα για δύο εβδομάδες. Αφορά και τη βιολογική παραγωγή, όπου το 1-MCP δεν επιτρέπεται [11]
Χωρίς 1-MCP, στους 15 °C, με αποστύφωση πριν την ψύξη	Τρεις εβδομάδες	Η καλύτερη επιλογή χωρίς 1-MCP, γιατί στους 15 °C δεν υπάρχει ζημιά από ψύχος [11]
Χωρίς 1-MCP, στους 0 °C, με αποστύφωση πριν την ψύξη	Δεν συνιστάται	Σοβαρά συμπτώματα ψύχους και μη αποδεκτή ποιότητα [11]
Χωρίς 1-MCP, στους 15 °C, με αποστύφωση μετά την ψύξη	Δεν συνιστάται	Η αποστύφωση δεν πετυχαίνει και ο καρπός μένει στυφός, γιατί το CO₂ δεν διαχέεται σε σάρκα που έχει χάσει τη δομή της [11]

Πέρα από το 1-MCP, έχει μελετηθεί και ο συνδυασμός του με ατμόσφαιρα χαμηλού οξυγόνου, που περιορίζει περαιτέρω το μαλάκωμα και τη ζελατινοποίηση [6]. Η ελεγχόμενη ατμόσφαιρα για τον λωτό δίνεται ως 3 ως 5% οξυγόνο και 5 ως 8% διοξείδιο του άνθρακα, κάτω από 5 °C, με απόκριση που διαφέρει αισθητά ανά ποικιλία [3].

Τα παραπάνω προέρχονται από διδακτορική διατριβή του ινστιτούτου IVIA της Βαλένθια και αφορούν ισπανικές συνθήκες παραγωγής και διακίνησης [11]. Καρποί που συγκομίζονται με συνεκτικότητα κάτω από 30 N δεν συντηρούνται καθόλου, γιατί μαλακώνουν αμέσως μετά τη συγκομιδή [11].

Η σειρά των δύο μεταχειρίσεων κρίνει το αποτέλεσμα

Όταν προβλέπεται παρατεταμένη ψυχροσυντήρηση, η αποστύφωση γίνεται μετά την ψύξη και όχι πριν. Το υψηλό διοξείδιο του άνθρακα, εκτός από το ότι αδρανοποιεί τις ταννίνες, προκαλεί και αποδόμηση των κυτταρικών μεμβρανών, που επιδεινώνει το μαλάκωμα στο ψυγείο [11].

Όταν η σειρά δεν μπορεί να αντιστραφεί, όπως στις αποστολές σε κοντέινερ όπου ο καρπός πρέπει να φύγει αποστυφωμένος, μεσολαβεί περίοδος επαναφοράς 24 ωρών στους 20 °C ανάμεσα στον θάλαμο CO₂ και το ψυγείο. Καρποί που μπήκαν κατευθείαν στην ψύξη εμφάνισαν εσωτερικό καστάνωμα μετά από 41 ημέρες στον 1 °C, ενώ με την παρεμβολή των 24 ωρών η ανωμαλία δεν εμφανίστηκε [11].

Τι κάνει και τι δεν κάνει το 1-MCP Το 1-μεθυλοκυκλοπροπένιο δεσμεύει τους υποδοχείς αιθυλενίου του καρπού. Στη Rojo Brillante διατηρεί τη συνεκτικότητα, μειώνει τα συμπτώματα της ζημιάς από ψύχος και περιορίζει την πτώση του κάλυκα [4]. Δεν αλλάζει όμως το γεγονός ότι η ποικιλία είναι ευαίσθητη: μεταθέτει το όριο, δεν το καταργεί. Η πτώση του κάλυκα έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί ο κάλυκας είναι το πρώτο που κοιτά ο έμπορος.

Στη βιολογική παραγωγή το 1-MCP δεν επιτρέπεται, και αυτό είναι ο βασικός περιορισμός για τη συντήρηση του βιολογικού λωτού [11].

9. Έδαφος, υποκείμενα και κλίμα

Ευδοκιμεί σε γόνιμα εδάφη που στραγγίζουν επαρκώς. Οι ισπανικές συστάσεις δίνουν ως ευνοϊκό εύρος το pH 6 ως 7,4, τιμές των εδαφών της Ribera del Xúquer. Στα ελληνικά ασβεστούχα εδάφη, όπου το pH κινείται συνήθως υψηλότερα, η καλλιέργεια δεν αποκλείεται· το κρίσιμο γίνεται τότε η επιλογή υποκειμένου και η διαχείριση της τροφοπενίας σιδήρου. Η ανάγκη για καλή στράγγιση, αντίθετα, δεν είναι διατύπωση ευγενείας και ισχύει παντού: ο λωτός δεν ανέχεται λιμνάζοντα νερά στη ριζόστρωση.

Τα υποκείμενα

Η ποικιλία είναι συμβατή με τα υποκείμενα Diospyros lotus και Diospyros virginiana, ενώ εμβολιάζεται και σε Diospyros kaki. Το D. lotus είναι το επικρατέστερο υποκείμενο στις ισπανικές φυτείες [1].

Το κλίμα

Ο λωτός εκπτύσσεται αργά, γεγονός που τον προστατεύει σε μεγάλο βαθμό από τους ανοιξιάτικους παγετούς. Το ζήτημα στην Ελλάδα δεν είναι τόσο η άνοιξη όσο το φθινόπωρο: η συγκομιδή είναι όψιμη και ένας πρώιμος παγετός βρίσκει τους καρπούς επάνω στο δένδρο. Στην επιλογή του αγροτεμαχίου, οι θέσεις όπου κατακάθεται ο ψυχρός αέρας πρέπει να αποφεύγονται. Η γενική καλλιέργεια του λωτού στις ελληνικές συνθήκες, από το έδαφος ως το ψυγείο, καλύπτεται σε χωριστό άρθρο.

10. Το πρόβλημα που ταξίδεψε μαζί με την ποικιλία

Όταν μια ποικιλία επεκτείνεται με τον ρυθμό της Rojo Brillante, μαζί της ταξιδεύουν και τα προβλήματά της. Το σοβαρότερο έχει όνομα.

Κυκλική κηλίδωση των φύλλων, Plurivorosphaerella nawae

Ο μύκητας Plurivorosphaerella nawae, γνωστός παλαιότερα ως Mycosphaerella nawae, καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Ισπανία τον Αύγουστο του 2008, σε εμπορικές φυτείες της επαρχίας της Βαλένθια, ύστερα από ήπια και βροχερή άνοιξη [7]. Τα συμπτώματα είναι κυκλικές νεκρωτικές κηλίδες στα φύλλα και έντονη φυλλόπτωση.

Έχει εξελιχθεί στον σημαντικότερο περιοριστικό παράγοντα της καλλιέργειας του λωτού στην Ισπανία. Το κρίσιμο επιδημιολογικό στοιχείο: όλες οι μολύνσεις προέρχονται από ασκοσπόρια που σχηματίζονται στα πεσμένα φύλλα του εδάφους, και στις συνθήκες της Βαλένθια τα ασκοσπόρια απελευθερώνονται κυρίως τον Απρίλιο και τον Μάιο [8]. Οι ημερομηνίες είναι ισπανικές· σε ελληνικές φυτείες το αντίστοιχο παράθυρο ορίζεται από τη φαινολογία του δέντρου και τις βροχές της περιοχής.

Η πρακτική συνέπεια είναι άμεση: η διαχείριση της φυλλόπτωσης, η απομάκρυνση ή η ταχεία αποσύνθεση των πεσμένων φύλλων, είναι μέτρο πρόληψης, όχι καθαριότητα. Και η προστασία του φυλλώματος έχει νόημα την άνοιξη, όχι το καλοκαίρι που φαίνονται οι κηλίδες [8] [9]. Οι εγκεκριμένες στην Ελλάδα δραστικές ουσίες για τον λωτό ελέγχονται στη βάση του Υ.Π.Α.Α.Τ. [10].

11. Τι πρέπει να απαντηθεί πριν από τη φύτευση

Τέσσερις ερωτήσεις, με τη σειρά

Πού θα αποστυφωθεί ο καρπός μου; Χωρίς πρόσβαση σε θάλαμο CO₂, η Rojo Brillante δεν πωλείται τραγανή. Είναι η πρώτη ερώτηση, όχι η τελευταία.
Υπάρχει γύρη λωτού στην περιοχή; Αν ναι, θα προκύψουν σπερματόφοροι καρποί με καστανές κηλίδες στη σάρκα.
Στραγγίζει το χωράφι; Γόνιμο έδαφος και σίγουρη στράγγιση. Το ισπανικό εύρος pH 6 ως 7,4 είναι ένδειξη ευνοϊκών συνθηκών, όχι όριο: στα ασβεστούχα ελληνικά εδάφη το κρίσιμο γίνεται η επιλογή υποκειμένου και η τροφοπενία σιδήρου.
Πώς θα φτάσει ο καρπός στην αγορά; Η ψύξη κάτω από τους 11 °C προκαλεί ζημιά που δεν φαίνεται στον θάλαμο αλλά στο ράφι του πελάτη. Με 1-MCP πριν από την ψύξη η συντήρηση στους 0 ως 1 °C φτάνει τις σαράντα ημέρες· χωρίς αυτό το περιθώριο είναι δύο ως τρεις εβδομάδες, και μόνο αν η αποστύφωση γίνει στη σωστή σειρά [11].

12. Πηγές

Οι αριθμοί μέσα στο κείμενο παραπέμπουν στον παρακάτω κατάλογο.

[1] Crisosto, C.H. (2009). Persimmon tree named 'Nuevo Rojo Brillante'. US Plant Patent PP20729. Επίσημη περιγραφή της ποικιλίας. Πηγή για την επιλογή της Rojo Brillante τη δεκαετία του 1960 στη Ribera del Júcar, για το μέσο βάρος 250-300 g, τη διάμετρο 61 mm, τις γωνίες απόχρωσης 66-75° και 43-57°, τα αποκλειστικά θηλυκά άνθη, τα 6-7 έτη ως την πλήρη παραγωγή, τη συμβατότητα με D. lotus και D. virginiana και τα χαρακτηριστικά της επιλογής Nuevo Rojo Brillante. Οι μετασυλλεκτικοί χρόνοι συντήρησης που αναφέρει η ευρεσιτεχνία δεν χρησιμοποιούνται εδώ: προέρχονται από περιγραφή ποικιλίας και όχι από έρευνες συντήρησης, και δεν συμφωνούν με τη μετασυλλεκτική βιβλιογραφία των πηγών [3] και [5].
[2] Evolution of production of the 'Rojo Brillante' cultivar in Spain and its impact on markets. Acta Horticulturae 1195. Πηγή για την επέκταση της καλλιέργειας από τη δεκαετία του 1990, για το μερίδιο της περιοχής Ribera del Xúquer στην ισπανική παραγωγή και για την Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης.
[3] Besada, C. και Salvador, A. (2015). Tecnología poscosecha del caqui. Κεφάλαιο 12, Instituto Valenciano de Investigaciones Agrarias (IVIA). Πλήρες κείμενο κεφαλαίου. Η κύρια μετασυλλεκτική πηγή του άρθρου: κατάταξη PCNA, PCA, PVA και PVNA· η μετατροπή των διαλυτών ταννινών σε αδιάλυτη μορφή· το πρωτόκολλο αποστύφωσης με CO₂ και η συνιστώμενη θερμοκρασία των 20 °C· η αναφορά ότι η ζημιά από ψύχος εμφανίζεται μετά από έκθεση σε θερμοκρασίες κάτω από 10 ως 15 °C, εύρος που περιλαμβάνει το όριο των 11 °C της πηγής [11]· η δυσκολία αποστύφωσης μετά από παρατεταμένη παραμονή στους 15 °C· οι 40 ημέρες με 1-MCP πριν από την ψυχροσυντήρηση· η ελεγχόμενη ατμόσφαιρα 3 ως 5% οξυγόνου και 5 ως 8% CO₂ κάτω από 5 °C.
[4] Salvador, A., Arnal, L., Monterde, A. και Cuquerella, J. (2004). Reduction of chilling injury symptoms in persimmon fruit cv. 'Rojo Brillante' by 1-MCP. Postharvest Biology and Technology 33(3):285-291. Πηγή για τη δράση του 1-MCP στη συνεκτικότητα και στην πτώση του κάλυκα, και για το ότι το μαλάκωμα και η ζελατινοποίηση της σάρκας εμφανίζονται στο ράφι και όχι μέσα στον θάλαμο. Για το όριο της θερμοκρασίας χρησιμοποιείται η πηγή [11], που είναι μεταγενέστερη και δίνει τους 11 °C.
[5] Salvador, A., Arnal, L., Navarro, P. και Martínez-Jávega, J.M. (2006). Estado actual en la conservación de caqui 'Rojo Brillante'. Revista Iberoamericana de Tecnología Postcosecha 7(2):86-92. Πηγή για τα όρια συντήρησης: περίπου 20 ημέρες στους 15 °C, κάτω από 15 ημέρες στον 1 °C και έως 40 ημέρες με 1-MCP. Πηγή επίσης για τη μεγαλύτερη ευαισθησία του καρπού της αρχής της περιόδου.
[6] Effect of a low oxygen atmosphere combined with 1-MCP pretreatment on preserving the quality of 'Rojo Brillante' and 'Triumph' persimmon during cold storage. Scientia Horticulturae 179:51-58 (2015). Πηγή για τον συνδυασμό χαμηλού οξυγόνου με προμεταχείριση 1-MCP και για τον περιορισμό του μαλακώματος και της ζελατινοποίησης.
[7] Berbegal, M. και συνεργάτες (2010). First Report of Circular Leaf Spot of Persimmon Caused by Mycosphaerella nawae in Spain. Plant Disease 94(3):374. Πηγή για την πρώτη καταγραφή της κυκλικής κηλίδωσης τον Αύγουστο του 2008 σε εμπορικές φυτείες της Βαλένθια.
[8] Vicent, A. και συνεργάτες (2012). Inoculum and disease dynamics of circular leaf spot of persimmon caused by Mycosphaerella nawae under semi-arid conditions. European Journal of Plant Pathology 134:289-299. Πηγή για την προέλευση όλων των μολύνσεων από ασκοσπόρια της φυλλόστρωσης, για την απελευθέρωσή τους τον Απρίλιο και τον Μάιο στις συνθήκες της Βαλένθια, και για το ότι η προστασία έχει νόημα πριν από την εμφάνιση των κηλίδων.
[9] Vicent, A. και συνεργάτες (2011). Evaluation of fungicides to control circular leaf spot of persimmon caused by Mycosphaerella nawae. Crop Protection 30(11):1461-1465. Πηγή για τον χρόνο των επεμβάσεων και για τη σημασία της προστασίας του φυλλώματος κατά την περίοδο απελευθέρωσης των ασκοσπορίων.
[10] Βάση εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων, από το Μητρώο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Πηγή για το ισχύον καθεστώς εγκρίσεων στον λωτό. Οι εγκρίσεις είναι εθνικές: δραστική εγκεκριμένη στην Ισπανία δεν είναι κατ' ανάγκη εγκεκριμένη στην Ελλάδα.
[11] Fathi Najafabadi, A. (2021). Optimization of postharvest technology for 'Rojo Brillante' persimmon and introduction of new varieties in the Mediterranean area. Διδακτορική διατριβή, Universitat Politècnica de València, με επίβλεψη των A. Salvador και C. Besada, Instituto Valenciano de Investigaciones Agrarias. Πλήρες κείμενο. Η κύρια πηγή του κεφαλαίου της συντήρησης: η εμφάνιση ζημιάς από ψύχος κάτω από τους 11 °C· τα συμπτώματα, δηλαδή απώλεια συνεκτικότητας, ζελατινοποίηση, συμπαγείς ζώνες και εσωτερικό καστάνωμα, και η εκδήλωσή τους στο ράφι· η μεγαλύτερη ευαισθησία των πρώιμα συγκομισμένων καρπών· η εμπορική πρακτική της συντήρησης και μεταφοράς στους 0 ως 1 °C μετά από 1-MCP στα 500 nL/L για 24 ώρες· οι έρευνες των 30 ημερών στους 0 °C και των 41 ημερών στον 1 °C· τα όρια της βιολογικής παραγωγής χωρίς 1-MCP, δηλαδή δύο εβδομάδες στους 0 °C με αποστύφωση μετά και τρεις εβδομάδες στους 15 °C με αποστύφωση πριν· το όριο των 30 N συνεκτικότητας στη συγκομιδή· ο κανόνας ότι η αποστύφωση γίνεται μετά την ψύξη όταν προβλέπεται μακρά συντήρηση· και η περίοδος επαναφοράς 24 ωρών στους 20 °C μετά τον θάλαμο CO2, που απέτρεψε το εσωτερικό καστάνωμα μετά από 41 ημέρες στον 1 °C.

Αποποίηση ευθύνης

Η χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων γίνεται αποκλειστικά βάσει των εγκρίσεων του Υ.Π.Α.Α.Τ. και των οδηγιών της ετικέτας, για την εγκεκριμένη καλλιέργεια, δόση και χρόνο αναμονής. Οι δραστικές ουσίες που αναφέρονται σε ξένες εργασίες δεν είναι κατ' ανάγκη εγκεκριμένες στην Ελλάδα.

Οι μετασυλλεκτικοί χρόνοι και οι θερμοκρασίες προέρχονται από ισπανικές εργασίες και είναι ενδεικτικοί. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τον χρόνο συγκομιδής, τη συνεκτικότητα του καρπού, τη διαχείριση της φυτείας και τον εξοπλισμό του θαλάμου, και επιβεβαιώνεται με δοκιμή σε μικρή παρτίδα πριν από κάθε γενική εφαρμογή.

Κάθε επέμβαση γίνεται με ευθύνη του χρήστη, κατόπιν επιτόπιας εκτίμησης από αδειοδοτημένο γεωπόνο. Η Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. δεν φέρει ευθύνη για τη χρήση των πληροφοριών του άρθρου.