Αρχική › Άρθρο
Επιβλαβείς οργανισμοί καραντίνας: ποιοι βρίσκονται ήδη στην Ελλάδα και ποιοι πλησιάζουν
Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος MSc, Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε., Νέος Μυλότοπος Πέλλας
Το κείμενο καταγράφει ποιοι επιβλαβείς οργανισμοί καραντίνας έχουν ήδη διαπιστωθεί στην Ελλάδα, ποιοι βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή και πλησιάζουν, και ποιοι παραμένουν μακριά αλλά παρακολουθούνται υποχρεωτικά. Κάθε εγγραφή δηλώνει το ακριβές νομικό καθεστώς, την περιοχή και την ημερομηνία της διαπίστωσης, και την πηγή της. Η κατάσταση είναι παγωμένη στις 21 Οκτωβρίου 2026, και αλλάζει.
Ο κατάλογος έχει ημερομηνία, και αυτό δεν είναι τυπικότητα
Το Παράρτημα II του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2019/2072 τροποποιείται συνεχώς. Η τελευταία τροποποίησή του εφαρμόζεται από τις 15 Οκτωβρίου 2026, δηλαδή από έξι ημέρες πριν από τη σύνταξη αυτού του κειμένου [2]. Στην ίδια αυτή τροποποίηση ένας οργανισμός του καταλόγου άλλαξε μέρος παραρτήματος και εννέα διαγράφηκαν [4][5]. Πριν από οποιαδήποτε απόφαση, το ισχύον καθεστώς ελέγχεται στην πηγή.
20οι οργανισμοί προτεραιότητας της Ένωσης, με υποχρεωτικές ετήσιες επισκοπήσεις και σχέδια έκτακτης ανάγκης
10οργανισμοί καραντίνας με επίσημη διαπίστωση στην Ελλάδα, που καταγράφονται εδώ
2νέοι για τη χώρα μέσα στο 2026, η ασιατική ψύλλα των εσπεριδοειδών και ένας φυλλορύκτης
15/10/2026από πότε εφαρμόζεται η τελευταία τροποποίηση του ενωσιακού καταλόγου
Περιεχόμενα
1. Τι σημαίνει «καραντίνας» και τι δεν σημαίνει
Ο χαρακτηρισμός δεν αφορά το πόσο ζημιώνει ένας οργανισμός. Αφορά το ποιος αποφασίζει τι θα γίνει. Για έναν συνηθισμένο εχθρό η διαχείριση είναι επιλογή του παραγωγού. Για έναν οργανισμό καραντίνας η διαχείριση είναι υπόθεση της αρμόδιας αρχής, η διάγνωση γίνεται μόνο από επίσημο εργαστήριο, και η ενημέρωση της υπηρεσίας είναι νομική υποχρέωση κάθε εμπλεκόμενου, κατά τα άρθρα 14 και 15 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/2031 [1][9].
Τα τέσσερα καθεστώτα που δεν πρέπει να συγχέονται
| Καθεστώς | Πού ορίζεται | Τι σημαίνει |
|---|---|---|
| Ενωσιακός οργανισμός καραντίνας, Παράρτημα II Μέρος Α | Καν. (ΕΕ) 2019/2072 | Δεν είναι γνωστό ότι απαντά στο έδαφος της Ένωσης. Στόχος η εξάλειψη. Κάθε διαπίστωση ανοίγει οριοθετημένη περιοχή. |
| Ενωσιακός οργανισμός καραντίνας, Παράρτημα II Μέρος Β | Καν. (ΕΕ) 2019/2072 | Είναι γνωστό ότι απαντά στην Ένωση. Στόχος η εξάλειψη όπου γίνεται, αλλιώς ο περιορισμός. |
| Οργανισμός προστατευόμενης ζώνης, Παράρτημα III | Καν. (ΕΕ) 2019/2072 | Καραντίνας μόνο για συγκεκριμένες περιοχές της Ένωσης που έχουν αναγνωριστεί απαλλαγμένες. Εκτός αυτών δεν έχει καθεστώς καραντίνας. |
| Ρυθμιζόμενος μη καραντίνας, Παράρτημα IV | Καν. (ΕΕ) 2019/2072 | Δεν είναι καραντίνας. Ρυθμίζεται μόνο στο πολλαπλασιαστικό υλικό, με όρια ανοχής. Δεν ανοίγει οριοθετημένη περιοχή. |
Δύο παραδείγματα όπου η σύγχυση κοστίζει
Το Xanthomonas arboricola pv. pruni της αμυγδαλιάς και των πυρηνοκάρπων δεν είναι οργανισμός καραντίνας για την Ελλάδα. Εμφανίζεται μεν στο Παράρτημα III, αλλά η μοναδική προστατευόμενη ζώνη που ορίζεται γι' αυτό είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, Βόρεια Ιρλανδία, και κανένα κράτος μέλος της Ένωσης [2]. Για έναν ελληνικό οπωρώνα το καθεστώς του είναι ρυθμιζόμενος μη καραντίνας, στο Παράρτημα IV, Μέρη Δ και Ι, με ανοχή 0 τοις εκατό στα φυτά προς φύτευση εκτός του σπόρου [2]. Μια κατηγοριοποίηση που αναφέρει μόνο «Παράρτημα III» χωρίς τη ζώνη είναι ακριβής αλλά παραπλανητική. Το ίδιο ισχύει για τον ιό του καστανού ρυτιδωμένου καρπού της τομάτας, που ήταν σε μέτρα έκτακτης ανάγκης ως το 2024 και από το 2025 είναι καταχωρημένος στο Παράρτημα IV, οπότε δεν επιδιώκεται πλέον εξάλειψη [5]. Το ίδιο και για το Pseudomonas syringae pv. actinidiae της ακτινιδιάς, που από το 2021 είναι επίσης στο Παράρτημα IV [5]. Παλαιότερα ελληνικά ενημερωτικά για τους τρεις αυτούς οργανισμούς παραπέμπουν σε νομοθεσία που έχει αντικατασταθεί.
Οι είκοσι οργανισμοί προτεραιότητας
Μέσα στους οργανισμούς καραντίνας ξεχωρίζει μια μικρή ομάδα. Ο κατ' εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2019/1702 ορίζει είκοσι οργανισμούς προτεραιότητας, εκείνους με τις σοβαρότερες οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις [3]. Το καθεστώς αυτό γεννά συγκεκριμένες υποχρεώσεις για το κράτος μέλος: ετήσιες επισκοπήσεις, σχέδιο έκτακτης ανάγκης, ασκήσεις προσομοίωσης και εκστρατείες ενημέρωσης. Η Διεύθυνση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του ΥΠΑΑΤ δημοσιεύει έντεκα σχέδια έκτακτης ανάγκης, με ημερομηνίες 2024 και 2025 [6].
Από τους είκοσι, οι δώδεκα εμφανίζονται παρακάτω στα κεφάλαια 2 και 3, επειδή βρίσκονται ήδη στην Ελλάδα ή στην ευρύτερη περιοχή. Οι υπόλοιποι οκτώ καταγράφονται στο κεφάλαιο 4.
Ο κατάλογος A1 και A2 του EPPO δεν είναι ενωσιακή καραντίνα
Ο Ευρωπαϊκός και Μεσογειακός Οργανισμός Φυτοπροστασίας διατηρεί δικούς του καταλόγους, τον A1 για όσα δεν απαντούν στην περιοχή του και τον A2 για όσα απαντούν με περιορισμένη εξάπλωση. Οι κατάλογοι αυτοί είναι σύσταση προς τα κράτη μέλη του EPPO, όχι νόμος. Τον νόμο στην Ελλάδα τον κάνει ο Κανονισμός (ΕΕ) 2019/2072. Υπάρχουν οργανισμοί στον κατάλογο A2 του EPPO χωρίς ενωσιακό καθεστώς καραντίνας, και το αντίστροφο. Τα δύο δηλώνονται πάντα χωριστά σε αυτό το κείμενο.
Η διάγνωση δεν γίνεται από το άρθρο
Για οργανισμό καραντίνας η ταυτοποίηση γίνεται μόνο από επίσημο εργαστήριο. Στις περισσότερες από τις διαπιστώσεις που ακολουθούν, το εργαστήριο αυτό ήταν το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο. Οι περιγραφές εδώ βοηθούν να αναγνωριστεί ότι κάτι χρειάζεται δήλωση, όχι να μπει όνομα στον οργανισμό. Η σωστή ενέργεια σε κάθε υπόνοια είναι η ενημέρωση της υπηρεσίας, όχι η επέμβαση.
2. Όσοι βρίσκονται ήδη στην Ελλάδα
Δέκα οργανισμοί με ενωσιακό καθεστώς καραντίνας έχουν επίσημη διαπίστωση στη χώρα. Οι δύο πρώτοι ήρθαν μέσα στο 2026.
Από πού προέρχονται οι αριθμοί της βιολογίας
Κάθε κάρτα δίνει βιολογικό κύκλο, γενιές ανά έτος, αριθμό αυγών και θέση ωοτοκίας, ή, στα παθογόνα και στον νηματώδη, επιβίωση, φορείς και συνθήκες μόλυνσης. Για κανέναν από τους δεκαεννέα οργανισμούς δεν βρέθηκε αριθμός γενιών ανά έτος μετρημένος σε ελληνικές συνθήκες, και για τους περισσότερους δεν βρέθηκε ούτε σε μεσογειακό κλίμα. Το μόνο δεδομένο που ονομάζει την Ελλάδα είναι μοντελοποιημένη πρόβλεψη για τον Spodoptera frugiperda, και δηλώνεται ως τέτοια στην κάρτα του. Όπου η πηγή δεν δηλώνει χώρα ή θερμοκρασία, αυτό γράφεται ρητά αντί να συμπληρωθεί. Οι τιμές δείχνουν ποια στάδια είναι εκτεθειμένα και πόσο γρήγορα ανανεώνεται ο πληθυσμός, όχι ημερολόγιο για ελληνικό αγρό.
Ποιοι αφορούν την κάθε καλλιέργεια
Επιλογή καλλιέργειας για τον κατάλογο των οργανισμών που την αφορούν, με τη θέση του καθενός.
Ασιατική ψύλλα των εσπεριδοειδών
Diaphorina citri Kuwayama, κωδικός EPPO DIAACI
Το ίδιο το έντομο προκαλεί περιορισμένη άμεση ζημιά. Η σημασία του είναι ότι μεταφέρει τα βακτήρια Candidatus Liberibacter, τα αίτια της ασθένειας huanglongbing ή πρασινίσματος των εσπεριδοειδών, για την οποία δεν υπάρχει θεραπεία και που οδηγεί το δέντρο σε παρακμή και θάνατο [7].
- Πού και πότε
- Αύγουστος 2026, σε οπωρώνα πορτοκαλιάς στη Ρόδο. Πρώτη διαπίστωση στη χώρα [7][5].
- Πώς βρέθηκε
- Σε παγίδες του ετήσιου εθνικού προγράμματος επισκοπήσεων. Ταυτοποίηση από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο [7].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Όλα τα εσπεριδοειδή, με ευπαθέστερα τη νεραντζιά, τη λεμονιά-λάιμ και το γκρέιπφρουτ [7].
- Τι ισχύει τώρα
- Υπό επίσημο έλεγχο. Τα βακτήρια δεν έχουν βρεθεί στην Ελλάδα, και στην Κύπρο, όπου η ψύλλα υπάρχει από το 2023, οι εξετάσεις για τα βακτήρια ήταν αρνητικές [5].
Βιολογία
Ενήλικο στη χαρακτηριστική λοξή στάση, με το σώμα υπό γωνία προς το φύλλο.Εικόνα: Florida Department of Agriculture, δημόσιο κτήμα, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Το αυγό εκκολάπτεται σε 3 ημέρες στους 28 βαθμούς και σε 10 στους 15. Ακολουθούν πέντε νυμφικά στάδια, 11 ως 40 ημέρες, χωρίς δηλωμένη θερμοκρασία. Από αυγό σε ενήλικο, κατά μέσο όρο 14,1 ημέρες στους 28 βαθμούς και 49,3 στους 15, με άριστο 25 ως 28. Η ανάπτυξη σταματά στους 10 και στους 33 βαθμούς.
- Γενιές ανά έτος
- 9 ως 14 επικαλυπτόμενες γενιές σε μέσες θερμοκρασίες 20 ως 25 βαθμών, και 9 ως 10 ως παγκόσμια τιμή, με έως 16 υπό κάλυψη. Καμία από τις τιμές δεν αφορά συγκεκριμένη χώρα, και μέτρηση σε μεσογειακό κλίμα δεν εντοπίστηκε. Ο αριθμός περιορίζεται από τη βλαστική δραστηριότητα των εσπεριδοειδών.
- Αριθμός αυγών
- Πάνω από 800 αυγά σε μια ζωή, με αναφορές έως 1.900. Ημερήσιος ρυθμός δεν δηλώνεται.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Τα αυγά μπαίνουν μέσα στις πτυχές των αναπτυσσόμενων φύλλων και στη βάση των οφθαλμών, στη νέα βλάστηση. Οι νύμφες είναι καθηλωμένες και αναπτύσσονται μόνο σε τρυφερό ιστό. Διαχειμάζει ως ενήλικο, που ζει έως έξι μήνες, και όταν λείπει η νέα βλάστηση κάθεται στην κάτω επιφάνεια των ώριμων φύλλων.
Φυλλορύκτης Liriomyza sativae
Liriomyza sativae Blanchard, κωδικός EPPO LIRISA
Ο τέταρτος φυλλορύκτης του γένους που φτάνει στη χώρα. Από τα τέσσερα στάδιά του, τα τρία βρίσκονται εκτός εμβέλειας ψεκασμού φυλλώματος. Το θέμα αναπτύσσεται σε χωριστό άρθρο.
- Πού και πότε
- Οκτώβριος 2026, σε δείγμα φύλλων γυψοφίλης από επιχείρηση παραγωγής δρεπτών ανθέων, Περιφερειακή Ενότητα Νήσων Αττικής [8].
- Πώς βρέθηκε
- Σε δείγμα φυλλώματος, με ταυτοποίηση από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο [8].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Τομάτα, αγγουριά, πεπόνι, φασόλι, πιπεριά και καλλωπιστικά, με έμφαση στις θερμοκηπιακές καλλιέργειες [8].
- Τι ισχύει τώρα
- Η Περιφέρεια Κρήτης εξέδωσε ανακοίνωση επαγρύπνησης επειδή το έντομο μπήκε στη χώρα, όχι επειδή βρέθηκε στο νησί [8].
Βιολογία
Ενήλικο. Τα ορατά γνωρίσματα είναι κοινά σε όλο το γένος.Εικόνα: Forest και Kim Starr, άδεια CC BY 3.0 US, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Το αυγό μπαίνει μέσα στον φυλλικό ιστό και εκκολάπτεται σε δύο ως οκτώ ημέρες. Ακολουθούν τρία προνυμφικά στάδια μέσα στο φύλλο, τέσσερις ως επτά ημέρες. Η νύμφη διαρκεί επτά ως δεκατέσσερις ημέρες στους 20 ως 30 βαθμούς. Ο πλήρης κύκλος κλείνει σε περίπου 15 ημέρες στους 30 βαθμούς και 25 στους 15.
- Γενιές ανά έτος
- Με κύκλο δεκαπέντε ημερών και ενήλικο που ζει έναν μήνα, σε θερμό κλίμα συνυπάρχουν ταυτόχρονα όλα τα στάδια και οι γενιές επικαλύπτονται πλήρως. Αριθμός γενιών για ελληνικές συνθήκες δεν έχει μετρηθεί.
- Αριθμός αυγών
- 200 ως 700 αυγά ανά θηλυκό, με ρυθμό 30 ως 40 την ημέρα που πέφτει με την ηλικία.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Το αυγό μέσα στον ιστό, η προνύμφη μέσα στη στοά, η νύμφη μέσα στο έδαφος. Μόνο το ενήλικο εκτίθεται. Το κατώτερο όριο ανάπτυξης βρίσκεται ανάμεσα στους 4,6 και στους 7,9 βαθμούς ανάλογα με το στάδιο.
Ανατολική μύγα των φρούτων
Bactrocera dorsalis (Hendel), κωδικός EPPO DACUDO
Η ιστορία της στην Ελλάδα έχει μια ανάκληση στη μέση, και αυτό είναι το πιο διδακτικό στοιχείο της. Μία σύλληψη το 2024, κήρυξη απουσίας μετά από οριοθετική επισκόπηση, και επανεμφάνιση έναν χρόνο αργότερα.
- Πού και πότε
- Ιούνιος 2024, ένα ενήλικο αρσενικό σε παγίδα στον Κεντρικό Τομέα Αθηνών. Τον Αύγουστο του 2024 η χώρα κήρυξε απουσία μετά από πυκνή οριοθετική επισκόπηση. Στις 8 Ιουλίου 2025 συνελήφθησαν 16 ενήλικα αρσενικά σε 6 παγίδες, και μέσα στο 2025 συνολικά 41 αρσενικά σε 23 παγίδες, σε έκταση 8 ως 9 τετραγωνικών χιλιομέτρων [10][5].
- Πώς βρέθηκε
- Δίκτυο παγίδων του εθνικού προγράμματος επισκοπήσεων. Στην Αττική 103 παγίδες τύπου Delta, που έγιναν 203 μετά τις συλλήψεις του Ιουλίου 2025. Ταυτοποίηση από το Μπενάκειο [10].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Κυρίως εσπεριδοειδή. Τα έγγραφα της Περιφέρειας Αττικής ρυθμίζουν τη μετακίνηση καρπών ξενιστών και ονομάζουν ρητά την πικρή πορτοκαλιά για συλλογή και καταστροφή στη μολυσμένη ζώνη [10].
- Τι ισχύει τώρα
- Οριοθετημένη περιοχή στην Αττική, κοινή με την επόμενη εγγραφή: μολυσμένη ζώνη περίπου 93 τετραγωνικά χιλιόμετρα και ζώνη ασφαλείας περίπου 250, που εκτείνεται 7 χιλιόμετρα πέρα από τη μολυσμένη [10]. Τα μέτρα ορίζονται από τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2025/311 [11].
Βιολογία
Ενήλικο. Τα είδη του γένους δεν ξεχωρίζουν με γυμνό μάτι.Εικόνα: δημόσιο κτήμα, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Πλήρης κύκλος περίπου 37 ημέρες στους 25 βαθμούς. Η προνύμφη διαρκεί 7 ημέρες στους 35 και 36 στους 15. Από νύμφη σε ενήλικο 9 ημέρες στους 30 και 34 στους 15. Η ωοτοκία αρχίζει 18 ως 48 ημέρες μετά την έξοδο του ενηλίκου. Το ενήλικο ζει έως ένδεκα εβδομάδες.
- Γενιές ανά έτος
- 4 ως 5 γενιές στην επαρχία Χουμπέι της Κίνας, με τη μεγαλύτερη ζημιά από την τέταρτη. Πρόκειται για υγρό υποτροπικό κλίμα, όχι μεσογειακό. Τιμή για μεσογειακές συνθήκες δεν εντοπίστηκε σε καμία πηγή.
- Αριθμός αυγών
- Σε άριστες συνθήκες πάνω από 3.000 αυγά, ενώ στον αγρό θεωρείται συνήθης παραγωγή 1.200 ως 1.500. Ανά εναπόθεση 10 ως 50.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Τα αυγά μπαίνουν κάτω από την επιδερμίδα του καρπού, οι τρεις προνυμφικές ηλικίες τρέφονται μέσα στον καρπό, και η τρίτη βγαίνει και νυμφώνεται στο έδαφος, σε 2 ως 3 εκατοστά. Διαχειμάζει ως νύμφη. Μόνο το ενήλικο εκτίθεται.
Μύγα της ροδακινιάς
Bactrocera zonata (Saunders), κωδικός EPPO DACUZO
Το κοινό της όνομα δείχνει γιατί αφορά τη Βόρεια Ελλάδα περισσότερο από ό,τι φαίνεται από τον τόπο της διαπίστωσης. Οι ξενιστές της είναι καλλιέργειες υψηλού εισοδήματος: εσπεριδοειδή, πυρηνόκαρπα, μηλοειδή.
- Πού και πότε
- 17 Ιουνίου 2025, πρώτη σύλληψη σε μία παγίδα στην Αττική. Οι συλλήψεις συνεχίστηκαν ως τον Δεκέμβριο του 2025: 43 ενήλικα αρσενικά σε 35 θετικές παγίδες, σε έκταση περίπου 50 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Χωριστή διαπίστωση στην Περιφερειακή Ενότητα Λακωνίας, ένα ενήλικο αρσενικό σε παγίδα μέσα σε οπωρώνα εσπεριδοειδών [10][12].
- Πώς βρέθηκε
- Στην Αττική, μέσα από το δίκτυο παγίδων που είχε ήδη στηθεί για την ανατολική μύγα. Στη Λακωνία, από παγίδα του ετήσιου εθνικού προγράμματος επισκοπήσεων. Ταυτοποίηση από το Μπενάκειο ως επίσημο εργαστήριο [12].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Ροδάκινο ως κύριος ξενιστής, και πορτοκάλι, μανταρίνι, γκρέιπφρουτ, μήλο, βερίκοκο, ρόδι, κυδώνι, σύκο [13].
- Τι ισχύει τώρα
- Δύο οριοθετημένες περιοχές, στην Αττική και στη Λακωνία, και στις δύο για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2025/311 [12][11]. Στη Λακωνία, ως τις 20 Ιανουαρίου 2026 είχαν γίνει 338 εβδομαδιαίοι έλεγχοι παγίδων και 319 δειγματοληψίες καρπών σε ακτίνα 7,5 χιλιομέτρων [12].
Βιολογία
Ενήλικο. Η ταυτοποίηση γίνεται μόνο εργαστηριακά.Εικόνα: IAEA Imagebank, άδεια CC BY-SA 2.0, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Πλήρης κύκλος περίπου 61 ημέρες στους 25 βαθμούς, από εργασία στη Ρεϋνιόν. Τα προνυμφικά στάδια διαρκούν 4 ημέρες στους 35 και 30 στους 15. Η νύμφη 8 ημέρες στους 35 και 53 στους 15. Η ωοτοκία αρχίζει δύο ως τρεις εβδομάδες μετά την έξοδο. Το θηλυκό ζει έως δεκαοκτώ εβδομάδες.
- Γενιές ανά έτος
- Τρεις ως εννέα επικαλυπτόμενες γενιές, χωρίς δηλωμένη περιοχή. Παρόλο που το είδος είναι εγκατεστημένο στην Αίγυπτο, τιμή για μεσογειακό κλίμα δεν εντοπίστηκε.
- Αριθμός αυγών
- 303 αυγά σε μια ζωή και έως 13 την ημέρα, από την εργασία στη Ρεϋνιόν. Άλλη πηγή δίνει μέσο όρο 137, χωρίς περιοχή. Οι δύο τιμές διαφέρουν και δεν συμψηφίστηκαν.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Όπως και στην ανατολική μύγα: αυγά κάτω από την επιδερμίδα του καρπού, προνύμφες μέσα στον καρπό, νύμφη στο έδαφος. Διαχειμάζει ως νύμφη. Τα ανώριμα στάδια δεν αναπτύσσονται κάτω από τους 15 βαθμούς κατά μία πηγή και κάτω από τους 10 κατά άλλη.
Ακανθώδης αλευρώδης των εσπεριδοειδών
Aleurocanthus spiniferus (Quaintance), κωδικός EPPO ALECSN
Η πρώτη από τις εγγραφές που βρίσκεται στο Μέρος Β του Παραρτήματος II, δηλαδή είναι γνωστό ότι απαντά στην Ένωση. Το καθεστώς της είναι περιορισμός, όχι εξάλειψη, και αυτή η διαφορά ορίζει τι ζητείται από τον παραγωγό.
- Πού και πότε
- 2016, Κέρκυρα, με εκτεταμένη προσβολή σε εσπεριδοειδή, τριανταφυλλιές και αμπέλι. Νεότερη διαπίστωση τον Αύγουστο του 2026 στην Π.Ε. Λευκάδας, στην περιοχή Καλλιγόνι, μέσα σε αμπέλι [14].
- Πώς βρέθηκε
- Στη Λευκάδα, σε δύο κίτρινες κολλητικές παγίδες του εθνικού προγράμματος επισκοπήσεων που είχαν τοποθετηθεί για άλλο οργανισμό, τον Scaphoideus titanus. Το Μπενάκειο βρήκε τα ενήλικα μέσα σε αυτές [14].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Εσπεριδοειδή ως κύριος ξενιστής, και αμπέλι, τριανταφυλλιά, συκιά, ροδιά, μηλιά, αχλαδιά, μουριά, δάφνη. Πάνω από 95 είδη συνολικά, μαζί με αυτοφυή βλάστηση και αστικό πράσινο [14].
- Τι ισχύει τώρα
- Παρών με περιορισμένη εξάπλωση. Οι περιοχές περιορισμού ορίζονται στον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2022/1927, όπως τροποποιήθηκε το 2025 [5].
Βιολογία
Ενήλικο. Οι αποικίες στήνονται στην κάτω επιφάνεια του φύλλου.Εικόνα: Francesco Porcelli, Università di Bari, άδεια CC BY-SA 4.0, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Το αυγό εκκολάπτεται σε 4 ως 15 ημέρες, και στην Κροατία σε 12 ως 15. Τα τρία πρώτα νυμφικά στάδια διαρκούν 36 ως 43 ημέρες. Το τελευταίο στάδιο 12 ως 17 ημέρες στην Κροατία και 7 ως 34 στην Ιαπωνία. Ο κύκλος κλείνει σε δύο ως τέσσερις μήνες σε ήπιες θερμοκρασίες και υψηλή υγρασία.
- Γενιές ανά έτος
- Τέσσερις στην Ιαπωνία και έξι στο Γκουάμ, επικαλυπτόμενες, και δύο ως τρεις στην Ινδία. Για τη Μεσόγειο, την Ιταλία, την Κροατία ή το Μαυροβούνιο δεν υπάρχει καμία καταγεγραμμένη τιμή στις πηγές που ελέγχθηκαν.
- Αριθμός αυγών
- Δεν δηλώνεται για το είδος αυτό σε καμία πηγή. Δίνεται μόνο το μέγεθος της ωοτοκίας, σπειροειδείς ομάδες 12 ως 22 αυγών κατά τη μία πηγή και 35 ως 50 κατά την άλλη. Οι τιμές που κυκλοφορούν για πάνω από 100 αυγά αφορούν το συγγενικό A. woglumi και δεν μεταφέρονται.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Τα αυγά μπαίνουν σε σπειροειδείς ομάδες στην κάτω επιφάνεια του φύλλου. Οι νύμφες μένουν στην κάτω επιφάνεια για να αποφύγουν τον ήλιο, σε πυκνές αποικίες που φτάνουν τα εκατοντάδες άτομα ανά φύλλο, και κυρίως στα χαμηλά μέρη του δέντρου. Η διαχείμαση γίνεται ως αυγό, πρώιμη προνύμφη ή νύμφη, και αλλάζει ανά περιοχή και χρονιά.
Φθοριμαία του αραβοσίτου
Spodoptera frugiperda (J.E. Smith), κωδικός EPPO LAPHFR
Πάνω από 350 είδη ξενιστών, και η μόνη εγγραφή του καταλόγου που αφορά κυρίως τις μεγάλες καλλιέργειες και όχι τα δενδρώδη.
- Πού και πότε
- Σεπτέμβριος και Οκτώβριος 2023, σε επτά Περιφερειακές Ενότητες. Οι ημερομηνίες επιβεβαίωσης, όπως τις δίνει το ΥΠΑΑΤ: Λακωνία 20/09, Ανατολική Αττική 21/09, Λασίθι 22/09, Ηράκλειο 26/09, Εύβοια 29/09, Λέσβος 31/10, και Χανιά τον Δεκέμβριο [15].
- Πώς βρέθηκε
- Φερομονικές παγίδες τύπου χωνιού, σε αραβόσιτο, ρύζι και σολανώδη, μέσα από πρόγραμμα επισκοπήσεων που τρέχει από το 2019. Ταυτοποίηση από το Μπενάκειο κατά το πρότυπο EPPO PM 7/124(1), με επιβεβαίωση από το Εργαστήριο Αναφοράς της Ένωσης [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Αραβόσιτος, ρύζι, βαμβάκι, σόργο, πιπεριά, μελιτζάνα, και από τα καλλωπιστικά γαρύφαλλο, χρυσάνθεμο και πελαργόνιο [16].
- Τι ισχύει τώρα
- Το τελευταίο επίσημο καθεστώς που εντοπίστηκε είναι η δήλωση του Οκτωβρίου 2023, «παρών, υπό εξάλειψη». Τα μέτρα ορίζονται από τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2023/1134 [5][15]. Νεότερη επίσημη επικαιροποίηση για την Ελλάδα δεν εντοπίστηκε.
Βιολογία
Η προνύμφη, που είναι το στάδιο με το οποίο αναγνωρίζεται η προσβολή στον αγρό.Εικόνα: Frank Peairs, Colorado State University, Bugwood.org, άδεια CC BY 3.0 US, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Από αυγό σε ενήλικο 20 ημέρες στους 32 βαθμούς και 71 στους 18, σε αραβόσιτο, με άριστο 26 ως 30. Έξι προνυμφικά στάδια. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ο πλήρης κύκλος δίνεται σε περίπου 30 ημέρες το καλοκαίρι και 80 ως 90 τον χειμώνα. Το ενήλικο ζει κατά μέσο όρο δέκα ημέρες.
- Γενιές ανά έτος
- Τέσσερις γενιές στον βαθύ νότο της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Ιταλίας, της Ελλάδας και της Κύπρου, εφόσον εγκατασταθεί. Αυτή είναι η μόνη τιμή ολόκληρου του καταλόγου που ονομάζει την Ελλάδα, και είναι μοντέλο πρόβλεψης, όχι μέτρηση. Όπου ο χειμώνας σπάνια πέφτει στους 10 βαθμούς δίνονται τέσσερις ως έξι γενιές, και σε ψυχρότερες περιοχές μία ως δύο.
- Αριθμός αυγών
- 900 ως 1.000 αυγά ανά θηλυκό κατά τη μία πηγή, και μέσος όρος περίπου 1.500 με μέγιστο πάνω από 2.000 κατά την άλλη. Οι δύο τιμές διαφέρουν και δεν συμψηφίστηκαν. Σε ομάδες 100 ως 300 αυγών.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Οι ωοτοκίες κολλούν συνήθως στην κάτω επιφάνεια του φύλλου, καλυμμένες με γκριζωπά λέπια. Οι νεαρές προνύμφες τρέφονται βαθιά μέσα στη χοάνη του αραβοσίτου, και οι μεγαλύτερες μπαίνουν στο αναπτυσσόμενο σημείο και στο σπάδικα από το πλάι. Η νύμφωση γίνεται μέσα στο έδαφος. Δεν μπαίνει σε διάπαυση, οπότε σε ψυχρές περιοχές ο πληθυσμός μεταναστεύει. Κατώτερο όριο ανάπτυξης περίπου 12 βαθμοί.
Θρίπας Scirtothrips dorsalis
Scirtothrips dorsalis Hood, κωδικός EPPO SCITDO
Η μόνη εγγραφή του καταλόγου όπου η εξάλειψη ολοκληρώθηκε, και γι' αυτό αξίζει να καταγραφεί: δείχνει ότι το σύστημα λειτουργεί όταν ο οργανισμός πιαστεί στην είσοδο.
- Πού και πότε
- Ιούνιος 2025, Π.Ε. Χανίων, σε φυτά αβοκάντο προς φύτευση που είχαν εισαχθεί από την Ισπανία [5].
- Πώς βρέθηκε
- Μέσα σε εισαγόμενο φορτίο. Η πηγή δεν περιγράφει τη μέθοδο εντοπισμού πέρα από αυτό.
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Εσπεριδοειδή, αμπέλι, πιπεριά, φράουλα, βαμβάκι, ακτινίδιο, τομάτα, μελιτζάνα, αγγουριά, φασόλι, κρεμμύδι, τριανταφυλλιά [5].
- Τι ισχύει τώρα
- Θεωρείται εξαλειφθείς. Η επακόλουθη επιτήρηση με παγίδες δεν εντόπισε τον οργανισμό, και η δηλωμένη κατάσταση από τον Απρίλιο του 2026 είναι «απών, επιβεβαιωμένο με επισκόπηση» [5].
Βιολογία
Ενήλικο. Το μήκος του σώματος είναι κάτω από δύο χιλιοστά.Εικόνα: Aderksen, άδεια CC BY-SA 3.0, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Έξι στάδια: αυγό, δύο προνυμφικά, προνύμφη, νύμφη, ενήλικο. Η επώαση διαρκεί 7 ως 10 ημέρες κατά μέσο όρο, τα προνυμφικά και νυμφικά στάδια μαζί 11 ως 13 ημέρες σε εργαστηριακές συνθήκες. Στους 28 βαθμούς, από πρώτο στάδιο σε ενήλικο 11 ημέρες σε πιπεριά και 13,3 σε κολοκύθι. Το θηλυκό ζει περίπου 19 ημέρες.
- Γενιές ανά έτος
- Τέσσερις ως οκτώ σε εύκρατες περιοχές της Ιαπωνίας, πάνω από πέντε στην Ιαπωνία κατά άλλη πηγή, έξι ή περισσότερες στη νότια Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, και 14 ως 18 στη Φλόριντα από μοντέλο βαθμοημερών. Για τη νότια Ευρώπη δηλώνεται ότι θα μπορούσαν να συμβαίνουν παρόμοιοι αριθμοί, χωρίς να δίνεται νούμερο.
- Αριθμός αυγών
- Σε πιπεριά τσίλι, 2 ως 4 αυγά την ημέρα για περίπου 32 ημέρες, σύνολο 60 ως 200. Η περιοχή της μέτρησης δεν δηλώνεται. Η αναπαραγωγή είναι και παρθενογενετική, και τα αγονιμοποίητα αυγά δίνουν αρσενικά.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Το θηλυκό εισάγει τα αυγά μέσα στον φυτικό ιστό, πάνω από την επιφάνεια του εδάφους, όπου είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Προνύμφες και ενήλικα τρέφονται σε νεαρή βλάστηση, άνθη και μικρούς καρπούς, συχνά πάνω στο κεντρικό νεύρο. Η νύμφωση γίνεται στη φυλλοστρωμνή, στις μασχάλες των φύλλων, σε κυρτωμένα φύλλα ή κάτω από τον κάλυκα. Κατώτερο όριο ανάπτυξης 9,7 βαθμοί, με 265 βαθμοημέρες ως το ενήλικο.
Καρκίνος της πατάτας
Synchytrium endobioticum (Schilbersky) Percival, κωδικός EPPO SYNCEN
Η παλαιότερη εγγραφή του καταλόγου και η μόνη για την οποία δεν εντοπίστηκε κανένα ελληνικό πρωτογενές έγγραφο.
- Πού και πότε
- 2011, σε δύο αγρούς πατάτας στον Δήμο Κάτω Νευροκοπίου, Π.Ε. Δράμας, υπό επίσημο έλεγχο [5].
- Πώς βρέθηκε
- Δεν προκύπτει από καμία πηγή που εντοπίστηκε.
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Πατάτα.
- Τι ισχύει τώρα
- Η αξιολόγηση είναι «παρών, λίγες εστίες», και στηρίζεται σε πληροφορίες του 2015. Νεότερη καταγραφή για την Ελλάδα δεν υπάρχει, και η χώρα δεν περιλαμβάνεται στις εστίες που καταγράφηκαν στην Ένωση το 2025 [5].
Βιολογία
Κονδύλια με τα χαρακτηριστικά ογκώδη εξογκώματα. Οι ρίζες δεν προσβάλλονται.Εικόνα: USDA-APHIS-PPQ, δημόσιο κτήμα, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Οι χειμερινές σπορές βλαστάνουν την άνοιξη σε θερμοκρασία εδάφους πάνω από 8 βαθμούς και με επαρκή υγρασία, και απελευθερώνουν κινητά ζωοσπόρια που κολυμπούν στο εδαφικό νερό και διεισδύουν στα κύτταρα. Κάθε προσβεβλημένο κύτταρο δίνει θερινό σποράγγειο με 200 ως 300 ζωοσπόρια, που ξαναμολύνουν γειτονικά κύτταρα. Ο κύκλος επαναλαμβάνεται όσο κρατούν οι συνθήκες.
- Επιβίωση
- Στο έδαφος, ως ανθεκτικές σπορές, τουλάχιστον 30 χρόνια κατά τη μία πηγή και 40 ως 50 κατά την άλλη, με καταγραφή επανεμφάνισης από μία μόνο σπορά μετά από 43 χρόνια. Βρίσκονται σε βάθος έως 50 εκατοστά. Οι σπορές επιβιώνουν ακόμη και τη διέλευση από το πεπτικό σύστημα ζώων.
- Φορείς και διασπορά
- Κανένας φορέας. Η φυσική εξάπλωση είναι πολύ περιορισμένη, με νερό και άνεμο. Η πραγματική διασπορά γίνεται από τον άνθρωπο, με μολυσμένο σπόρο πατάτας, ιδίως κονδύλια με απαρατήρητα αρχικά εξογκώματα, και με χώμα σε μηχανήματα, οχήματα και υποδήματα.
- Συνθήκες μόλυνσης
- Δεν δίνεται ενιαία άριστη θερμοκρασία, και οι πηγές διαφωνούν ρητά. Αναφέρεται ότι δροσερά καλοκαίρια με μέσο όρο 18 βαθμούς ή λιγότερο ευνοούν την ασθένεια, όπως και υγρά εδάφη και ετήσια βροχόπτωση 700 χιλιοστών ή περισσότερο. Καταγράφονται όμως νέες εστίες στη νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου τα καλοκαίρια είναι θερμότερα.
Βακτηριακή μάρανση των φασολιών
Curtobacterium flaccumfaciens pv. flaccumfaciens (Hedges) Collins & Jones, κωδικός EPPO CORBFL
Η πιο ανησυχητική εγγραφή από άποψη μεθόδου, επειδή βρέθηκε χωρίς να υπάρχει τίποτα ορατό.
- Πού και πότε
- Δείγματα που συλλέχθηκαν τον Δεκέμβριο του 2024 στην Π.Ε. Φλώρινας. Τέσσερα δείγματα σπόρου φασολιού από τέσσερις αγρούς 0,6 ως 1,2 εκταρίων, με το βακτήριο να βρίσκεται στο ένα [5].
- Πώς βρέθηκε
- Επίσημες επισκοπήσεις. Δεν είχαν παρατηρηθεί συμπτώματα μάρανσης ούτε στις καλλιέργειες ούτε στους σπόρους [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Φασόλι, και ο σπόρος του ως μέσο διασποράς.
- Τι ισχύει τώρα
- «Παρών, υπό εξάλειψη». Προγραμματίστηκαν περαιτέρω επισκοπήσεις στις καλλιέργειες φασολιού της περιοχής [5]. Ελληνικό πρωτογενές έγγραφο δεν εντοπίστηκε.
Βιολογία
- Βιολογικός κύκλος
- Μεταδίδεται με τον σπόρο, και μέσα και πάνω σε αυτόν. Μπαίνει στο φυτό κυρίως από πληγές, συνήθως σε καιρό με άνεμο ή χαλάζι, και η είσοδος από τα στομάτια είναι σπάνια, σε αντίθεση με άλλα βακτήρια του φασολιού. Μέσα στο φυτό κινείται κυρίως στο ξύλωμα, συχνά μέσα σε βιομεμβράνες.
- Επιβίωση
- Στον σπόρο, έως 24 χρόνια, αλλά μόνο σε εργαστηριακή αποθήκευση. Στο έδαφος πολύ λιγότερο: σε αμειψισπορά φασολιού με σιτάρι η επιβίωση δεν ξεπερνά δύο χειμώνες, ενώ άλλη πηγή δίνει περίπου οκτώ μήνες στα υπολείμματα. Οι δύο τιμές δεν συμψηφίστηκαν.
- Φορείς και διασπορά
- Δεν έχει βρεθεί κανένας φορέας. Ο κομβονηματώδης Meloidogyne incognita μπορεί να διευκολύνει την είσοδο τραυματίζοντας τις ρίζες, αλλά δεν αναφέρεται ως φορέας. Η διασπορά στον αγρό ευνοείται από τεχνητή βροχή και από χαλαζοπτώσεις, και από την ελάχιστη ή μηδενική κατεργασία.
- Συνθήκες μόλυνσης
- Η εκδήλωση της ασθένειας επιταχύνεται πάνω από τους 30 βαθμούς, και κατά άλλη πηγή πάνω από 27 ως 30, ιδίως υπό υδατική καταπόνηση. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες η μόλυνση μένει λανθάνουσα, και αυτό εξηγεί γιατί βρέθηκε σε σπόρο χωρίς κανένα σύμπτωμα.
Βακτηριακή μάρανση Ralstonia pseudosolanacearum
Ralstonia pseudosolanacearum Safni et al., κωδικός EPPO RALSPS
Η εγγραφή που δείχνει πιο καθαρά γιατί ο κατάλογος χρειάζεται ημερομηνία. Ως τις 15 Οκτωβρίου 2026 ο οργανισμός αυτός ήταν στο Μέρος Α. Με τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2026/826 μεταφέρθηκε στο Μέρος Β [4][5]. Κάθε κείμενο γραμμένο πριν από εκείνη την ημερομηνία γράφει το άλλο μέρος, και δεν έχει άδικο για τότε.
- Πού και πότε
- Δήμος Τροιζηνίας-Μεθάνων, Αττική, σε εμπορικό θερμοκήπιο παραγωγής δρεπτών τριαντάφυλλων, με περίπου 10 τοις εκατό των φυτών προσβεβλημένα. Δείγμα στάλθηκε για διάγνωση τον Μάρτιο του 2021. Ημερομηνία εντοπισμού δεν δίνεται [5].
- Πώς βρέθηκε
- Από τον ίδιο τον παραγωγό, που έστειλε δείγμα ασθενών φυτών. Συμπτώματα: ξήρανση κορυφών, μαύρη νέκρωση των κλαδεμένων βλαστών, καστανός μεταχρωματισμός των αγγείων σε βλαστούς και ρίζες, υπόλευκο βλεννώδες έκκριμα από τις τομές. Ταυτοποίηση από το Μπενάκειο [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Στην ελληνική διαπίστωση, τριανταφυλλιά υπό κάλυψη. Η τροποποίηση του 2026 πρόσθεσε απαιτήσεις για φυτά προς φύτευση και ριζώματα κουρκουμά και πιπερόριζας [4].
- Τι ισχύει τώρα
- «Παρών, όχι ευρέως εξαπλωμένος». Προβλέπονται επίσημα μέτρα για την αποτροπή περαιτέρω εξάπλωσης [5].
Βιολογία
- Βιολογικός κύκλος
- Η είσοδος γίνεται συνήθως από τραύματα της ρίζας, και από εκεί το βακτήριο αποικίζει το ξύλωμα. Το φράξιμο των αγγείων από τη βακτηριακή βιομεμβράνη είναι η κύρια αιτία της μάρανσης. Η σοβαρότητα αυξάνεται όταν συνυπάρχουν κομβονηματώδεις.
- Επιβίωση
- Σε γυμνό έδαφος και χαμηλή θερμοκρασία η επιβίωση είναι σύντομη, χωρίς να δίνεται διάρκεια. Σε υγρά περιβάλλοντα, πάνω σε φυτικά υπολείμματα και σε ασυμπτωματικά ζιζάνια, επιβιώνει για χρόνια. Οι λανθάνουσες μολύνσεις είναι συχνές σε χαμηλές θερμοκρασίες.
- Φορείς και διασπορά
- Κανένας φορέας δεν δηλώνεται. Οι νηματώδεις αναφέρονται μόνο ως παράγοντες που επιδεινώνουν τη σοβαρότητα. Η εξάπλωση γίνεται με επιφανειακά νερά, νερό στράγγισης και επαφή ριζών, και η κύρια οδός διεθνούς μεταφοράς είναι το μολυσμένο πολλαπλασιαστικό υλικό.
- Συνθήκες μόλυνσης
- Η ασθένεια είναι συνήθως σοβαρότερη στους 24 ως 35 βαθμούς. Υψηλή εδαφική υγρασία ή περίοδοι βροχών συνδέονται με υψηλή προσβολή. Άριστη θερμοκρασία για την ίδια τη μόλυνση, διακριτή από τη σοβαρότητα, δεν δίνεται.
Πηγές κεφαλαίου: 4 5 7 8 10 11 12 13 14 15 16
3. Όσοι βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή
Για κάθε εγγραφή που ακολουθεί δίνεται το ίδιο στοιχείο: η κοντινότερη επιβεβαιωμένη εστία προς την Ελλάδα, με χώρα, περιοχή και έτος. Αυτό είναι το νούμερο που μετράει, όχι ο κατάλογος των χωρών.
Τι σημαίνει, και τι δεν σημαίνει, η απουσία από τον πίνακα
Στη βάση εξάπλωσης του EPPO, μια χώρα που έχει δηλώσει απουσία εμφανίζεται με ρητή διατύπωση, «απών, επιβεβαιωμένο με επισκόπηση». Μια χώρα που απλώς δεν εμφανίζεται στον πίνακα δεν έχει δηλώσει τίποτα. Για τους περισσότερους οργανισμούς αυτού του κεφαλαίου η Ελλάδα δεν εμφανίζεται καθόλου. Η σωστή διατύπωση είναι ότι δεν έχει καταγραφεί διαπίστωση, όχι ότι η χώρα έχει κηρυχθεί απαλλαγμένη.
Ξυλέλλα
Xylella fastidiosa (Wells et al.), κωδικός EPPO XYLEFA
Ο οργανισμός με το μεγαλύτερο ελληνικό διακύβευμα, επειδή η ελιά είναι ξενιστής και επειδή το υποείδος pauca είναι η αιτία της ταχείας παρακμής των ελαιοδέντρων στο Σαλέντο [5].
- Κοντινότερη εστία
- Ιταλία, Απουλία, από το 2013, στο Σαλέντο, σε ελιά. Από τον Αύγουστο του 2026 υπάρχει εστία και στη Βασιλικάτα, στον δήμο Ματέρα, σε αμυγδαλιά, με το υποείδος multiplex [5].
- Πού αλλού
- Πορτογαλία από το 2018, Γαλλία από το 2015 με την Κορσική σε περιορισμό, Ισπανία από το 2016 με τις Βαλεαρίδες σε περιορισμό, Ισραήλ από το 2019. Τουρκία, Αλβανία, Κύπρος και Σλοβενία έχουν δηλώσει απουσία επιβεβαιωμένη με επισκόπηση [5].
- Στην Ελλάδα
- Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΥΠΑΑΤ αναφέρει ότι η χώρα θεωρείται επί του παρόντος απαλλαγμένη. Ο οργανισμός έχει ενταχθεί στο ετήσιο εθνικό πρόγραμμα επισκοπήσεων από το 2014 [9].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Ελιά, αμπέλι, αμυγδαλιά, πυρηνόκαρπα, εσπεριδοειδή, πικροδάφνη. Κανένα στέλεχος δεν προσβάλλει όλους τους ξενιστές, και η αντιστοίχιση υποείδους με καλλιέργεια δεν δίνεται συνολικά από τις πηγές [5].
- Τι προβλέπεται σε διαπίστωση
- Ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2020/1201 ορίζει προσβεβλημένη ζώνη ακτίνας τουλάχιστον 50 μέτρων γύρω από το προσβεβλημένο φυτό και ζώνη ασφαλείας τουλάχιστον 2,5 χιλιομέτρων για εξάλειψη ή 5 χιλιομέτρων για περιορισμό [17]. Το ελληνικό σχέδιο προβλέπει ρητά την καταστροφή όλων των προσβεβλημένων φυτών με κάψιμο [9].
Βιολογία
- Βιολογικός κύκλος
- Βακτήριο περιορισμένο στο ξύλωμα, που στη φύση μεταδίδεται αποκλειστικά από έντομα που τρέφονται με χυμό ξυλώματος. Τα συμπτώματα προκύπτουν από το φράξιμο των αγγείων. Δεν εξαπλώνεται μόνο του ούτε με επαφή ούτε με τον αέρα, και δεν μεταδίδεται με τον σπόρο. Η κύρια οδός εισόδου και εξάπλωσης είναι η διακίνηση φυτών προς φύτευση.
- Επιβίωση
- Στην εστία της Απουλίας σε ελιά η προσβολή προχώρησε κατά μέσο όρο 2 χιλιόμετρα τον μήνα. Η πτήση του φορέα δίνεται κατά μέσο όρο σε 100 ως 150 μέτρα. Η λανθάνουσα περίοδος ως την εμφάνιση συμπτωμάτων είναι από λίγους μήνες έως πάνω από έναν χρόνο, και πολλά είδη μπορεί να μην εκδηλώσουν ποτέ συμπτώματα, παραμένοντας πηγή μολύσματος.
- Φορείς και διασπορά
- Στην περιοχή του EPPO ο μόνος επιβεβαιωμένος φορέας είναι ο Philaenus spumarius, και υπάρχει στην Ελλάδα, με ευρεία εξάπλωση. Ελληνική έρευνα σε 28 ελαιώνες το 2017 και 2018 συνέλεξε 4.350 άτομα και κατέγραψε τον P. spumarius και τον Neophilaenus campestris ως τους κύριους δυνητικούς φορείς, παρόντες τόσο στην υποβλάστηση όσο και στην κόμη της ελιάς για μεγάλο μέρος του έτους. Το βακτήριο ήταν απόν από τα δείγματα που εξετάστηκαν.
- Συνθήκες μόλυνσης
- Δεν δίνεται άριστη θερμοκρασία ούτε απαίτηση υγρασίας. Η μόνη κλιματική δήλωση είναι ότι οι ασθένειες που προκαλεί εμφανίζονται σε περιοχές με ήπιο χειμώνα. Η απόκτηση του βακτηρίου από τον φορέα γίνεται χωρίς λανθάνουσα περίοδο, αλλά οι νύμφες χάνουν τη μολυσματικότητα με την έκδυση, οπότε τα νεαρά ενήλικα πρέπει να το ξαναποκτήσουν.
Κόκκινος κερασφόρος της Ασίας
Aromia bungii (Faldermann), κωδικός EPPO AROMBU
Για την Πέλλα και τη Βόρεια Ελλάδα είναι ο σοβαρότερος του κεφαλαίου. Και οι είκοσι δύο κύριοι ξενιστές του ανήκουν στο γένος Prunus: ροδακινιά, βερικοκιά, κερασιά, βυσσινιά, δαμασκηνιά, αμυγδαλιά [5]. Βρίσκεται στην Ιταλία από το 2012 και δεν έχει εξαλειφθεί σε δεκατρία χρόνια.
- Κοντινότερη εστία
- Ιταλία, Καμπανία, Σεπτέμβριος 2012, σε αστικές περιοχές ανάμεσα στη Νάπολη και τους Ποτσουόλους. Ακολούθησαν Λομβαρδία 2013, Λάτιο 2020 και Τοσκάνη 2023, με νεότερες εστίες το 2025 [5].
- Πού αλλού
- Γερμανία με λίγες εστίες. Τουρκία, Βαλκάνια και Μεσόγειος δεν εμφανίζονται στον πίνακα [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Αποκλειστικά Prunus, δηλαδή το σύνολο της πυρηνοκαρπίας [5].
- Τι προβλέπεται σε διαπίστωση
- Μέτρα κατά την Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2018/1503 και σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΥΠΑΑΤ, έκδοση 2024 [5][6].
Βιολογία
Ενήλικο. Το κόκκινο πρόνωτο πάνω στο μαύρο σώμα είναι το γνώρισμα που δίνει και το κοινό όνομα.Εικόνα: 罗捷, άδεια CC BY-SA 4.0, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Το αυγό εκκολάπτεται σε περίπου μία εβδομάδα. Η προνύμφη μεγαλώνει από 2 χιλιοστά σε 38 ως 50 και ωριμάζει σε 21 ως 33 μήνες. Η νύμφωση γίνεται σε θάλαμο μέσα στο εγκάρδιο ξύλο, και στην Ιταλία αρχίζει από τα μέσα Μαΐου. Το ενήλικο ζει 15 ως 20 ημέρες, με μέγιστη παρουσία στην Ιταλία από τα μέσα Ιουλίου ως τις αρχές Αυγούστου.
- Γενιές ανά έτος
- Μία γενιά κάθε δύο ως τέσσερα χρόνια, ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος και το κλίμα. Η τιμή δεν αποδίδεται σε καμία συγκεκριμένη χώρα από τις πηγές που ελέγχθηκαν. Μέσα στο ίδιο δέντρο συνυπάρχουν προνύμφες διαφορετικών ηλικιών, από επικαλυπτόμενες γενιές, και αυτό είναι ο λόγος που η προσβολή μένει κρυφή για χρόνια.
- Αριθμός αυγών
- 350 ως 730 αυγά σε μια ζωή, με μέγιστο καταγεγραμμένο 734. Η περιοχή της μέτρησης δεν δηλώνεται.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Τα αυγά μπαίνουν σε σχισμές του φλοιού στον κορμό και στους κύριους βραχίονες υγιών ή καταπονημένων δέντρων, και έχουν βρεθεί έως 2 μέτρα ύψος. Στα νεαρά δέντρα το θηλυκό ωοτοκεί και στην ουλή του εμβολιασμού. Η προνύμφη ανοίγει στοές κάτω από τον φλοιό και προχωρά στο σομφό και στο εγκάρδιο ξύλο, με συνολικό μήκος στοάς 50 ως 60 εκατοστά. Δεν υπάρχει καταγραφή προσβολής στις ρίζες. Διαχειμάζει ως προνύμφη διαφόρων ηλικιών, μέσα στο ξύλο.
Κηλιδωτός κερασφόρος των εσπεριδοειδών
Anoplophora chinensis (Forster), κωδικός EPPO ANOLCN
Η κοντινότερη εστία ολόκληρου του κεφαλαίου σε χερσαία απόσταση, και σε καλλιέργεια που υπάρχει και στη Βόρεια Ελλάδα.
- Κοντινότερη εστία
- Τουρκία, πρώτη καταγραφή 2014, με εστία σε φυτώριο στη Σίλε κοντά στην Κωνσταντινούπολη. Το 2018 καταγράφηκε σε οπωρώνες φουντουκιάς στη Μάτσκα Τραπεζούντας, και το 2024 σε εστίες στις περιοχές Μαρμαρά, Εύξεινου Πόντου, Μεσογείου και Νοτιοανατολικής Ανατολίας, με ζημιές σε φουντουκιές [5].
- Πού αλλού
- Κροατία με λίγες εστίες και επαναλαμβανόμενες εισαγωγές από το 2007, με νέα ευρήματα στο Μπίογκραντ να Μόρου το 2025 και το 2026. Ιταλία με περιορισμένη εξάπλωση. Εξαλείφθηκε σε Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Ελβετία και Δανία [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Φουντουκιά, μηλιά, αχλαδιά, πυρηνόκαρπα, εσπεριδοειδή, και από τα δασικά πλάτανος, σφενδάμι, σκλήθρο, οξιά, λεύκη, φτελιά [5].
- Τι προβλέπεται σε διαπίστωση
- Σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΥΠΑΑΤ, κοινό με το A. glabripennis, έκδοση 2025 [6].
Βιολογία
Ενήλικο σε παρασκεύασμα συλλογής, ραχιαία όψη.Εικόνα: 0959kedi, άδεια CC BY 4.0, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Το αυγό έχει μήκος περίπου 5 χιλιοστά και διάρκεια επώασης δεν δίνεται. Η προνύμφη φτάνει τα 50 χιλιοστά. Η ώριμη προνύμφη διαχειμάζει και νυμφώνεται συνήθως την άνοιξη. Τα ενήλικα εμφανίζονται από τον Μάιο ως τον Οκτώβριο, με κορύφωση Μάιο ως Ιούλιο, και τρέφονται 10 ως 15 ημέρες πριν ωοτοκήσουν.
- Γενιές ανά έτος
- Μία γενιά τον χρόνο κατά κανόνα, και περιστασιακά δύο χρόνια. Η τιμή δεν αποδίδεται σε χώρα. Μοντέλο για την Ένωση χρησιμοποιεί διετή κύκλο, αλλά πρόκειται για σενάριο προσομοίωσης και όχι για μέτρηση πεδίου.
- Αριθμός αυγών
- Κατά μέσο όρο 70 αυγά ανά θηλυκό. Η περιοχή δεν δηλώνεται.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο του είδους. Τα αυγά μπαίνουν κάτω από τον φλοιό στο κατώτερο τμήμα του κορμού, σε εκτεθειμένες ρίζες και στην περιοχή του λαιμού. Οι προνύμφες ανοίγουν στοές στον κορμό και στις ρίζες, πρώτα στην περιοχή του καμβίου και μετά στο ξύλο. Η ωοτοκία και η πρώιμη προνύμφη βρίσκονται στον λαιμό και κάτω από αυτόν, όχι στην κόμη. Διαχειμάζει ως προνύμφη. Σε εργαστήριο η ανάπτυξη της προνύμφης είναι αργή ή μηδενική κάτω από τους 10 και πάνω από τους 35 βαθμούς.
Ιαπωνικό σκαθάρι
Popillia japonica Newman, κωδικός EPPO POPIJA
Το εύρος των ξενιστών του είναι ο λόγος που βρίσκεται στον κατάλογο προτεραιότητας: αμπέλι, φουντουκιά, μηλιά, πυρηνόκαρπα, αραβόσιτος, σόγια, φασόλι.
- Κοντινότερη εστία
- Κροατία, Ζάγκρεμπ, Οκτώβριος 2025, μία σύλληψη σε παγίδα μέσα σε πάρκο [5].
- Πού αλλού
- Σλοβενία από το 2024, με ένα ενήλικο σε παγίδα τον Ιούλιο του 2024 και στη συνέχεια έντεκα ενήλικα σε σταθμό αυτοκινητοδρόμου, οκτώ στη Λιουμπλιάνα και ένα στο Νόβο Μέστο. Ιταλία από το 2014, πρώτα κατά μήκος του Τιτσίνο. Ελβετία από το 2017 στο Τιτσίνο, με νέες εστίες στο Βαλέ και τη Ζυρίχη το 2023. Πορτογαλία με περιορισμένη εξάπλωση, Γερμανία με λίγες εστίες [5].
- Στην Ελλάδα
- Η Ελλάδα δεν εμφανίζεται στον πίνακα εξάπλωσης, και δεν εντοπίστηκε ελληνικό έγγραφο που να δηλώνει απουσία ή πρόγραμμα παρακολούθησης [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Από τον κατάλογο ξενιστών του EPPO, όσα καλλιεργούνται στη χώρα: αμπέλι, αραβόσιτος, σόγια, μηλιά, ροδακινιά, κερασιά, βυσσινιά, δαμασκηνιά, σπαράγγι, τριανταφυλλιά, βακκίνιο, και τα αγρωστώδη σε επίπεδο οικογένειας. Ο κατάλογος κρατά 100 εγγραφές, ενώ η συνολική τιμή που δίνεται είναι πάνω από 300 είδη, χωρίς δηλωμένη περιοχή. Κύριοι ξενιστές ανησυχίας στην Ευρώπη είναι το αμπέλι και ο αραβόσιτος [18].
- Τι προβλέπεται σε διαπίστωση
- Σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΥΠΑΑΤ, έκδοση 2025 [6].
Βιολογία
Ενήλικο. Τα λευκά τριχωτά στίγματα στις πλευρές της κοιλιάς το ξεχωρίζουν από τα ντόπια σκαθάρια.Εικόνα: Bruce Marlin, άδεια CC BY 3.0, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Το αυγό εκκολάπτεται σε 10 ως 14 ημέρες ανάλογα με τη θερμοκρασία, και επτά ημέρες στους 0 βαθμούς το σκοτώνουν ολοκληρωτικά. Τρία προνυμφικά στάδια: το πρώτο σε δύο ως τρεις εβδομάδες, το δεύτερο σε τρεις ως τέσσερις, ενώ η διάρκεια του τρίτου δεν δίνεται. Το ενήλικο ζει 30 ως 45 ημέρες. Στην Ιταλία τα ενήλικα είναι ενεργά από τον Ιούνιο ως τον Σεπτέμβριο, με κορύφωση στα μέσα Ιουλίου.
- Γενιές ανά έτος
- Μία γενιά τον χρόνο, και αυτό δηλώνεται ρητά για την Ιαπωνία και για την Ιταλία. Σε ψυχρότερες περιοχές τα περισσότερα άτομα χρειάζονται δύο χρόνια. Είναι από τις λίγες εγγραφές του καταλόγου όπου η τιμή συνοδεύεται από χώρα.
- Αριθμός αυγών
- 40 ως 60 αυγά ανά θηλυκό, μεμονωμένα ή σε μικρές ομάδες, σε υγρό λιβάδι το καλοκαίρι.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Το έντομο είναι χωρισμένο στα δύο. Αυγά, προνύμφες και νύμφη βρίσκονται μέσα στο έδαφος: η ωοτοκία στα ανώτερα 10 εκατοστά, οι προνύμφες τρέφονται στις ρίζες λίγο κάτω από την επιφάνεια, και η τρίτη ηλικία διαχειμάζει σε 10 ως 20 εκατοστά βάθος. Μόνο το ενήλικο βρίσκεται πάνω στο φυτό, όπου τρώει το έλασμα ανάμεσα στα νεύρα, τα άνθη και τα στίγματα του αραβοσίτου, ξεκινώντας από την κορυφή του φυτού και κατεβαίνοντας. Κατώτερο όριο ανάπτυξης 10 βαθμοί.
Σμαραγδένιος κερασφόρος της μελιάς
Agrilus planipennis Fairmaire, κωδικός EPPO AGRLPL
Η μεγαλύτερη μετακίνηση προς τα δυτικά που καταγράφηκε μέσα στο 2026. Δεν αφορά γεωργική καλλιέργεια αλλά τα είδη Fraxinus, δηλαδή τη φράξο και τη μελιά των ελληνικών δασών και του αστικού πρασίνου.
- Κοντινότερη εστία
- Ουγγαρία, Ιούνιος 2026, ένα ενήλικο σε παγίδα κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, και τον Αύγουστο του 2026 νέα ευρήματα ενηλίκων και προνυμφών. Η παρουσία προνυμφών δείχνει αναπαραγωγή στο πεδίο, όχι απλή σύλληψη [5].
- Πού αλλού
- Ουκρανία από το 2019, με εστίες στο Λουχάνσκ, το Χάρκοβο και το Κίεβο. Λευκορωσία και Ρωσία με περιορισμένη εξάπλωση [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Μόνο Fraxinus. Καμία γεωργική καλλιέργεια. Η έκθεση αφορά τη φράξο και την ελληνική μελιά σε δάση και φυτεύσεις [5].
- Τι προβλέπεται σε διαπίστωση
- Μέτρα κατά τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2024/434 [5].
Βιολογία
Ενήλικο πάνω σε κέρμα. Η κλίμακα είναι το χρήσιμο στοιχείο της εικόνας.Εικόνα: USDA Forest Service, δημόσιο κτήμα, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Το αυγό εκκολάπτεται σε μία ως δύο εβδομάδες, και σε ελεγχόμενη θερμοκρασία σε 20 ημέρες στους 20 βαθμούς, 13 στους 27 και 7 στους 35. Τέσσερα προνυμφικά στάδια. Η νύμφωση αρχίζει Απρίλιο ή Μάιο και διαρκεί τρεις ως τέσσερις εβδομάδες. Το ενήλικο τρέφεται μία ως δύο εβδομάδες πριν ωριμάσει και ζει τρεις ως εννέα εβδομάδες.
- Γενιές ανά έτος
- Μία γενιά τον χρόνο κατά κανόνα, και δύο χρόνια σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη ή όπου τα καλοκαίρια είναι δροσερά. Η διαφορά αποδίδεται στις απαιτήσεις διάπαυσης. Χώρα δεν δηλώνεται.
- Αριθμός αυγών
- Κατά μέσο όρο 40 ως 90 αυγά ανά θηλυκό. Η περιοχή δεν δηλώνεται.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Το σημαντικό εδώ είναι ότι το έντομο μένει ρηχά. Τα αυγά μπαίνουν στην επιφάνεια του φλοιού, σε σχισμές. Η προνύμφη τρέφεται στο εσωτερικό φλοιό και στο εξωτερικότερο σομφό ξύλο, και ο θάλαμος νύμφωσης είναι στον εξωτερικό φλοιό ή στο εξωτερικό σομφό. Σε αντίθεση με τα Anoplophora και το Aromia, δεν φτάνει στο εγκάρδιο ξύλο. Διαχειμάζει ως προνύμφη τέταρτης ηλικίας σε σχήμα Γ. Κατώτερο όριο ανάπτυξης 12,2 βαθμοί.
Ασιατικός κερασφόρος
Anoplophora glabripennis (Motschulsky), κωδικός EPPO ANOLGL
- Κοντινότερη εστία
- Ιταλία, Μάρκε, Αύγουστος 2013, στη Γκροτατζολίνα, με νέα εστία τον Μάρτιο του 2020. Η πρώτη ιταλική καταγραφή ήταν στη Λομβαρδία τον Ιούνιο του 2007. Υπάρχει και παλαιότερη καταγραφή στον Λίβανο, στο Αμπρίνε, το 2015 και το 2016, αλλά η πηγή δεν δηλώνει αν ο οργανισμός εγκαταστάθηκε εκεί [5].
- Πού αλλού
- Γαλλία με περιορισμένη εξάπλωση, Ελβετία με λίγες εστίες. Τουρκία, Κύπρος και Μάλτα έχουν δηλώσει απουσία επιβεβαιωμένη με επισκόπηση [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Σφενδάμι, ιπποκαστανιά, λεύκη, ιτιά, σημύδα. Κανένα ελληνικό οπωροφόρο ή αροτραίο δεν είναι κύριος ξενιστής. Η έκθεση αφορά το αστικό πράσινο και τις φυτείες λεύκης και ιτιάς [5].
- Τι προβλέπεται σε διαπίστωση
- Σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΥΠΑΑΤ, κοινό με το A. chinensis, έκδοση 2025 [6].
Βιολογία
Ενήλικο. Οι κεραίες ξεπερνούν το μήκος του σώματος.Εικόνα: δημόσιο κτήμα, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Το αυγό εκκολάπτεται σε περίπου δύο εβδομάδες, και σε ελεγχόμενη θερμοκρασία σε 13,3 ημέρες στους 30 βαθμούς, 15 στους 25, 25 στους 20 και 354 στους 10. Η προνυμφική ανάπτυξη ως τη δέκατη ηλικία διαρκεί 165,7 ημέρες στους 30 βαθμούς και 716,3 στους 15. Η νύμφη 12,4 ημέρες στους 30 και 47,4 στους 15. Τα ενήλικα παρατηρούνται από τον Απρίλιο ως τον Δεκέμβριο.
- Γενιές ανά έτος
- Η διάρκεια του κύκλου εξαρτάται έντονα από τη θερμοκρασία, όπως δείχνουν οι παραπάνω τιμές: η ίδια προνυμφική ανάπτυξη που χρειάζεται πέντε μήνες στους 30 βαθμούς απαιτεί πάνω από δύο χρόνια στους 15. Αριθμός γενιών ανά έτος με δηλωμένη χώρα δεν εντοπίστηκε.
- Αριθμός αυγών
- Το νεαρό ενήλικο μένει στο δέντρο από το οποίο βγήκε για 10 ως 15 ημέρες πριν αρχίσει την ωοτοκία. Συνολικός αριθμός αυγών ανά θηλυκό δεν δηλώνεται στις πηγές που ελέγχθηκαν.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Οι προνύμφες ανοίγουν στοές μέσα στο ξύλο του κορμού και των κύριων βραχιόνων. Τα ενήλικα βγαίνουν από κυκλικές οπές και τρέφονται με τον φλοιό νεαρών κλαδιών. Το σημαντικό για την Ελλάδα είναι ότι κανένα οπωροφόρο ή αροτραίο δεν είναι κύριος ξενιστής: η έκθεση αφορά σφενδάμι, ιπποκαστανιά, λεύκη, ιτιά και σημύδα, δηλαδή το αστικό πράσινο και τις φυτείες.
Νηματώδης του ξύλου των πεύκων
Bursaphelenchus xylophilus (Steiner et Bührer) Nickle et al., κωδικός EPPO BURSXY
- Κοντινότερη εστία
- Γαλλία, Νέα Ακουιτανία, 2025, στη Σενιός του διαμερίσματος των Λανδών. Μέσα στο 2026 η εστία επεκτάθηκε σε τέσσερις ακόμη δήμους της ίδιας περιφέρειας και εμφανίστηκε εύρημα στο Σαντρ-Κοιλάδα του Λίγηρα [5].
- Πού αλλού
- Πορτογαλία με περιορισμένη εξάπλωση, Ισπανία από το 2008 με εστίες στην Εστρεμαδούρα, τη Γαλικία και την Καστίλλη και Λεόν [5].
- Στην Ελλάδα
- Απών, επιβεβαιωμένο με επισκόπηση. Το ίδιο και η Ιταλία, η Μάλτα, η Ρουμανία και η Σλοβενία [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Κυρίως Pinus sylvestris, η δασική πεύκη των βόρειων ελληνικών δασών. Τα γαλλικά και ισπανικά ευρήματα αφορούν τη θαλασσόπευκη [5].
Βιολογία
- Βιολογικός κύκλος
- Μεταφέρεται από κερασφόρα του γένους Monochamus, μέσα στο τραχειακό σύστημα του ανώριμου ενηλίκου, όπου μπαίνει από τα στίγματα. Η πρωτογενής μετάδοση γίνεται όταν το έντομο τρέφεται σε υγιή δέντρα, και είναι η σημαντικότερη στην Ευρώπη. Ο νηματώδης μπαίνει από τις πληγές διατροφής, γίνεται ενήλικος μέσα σε 48 ώρες και μεταναστεύει στα αγωγά στοιχεία. Αναπαράγεται σε 3 ημέρες στους 30 βαθμούς, 6 στους 20 και 12 στους 15.
- Επιβίωση
- Από τη μόλυνση ως τον θάνατο του δέντρου μεσολαβούν δύο ως τρεις μήνες, χωρίς δηλωμένη χώρα. Σε σπορόφυτα δασικής πεύκης, η θνησιμότητα έφτασε το 100 τοις εκατό μετά από 60 ημέρες στους 20 και στους 25 βαθμούς, ενώ στους 15 δεν πέθανε κανένα.
- Φορείς και διασπορά
- Στην Ευρώπη ο κύριος φορέας είναι ο Monochamus galloprovincialis, και αυτός υπάρχει στην Ελλάδα, καταγεγραμμένος ως γνωστός φορέας. Είναι το μοναδικό ελληνικό είδος Monochamus στον πίνακα των φορέων. Ο φορέας υπάρχει, ο νηματώδης όχι.
- Συνθήκες μόλυνσης
- Το όριο ανάπτυξης είναι 9,5 βαθμοί, και άριστη θερμοκρασία δεν δίνεται. Η ασθένεια ευνοείται από θερμά καλοκαίρια, και η νέκρωση εμφανίζεται εκεί όπου η μέση θερινή θερμοκρασία ξεπερνά τους 20 βαθμούς. Αυτό τοποθετεί τη νότια περιοχή του EPPO στις πλέον εκτεθειμένες. Κρίσιμη διάκριση για την Ελλάδα: η χαλέπιος και η τραχεία πεύκη, που κυριαρχούν στα ελληνικά χαμηλά δάση, δεν είναι στον κατάλογο ξενιστών του νηματώδη, αναφέρονται μόνο ως ξενιστές του φορέα. Στον κατάλογο βρίσκεται η μαύρη πεύκη και η δασική πεύκη.
Μαύρη κηλίδωση των εσπεριδοειδών
Phyllosticta citricarpa (McAlpine) Van der Aa, κωδικός EPPO GUIGCI
- Κοντινότερη εστία
- Τυνησία, νομός Ναμπέλ, ευρήματα του 2019, στους δήμους Μπένι Χαλέντ, Μπουαργκούμπ και Μενζέλ Μπουζελφά, και το 2021 και στη Σούσα. Η πηγή δεν δίνει έτος πρώτης καταγραφής, οπότε γράφεται «ευρήματα του 2019» και όχι «πρώτη καταγραφή» [5].
- Πού αλλού
- Πουθενά αλλού στη Μεσόγειο. Ελλάδα, Ιταλία, Τουρκία, Κύπρος, Μάλτα, Αλβανία, Κροατία, Αίγυπτος, Λιβύη, Μαρόκο, Αλγερία, Ισπανία, Πορτογαλία και Γαλλία έχουν όλες δηλώσει απουσία επιβεβαιωμένη με επισκόπηση [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Πορτοκαλιά και λεμονιά, οι μόνοι κύριοι ξενιστές [5].
- Τι προβλέπεται σε διαπίστωση
- Σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΥΠΑΑΤ, έκδοση 2024 [6].
Βιολογία
Κηλίδες στον καρπό πορτοκαλιάς. Το σύμπτωμα εμφανίζεται πάνω από έξι μήνες μετά την καρπόδεση.Εικόνα: P. Barkley, άδεια CC BY-SA 3.0, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Δύο κύκλοι. Ο πρωτογενής τροφοδοτείται από ασκοσπόρια που παράγονται αποκλειστικά στη φυλλοστρωμνή, και ο δευτερογενής από πυκνιδιοσπόρια που σχηματίζονται στις κηλίδες του καρπού, των φύλλων και των κλαδίσκων. Τα ασκοσπόρια μεταφέρονται με τον άνεμο σε μεγαλύτερες αποστάσεις, ενώ τα πυκνιδιοσπόρια μόνο λιγότερο από 80 εκατοστά, με το νερό της βροχής.
- Επιβίωση
- Τα περιθήκια αναπτύσσονται στη φυλλοστρωμνή 40 ως 180 ημέρες μετά την πτώση του φύλλου, ανάλογα με τη διαδοχή υγρών και ξηρών περιόδων. Τα πυκνιδιοσπόρια χάνουν τη βλαστικότητά τους σε περίπου έναν μήνα στην Αυστραλία και σε πέντε μήνες στη Νότια Αφρική.
- Φορείς και διασπορά
- Κανένας φορέας. Η απελευθέρωση των ασκοσπορίων γίνεται κατά τη βροχή, και περιστασιακά με άρδευση ή έντονη δροσιά. Τα περιθήκια σχηματίζονται με άριστο 21 ως 28 βαθμούς, και κανένα δεν σχηματίζεται κάτω από τους 7 ή πάνω από τους 35.
- Συνθήκες μόλυνσης
- Τα ασκοσπόρια μολύνουν στους 15 ως 29,5 βαθμούς με 15 ως 38 ώρες διαβροχής. Τα πυκνιδιοσπόρια βλαστάνουν από τους 10 ως τους 40 βαθμούς με 12 ως 48 ώρες διαβροχής. Το αποφασιστικό όμως είναι η λανθάνουσα περίοδος: η μόλυνση ακολουθείται από λανθάνουσα φάση 12 ως 36 μηνών στην Αυστραλία, και τα πρώτα συμπτώματα στον καρπό δεν εμφανίζονται πριν περάσουν πάνω από έξι μήνες από την καρπόδεση. Άνθη και καρποί είναι ευπαθείς για τέσσερις ως έξι μήνες από την άνθηση.
Ψευδόκαρπος των εσπεριδοειδών
Thaumatotibia leucotreta (Meyrick), κωδικός EPPO ARGPLE
Η εγγραφή όπου η κοντινότερη καταγραφή είναι παλιά και στάσιμη. Περιλαμβάνεται για το εύρος των ξενιστών, που είναι από τα μεγαλύτερα του καταλόγου για ελληνικές καλλιέργειες, όχι επειδή πλησιάζει.
- Κοντινότερη εστία
- Ισραήλ, 1984, σε μακαντάμια, καλλιέργεια που καταστράφηκε. Η πηγή δεν ονομάζει περιοχή και αναφέρει ότι ο οργανισμός φαίνεται να επιμένει σε δευτερεύοντες ξενιστές, βαμβάκι και ρετσινολαδιά, ενώ δεν έχει βρεθεί ποτέ σε εσπεριδοειδή στο Ισραήλ [5].
- Πού αλλού
- Καμία άλλη χώρα της Μεσογείου ή της Μέσης Ανατολής δεν καταγράφεται ως παρούσα. Ιταλία και Ισπανία μόνο με αναχαιτίσεις σε φορτία [5].
- Ξενιστές στην Ελλάδα
- Πιπεριά, μελιτζάνα, ροδακινιά και νεκταρινιά, ροδιά, αμπέλι, αραβόσιτος, εσπεριδοειδή, βαμβάκι, τριανταφυλλιά [5].
- Τι προβλέπεται σε διαπίστωση
- Σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΥΠΑΑΤ, έκδοση 2024 [6].
Βιολογία
Ενήλικο αρσενικό, ραχιαία όψη.Εικόνα: Simon Hinkley και Ken Walker, Museum Victoria, άδεια CC BY 3.0 AU, μέσω Wikimedia Commons.- Βιολογικός κύκλος
- Πέντε προνυμφικά στάδια. Σε μετρήσεις σε πληθυσμούς της νότιας Αφρικής, το αυγό διαρκεί 5,1 ημέρες στους 25 βαθμούς, 9,8 στους 20 και 19,5 στους 15. Η προνύμφη 11,6 ημέρες στους 25, 18,8 στους 20 και 45,6 στους 15. Η νύμφη μέσα στο κουκούλι 12,9 ημέρες στους 25, 22,3 στους 20 και 50,7 στους 15. Το θηλυκό ζει δύο ως δέκα εβδομάδες.
- Γενιές ανά έτος
- Πέντε γενιές στην Πρετόρια και έξι σε ερευνητικό σταθμό της Νότιας Αφρικής, με περίπου 328 βαθμοημέρες ανά γενιά σε βάση 11,7 βαθμών. Κυκλοφορεί και τιμή έως δέκα γενιών με ενήλικα όλο τον χρόνο, αλλά χωρίς καμία δηλωμένη περιοχή, και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως αν ήταν μεσογειακή.
- Αριθμός αυγών
- Έως 800 αυγά ανά θηλυκό. Η περιοχή της μέτρησης δεν δηλώνεται στη διατύπωση της πηγής.
- Ωοτοκία και διαχείμαση
- Η προνύμφη τρέφεται μέσα στον καρπό, και εκεί βρίσκεται το πρόβλημα: η προσβολή δεν φαίνεται από έξω παρά μόνο από την οπή εισόδου. Η νύμφωση γίνεται σε κουκούλι, συνήθως στο έδαφος ή στη φυλλοστρωμνή. Μόνο το ενήλικο πετά ελεύθερα. Το εύρος των ξενιστών που αφορούν ελληνικές καλλιέργειες είναι από τα μεγαλύτερα του καταλόγου.
4. Όσοι είναι προτεραιότητας αλλά παραμένουν μακριά
Οι υπόλοιποι οργανισμοί προτεραιότητας δεν καταγράφονται σε καμία χώρα της Ευρώπης, της Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής ή της Βόρειας Αφρικής. Παρακολουθούνται υποχρεωτικά, αλλά δεν πλησιάζουν. Η διάκριση αυτή είναι χρήσιμη ακριβώς επειδή οι κατάλογοι τους παρουσιάζουν όλους ισότιμα.
| Οργανισμός | Πού βρίσκεται | Ξενιστές στην Ελλάδα | Καθεστώς |
|---|---|---|---|
| Anastrepha ludens | Κεντρική και Βόρεια Αμερική | Μανταρινιά, λεμονιά-λάιμ, νεραντζιά, πορτοκαλιά, γκρέιπφρουτ | Παράρτημα II Μέρος Α |
| Rhagoletis pomonella | Βόρεια Αμερική | Μηλιά, μοναδικός κύριος ξενιστής | Παράρτημα II Μέρος Α |
| Conotrachelus nenuphar | Βόρεια Αμερική | Μηλιά, ροδακινιά, κερασιά, αχλαδιά, μύρτιλο | Παράρτημα II Μέρος Α |
| Bactericera cockerelli | Αμερική | Τομάτα και πατάτα | Παράρτημα II Μέρος Α |
| Anthonomus eugenii | Αμερική. Η ιταλική εστία του 2013 στο Λάτιο κηρύχθηκε εξαλειφθείσα τον Μάιο του 2020 | Πιπεριά | Παράρτημα II Μέρος Α |
| Agrilus anxius | Καναδάς και Ηνωμένες Πολιτείες | Μόνο σημύδα. Καμία γεωργική καλλιέργεια | Παράρτημα II Μέρος Α |
| Dendrolimus sibiricus | Ρωσία και Καζακστάν. Καμία καταγραφή σε χώρα όμορη της Ελλάδας ή στα Βαλκάνια | Κανένας. Οι κύριοι ξενιστές είναι σιβηρικά κωνοφόρα | Παράρτημα II Μέρος Α |
| Candidatus Liberibacter spp. | Ιράν, Ομάν, Σαουδική Αραβία, Υεμένη. Καμία χώρα της Ένωσης | Εσπεριδοειδή | Παράρτημα II Μέρος Α |
Η εξαίρεση που δεν είναι εξαίρεση
Το τελευταίο της λίστας, το βακτήριο του πρασινίσματος, δεν βρίσκεται σε καμία χώρα της Ένωσης. Ο φορέας του όμως βρίσκεται ήδη στη Ρόδο, από τον Αύγουστο του 2026, και σε ολόκληρη την Κύπρο από το 2023 [5][7]. Η απόσταση ανάμεσα στον φορέα και στο παθογόνο είναι το μόνο που μεσολαβεί, και στην Κύπρο οι εξετάσεις των πληθυσμών της ψύλλας για το βακτήριο ήταν αρνητικές. Αυτός είναι ο λόγος που ο φορέας αντιμετωπίζεται ως οργανισμός καραντίνας ο ίδιος.
5. Πώς βρέθηκαν όσοι βρέθηκαν, και τι ζητείται από τον παραγωγό
Από τη συγκέντρωση των δέκα ελληνικών διαπιστώσεων προκύπτει ένα μοτίβο που δεν φαίνεται όταν ο καθένας εξετάζεται χωριστά, και είναι το χρησιμότερο εύρημα αυτού του κειμένου.
Τα έντομα τα έπιασαν οι παγίδες, τα βακτήρια τα έφεραν οι παραγωγοί
Και οι τέσσερις μύγες και φυλλορύκτες του καταλόγου, και η ασιατική ψύλλα, και η φθοριμαία, εντοπίστηκαν από το δίκτυο παγίδων του ετήσιου εθνικού προγράμματος επισκοπήσεων. Αντίθετα, η βακτηριακή μάρανση της τριανταφυλλιάς στην Τροιζηνία ήρθε στο φως επειδή ο παραγωγός έστειλε δείγμα. Το ίδιο συνέβη και με το βακτηριακό έλκος της ακτινιδιάς στην Πέλλα το 2014, που δεν είναι καραντίνας αλλά ακολούθησε τον ίδιο δρόμο.
Το συμπέρασμα είναι πρακτικό. Οι παγίδες πιάνουν ό,τι πετάει και ό,τι έχει ελκυστικό. Για τις ασθένειες του ξύλου και των αγγείων δεν υπάρχει παγίδα, και η μόνη πόρτα εισόδου στο σύστημα είναι το δείγμα που θα στείλει κάποιος που είδε κάτι ασυνήθιστο.
| Πώς εντοπίστηκε | Οργανισμοί | Τι σημαίνει |
|---|---|---|
| Παγίδα του εθνικού προγράμματος | Diaphorina citri, Bactrocera dorsalis, Bactrocera zonata, Spodoptera frugiperda, Aleurocanthus spiniferus | Λειτουργεί για ιπτάμενα έντομα με γνωστό ελκυστικό |
| Παγίδα που είχε στηθεί για άλλον οργανισμό | Aleurocanthus spiniferus στη Λευκάδα, σε παγίδες για τον Scaphoideus titanus | Το δίκτυο αποδίδει και εκτός στόχου, αν τα δείγματα φτάσουν σε εργαστήριο |
| Δείγμα από τον παραγωγό | Ralstonia pseudosolanacearum | Ο μόνος δρόμος για τις ασθένειες των αγγείων και του ξύλου |
| Έλεγχος εισαγόμενου φορτίου | Scirtothrips dorsalis | Ο μόνος οργανισμός του καταλόγου που εξαλείφθηκε |
| Επίσημη επισκόπηση χωρίς συμπτώματα | Curtobacterium flaccumfaciens pv. flaccumfaciens σε σπόρο φασολιού | Η απουσία συμπτωμάτων δεν είναι απουσία του οργανισμού |
Η υποχρέωση δήλωσης
Σε κάθε ελληνικό έγγραφο που ονομάζει αποδέκτη, ο δρόμος είναι ο ίδιος. Η δήλωση γίνεται στο Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου της ΔΑΟΚ της Περιφερειακής Ενότητας, και στο Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου. Κεντρική αρμόδια αρχή είναι η Διεύθυνση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του ΥΠΑΑΤ, με ηλεκτρονική διεύθυνση planthealth@minagric.gr [13][16]. Η νομική βάση είναι τα άρθρα 14 και 15 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/2031 [1].
Η υποχρέωση δεν περιορίζεται στην υπόνοια παρουσίας. Η ανακοίνωση για τον φυλλορύκτη Liriomyza sativae ζητά ρητά να δηλώνεται και η αποτυχία ελέγχου με τα συνήθη σκευάσματα [8]. Μια προσβολή που δεν υποχωρεί όπως θα έπρεπε είναι από μόνη της πληροφορία για την υπηρεσία.
Τι αλλάζει μέσα σε οριοθετημένη περιοχή
Η οριοθετημένη περιοχή αποτελείται από τη μολυσμένη ή προσβεβλημένη ζώνη και τη ζώνη ασφαλείας γύρω της. Οι όροι διαφέρουν ανάλογα με τον κανονισμό, αλλά η λογική είναι κοινή. Μέσα στις ζώνες αυτές ο ιδιοκτήτης φυτών ξενιστών, δημόσιος ή ιδιώτης, οφείλει να εφαρμόσει χωρίς καθυστέρηση τα μέτρα που του υποδεικνύει η ΔΑΟΚ [10].
- Μετακίνηση καρπών: οι καρποί ξενιστών δεν βγαίνουν από τη μολυσμένη ζώνη παρά μόνο μετά από αποτελεσματική μεταχείριση ή με τους ειδικούς όρους του κανονισμού [10][11].
- Φυτά προς φύτευση: μετακινούνται χωρίς καρπούς και με χώμα απαλλαγμένο από τα στάδια του οργανισμού. Όπου απαιτείται, με φυτοϋγειονομικό διαβατήριο που προϋποθέτει έλεγχο πριν από τη μετακίνηση, καμία ανίχνευση το προηγούμενο διάστημα, και ιχνηλασιμότητα της παρτίδας [15].
- Συλλογή και καταστροφή πεσμένων καρπών, και από τους κοινόχρηστους χώρους των δήμων. Οι αποδεκτοί τρόποι που ορίζουν τα έγγραφα της Αττικής είναι βαθιά ταφή σε 40 ως 50 εκατοστά, ηλιοαπολύμανση σε σφραγισμένες μαύρες σακούλες, ή ελεγχόμενη κομποστοποίηση. Όχι στους κοινούς κάδους [10].
- Σήμανση: για την ξυλέλλα, τα φυτά που μετακινούνται από τις ζώνες φέρουν την ένδειξη «Προσβεβλημένη ζώνη, XYLEFA» δίπλα στον κωδικό ιχνηλασιμότητας [9].
Τι μπορεί να κάνει ένας οπωρώνας χωρίς να περιμένει τίποτα
Το πολλαπλασιαστικό υλικό να έρχεται με φυτοϋγειονομικό διαβατήριο και να φυλάσσεται το παραστατικό, γιατί σε μια οριοθέτηση η ιχνηλασιμότητα είναι το πρώτο που ζητείται. Τα νέα δέντρα να επιθεωρούνται στην άφιξη και όχι μόνο μετά τη φύτευση. Οι ασυνήθιστες ξηράνσεις κλάδων, τα τρυπήματα στον κορμό με πριονίδι, και οι μεταχρωματισμοί των αγγείων σε τομή να φωτογραφίζονται με ημερομηνία πριν αφαιρεθεί ο κλάδος. Και κάθε προσβολή που δεν υποχωρεί όπως θα περίμενε κανείς να δηλώνεται, γιατί αυτή ακριβώς η παρατήρηση ζητείται ρητά.
6. Πηγές
Οι αριθμοί μέσα στο κείμενο παραπέμπουν στον παρακάτω κατάλογο. Το νομικό καθεστώς κάθε οργανισμού ελήφθη από τις πηγές [2] ως [5] και όχι από τα ενημερωτικά έντυπα, αρκετά από τα οποία παραπέμπουν σε νομοθεσία που έχει αντικατασταθεί.
- [1] Κανονισμός (ΕΕ) 2016/2031 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σχετικά με προστατευτικά μέτρα κατά των επιβλαβών για τα φυτά οργανισμών. Πηγή για την υποχρέωση δήλωσης των άρθρων 14 και 15 και για τον ορισμό του οργανισμού καραντίνας.
- [2] Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2019/2072 της Επιτροπής, ενοποιημένη μορφή. Πηγή για τα Παραρτήματα II, III και IV, για το ότι η μοναδική προστατευόμενη ζώνη του Xanthomonas arboricola pv. pruni είναι η Βόρεια Ιρλανδία, και για τα Μέρη και τις ανοχές του Παραρτήματος IV.
- [3] Κατ' εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2019/1702 της Επιτροπής της 1ης Αυγούστου 2019, για τον καθορισμό του καταλόγου των επιβλαβών οργανισμών προτεραιότητας. Πηγή για τους είκοσι οργανισμούς προτεραιότητας και για το ποιοι ακριβώς είναι.
- [4] Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2026/826 της Επιτροπής της 14ης Απριλίου 2026, με τον οποίο τροποποιήθηκε ο κατάλογος επιβλαβών οργανισμών. Πηγή για τη μεταφορά του Ralstonia pseudosolanacearum από το Μέρος Α στο Μέρος Β και για τις εννέα διαγραφές, με εφαρμογή από τις 15 Οκτωβρίου 2026.
- [5] EPPO Global Database, σελίδες εξάπλωσης, κατηγοριοποίησης και ξενιστών ανά οργανισμό, και Reporting Service. Ανάγνωση 21 Οκτωβρίου 2026. Πηγή για την εξάπλωση ανά χώρα με τη διατύπωση του καθεστώτος, για τα έτη πρώτης καταγραφής, για τους καταλόγους A1 και A2, και για την ενωσιακή κατηγοριοποίηση ανά οργανισμό.
- [6] ΥΠΑΑΤ, Διεύθυνση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής, Φυτοϋγειονομικός Έλεγχος. Πηγή για τα έντεκα σχέδια έκτακτης ανάγκης με τις ημερομηνίες τους και για τα ενημερωτικά φυλλάδια ανά οργανισμό.
- [7] ΥΠΑΑΤ, Ενημερωτικό φυλλάδιο για τον επιβλαβή οργανισμό καραντίνας Diaphorina citri. Πηγή για την πρώτη διαπίστωση στη Ρόδο τον Αύγουστο του 2026, για τον εντοπισμό μέσω παγίδων του εθνικού προγράμματος, και για το ότι τα βακτήρια δεν έχουν βρεθεί στην Ελλάδα.
- [8] Περιφέρεια Κρήτης, ανακοίνωση της 20ής Οκτωβρίου 2026 για τη διαπίστωση του Liriomyza sativae, και το άρθρο του ιστολογίου για το είδος. Πηγή για τον τόπο και τον χρόνο της διαπίστωσης και για τη ρητή απαίτηση δήλωσης της αποτυχίας ελέγχου με τα συνήθη σκευάσματα.
- [9] ΥΠΑΑΤ, Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης για τον Επιβλαβή Οργανισμό Καραντίνας Xylella fastidiosa, 2η έκδοση, Αθήνα 2024. Πηγή για το ότι η χώρα θεωρείται απαλλαγμένη, για την ένταξη στο ετήσιο πρόγραμμα επισκοπήσεων από το 2014, για τη σήμανση των φυτών και για την υποχρέωση ενημέρωσης της αρμόδιας αρχής.
- [10] Περιφέρεια Αττικής, ενέργειες για τους επιβλαβείς οργανισμούς Bactrocera dorsalis και Bactrocera zonata, 27 Φεβρουαρίου 2026. Πηγή για τους αριθμούς συλλήψεων και παγίδων, για την έκταση των ζωνών, και για τους αποδεκτούς τρόπους καταστροφής των καρπών.
- [11] Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2025/311 της Επιτροπής της 14ης Φεβρουαρίου 2025, για την εξάλειψη και την αποτροπή εξάπλωσης των Bactrocera dorsalis, B. latifrons και B. zonata. Πηγή για το καθεστώς των οριοθετημένων περιοχών και για τους όρους μετακίνησης καρπών και φυτών.
- [12] Περιφερειακή Ενότητα Λακωνίας, δελτία τύπου για την εμφάνιση και την παρούσα κατάσταση του Bactrocera zonata, Σεπτέμβριος 2025 και Ιανουάριος 2026. Πηγή για τη διαπίστωση σε οπωρώνα εσπεριδοειδών, για τον αριθμό των ελέγχων και των δειγματοληψιών, και για τη νομική βάση της δήλωσης.
- [13] ΥΠΑΑΤ, Ενημερωτικό φυλλάδιο για τον Bactrocera zonata. Πηγή για τον κατάλογο ξενιστών στις ελληνικές καλλιέργειες και για τη διεύθυνση δήλωσης.
- [14] Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, ενημέρωση για τον Aleurocanthus spiniferus, Αύγουστος 2026. Πηγή για τη διαπίστωση στη Λευκάδα μέσα σε παγίδες που είχαν τοποθετηθεί για άλλον οργανισμό, και για τον κατάλογο ξενιστών.
- [15] ΥΠΑΑΤ, φυτοϋγειονομικά μέτρα για τον Spodoptera frugiperda, Φεβρουάριος 2024. Πηγή για τις ημερομηνίες δειγματοληψίας και επιβεβαίωσης ανά Περιφερειακή Ενότητα και για τους όρους του φυτοϋγειονομικού διαβατηρίου.
- [16] Περιφέρεια Αττικής, ενημέρωση για τον Spodoptera frugiperda, Μάρτιος 2024. Πηγή για τον κατάλογο ξενιστών και για τις υπηρεσίες στις οποίες γίνεται η δήλωση.
- [17] Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2020/1201 της Επιτροπής της 14ης Αυγούστου 2020, για μέτρα κατά της εισαγωγής και της εξάπλωσης της Xylella fastidiosa. Πηγή για τις ακτίνες της προσβεβλημένης ζώνης και της ζώνης ασφαλείας και για την υποχρέωση ετήσιων επισκοπήσεων.
- [18] EPPO Global Database, φύλλα δεδομένων ανά οργανισμό. Ανάγνωση 22 Οκτωβρίου 2026. Πηγή για τον βιολογικό κύκλο, τον αριθμό γενιών ανά έτος, τον αριθμό αυγών, τη θέση ωοτοκίας και το στάδιο διαχείμασης των εντόμων, και για τον κύκλο, την επιβίωση, τους φορείς και τις συνθήκες μόλυνσης των παθογόνων και του νηματώδη, όπως τα δηλώνει το φύλλο κάθε οργανισμού και με τη γεωγραφική αναφορά που δίνει ή δεν δίνει. Πηγή και για τον κατάλογο ξενιστών του ιαπωνικού σκαθαριού.
- [19] EFSA, Panel on Plant Health, γνώμες κατηγοριοποίησης και κάρτες επισκόπησης: Diaphorina citri, Aleurocanthus spiniferus, Spodoptera frugiperda, Scirtothrips dorsalis και η κάρτα επισκόπησής του, Synchytrium endobioticum, Curtobacterium flaccumfaciens pv. flaccumfaciens, Ralstonia pseudosolanacearum, Xylella fastidiosa. Πηγή για τους χρόνους ανάπτυξης ανά θερμοκρασία, για τα κατώτερα όρια ανάπτυξης, για τους αριθμούς αυγών όπου διαφέρουν από το φύλλο του EPPO, και για τις εκτιμήσεις καταλληλότητας του μεσογειακού κλίματος για εγκατάσταση.
- [20] Μοντέλα φαινολογίας και βαθμοημερών: Diaphorina citri, Agrilus planipennis, Anoplophora glabripennis και Thaumatotibia leucotreta από το Integrated Plant Protection Center του Oregon State University, Popillia japonica από το πρόγραμμα CAPS, και Bactrocera dorsalis από το International Potato Center. Πηγή για τα κατώτερα όρια ανάπτυξης και για τις βαθμοημέρες ανά στάδιο και ανά γενιά. Οι παράμετροι είναι προσαρμοσμένες σε δεδομένα εκτός Ελλάδας και σημειώνονται ως τέτοιες μέσα στις κάρτες.
- [21] Δελτία εθνικών υπηρεσιών, πανεπιστημιακά φυλλάδια και δημοσιεύσεις ανά οργανισμό: University of Hawaii CTAHR και California Department of Food and Agriculture για τον Bactrocera dorsalis, Purdue University CAPS για τον Bactrocera zonata, University of Florida IFAS για τον Spodoptera frugiperda και το αντίστοιχο φυλλάδιο για τον Scirtothrips dorsalis, Forest Research και DEFRA μαζί με δημοσίευση στο Insects 10(9):274 για την Aromia bungii, και Instytut Badawczy Leśnictwa για τον Bursaphelenchus xylophilus. Για την Anoplophora chinensis χρησιμοποιήθηκε δημοσίευση στο Environmental Entomology του 2022, μέσω δευτερογενούς καταγραφής. Πηγή για τα στοιχεία που δεν δίνονται από το φύλλο του EPPO ούτε από την EFSA, και για τη δεύτερη ανεξάρτητη τιμή όπου υπάρχουν δύο.
Αποποίηση ευθύνης
Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά τις επίσημες ανακοινώσεις των αρμόδιων αρχών. Το καθεστώς καραντίνας μεταβάλλεται: ο ενωσιακός κατάλογος τροποποιήθηκε τελευταία με εφαρμογή από τις 15 Οκτωβρίου 2026, και κάθε στοιχείο εδώ είναι παγωμένο στις 21 Οκτωβρίου 2026. Πριν από κάθε απόφαση ελέγχεται η ισχύουσα μορφή του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/2072 και η τρέχουσα ανακοίνωση της αρμόδιας αρχής. Η ταυτοποίηση επιβλαβούς οργανισμού καραντίνας γίνεται αποκλειστικά από την αρμόδια αρχή και από επίσημο εργαστήριο, και καμία περιγραφή αυτού του κειμένου δεν αποτελεί διάγνωση. Η ενημέρωση της υπηρεσίας σε κάθε υπόνοια είναι νομική υποχρέωση και προηγείται κάθε επέμβασης. Το κείμενο δεν προτείνει σκευάσματα ούτε δραστικές ουσίες, και τα μέτρα μέσα σε οριοθετημένη περιοχή καθορίζονται από την αρμόδια αρχή και μόνο. Για τις εγκρίσεις φυτοπροστατευτικών ισχύει η βάση του ΥΠΑΑΤ στο fyto.plantprotect.gr. Κάθε επέμβαση γίνεται με ευθύνη του χρήστη, κατόπιν επιτόπιας εκτίμησης από αδειοδοτημένο γεωπόνο. Η Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. δεν φέρει ευθύνη για τη χρήση των πληροφοριών.
Σχετικά άρθρα
Ημερομηνία λήξης έγκρισης φυτοπροστατευτικού: τι σημαίνει πραγματικά και τι ελέγχεται πριν τον ψεκασμό
Εκατοντάδες σκευάσματα εμφανίζονται με περασμένη ημερομηνία έγκρισης, χωρίς ανάκληση. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός προβλέπει ρητά την παράταση της άδειας όσο εκκρεμεί η ανανέωση. Πότε η λήξη είναι διοικητικό ορόσημο και πότε πραγματικό τέλος, ποια είναι τα όρια της περιόδου χάριτος, γιατί οι εγκρίσεις έκτακτης ανάγκης είναι άλλο πράγμα, και ο πρακτικός κατάλογος ελέγχου πριν από κάθε εφαρμογή.