Ημερομηνία λήξης έγκρισης φυτοπροστατευτικού: τι σημαίνει πραγματικά και τι ελέγχεται πριν τον ψεκασμό
Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος MSc, Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε., Νέος Μυλότοπος Πέλλας
Στη βάση εγκρίσεων του Υπουργείου εμφανίζονται εκατοντάδες σκευάσματα των οποίων η ημερομηνία λήξης της έγκρισης έχει περάσει, χωρίς να έχει καταγραφεί ανάκληση. Δεν πρόκειται για σφάλμα της βάσης ούτε για παράνομα προϊόντα: ο ευρωπαϊκός κανονισμός προβλέπει ρητά την παράταση της άδειας όσο εκκρεμεί η απόφαση ανανέωσης. Το κείμενο εξηγεί τι σημαίνει η ημερομηνία αυτή, πότε η λήξη είναι πραγματικό τέλος, και τι ελέγχεται πριν από κάθε εφαρμογή.
1. Τι είναι η ημερομηνία λήξης μιας έγκρισης
Κάθε φυτοπροστατευτικό προϊόν κυκλοφορεί στην Ελλάδα με άδεια διάθεσης στην αγορά, η οποία εκδίδεται για ορισμένο χρόνο. Η διάρκεια δεν είναι αυθαίρετη: συνδέεται με την έγκριση της δραστικής ουσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όταν ανανεώνεται η έγκριση της δραστικής, τα κράτη μέλη επανεξετάζουν τις άδειες των σκευασμάτων που την περιέχουν, και ο κανονισμός ορίζει ότι η αρμόδια αρχή αποφασίζει το αργότερο δώδεκα μήνες μετά την ανανέωση της έγκρισης της δραστικής [1].
Η ημερομηνία που φέρει η άδεια είναι, επομένως, το σημείο στο οποίο προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί μια επανεξέταση. Δεν είναι ημερομηνία λήξης με την έννοια που έχει σε ένα τρόφιμο. Είναι διοικητικό ορόσημο.
2. Γιατί ένα σκεύασμα με περασμένη ημερομηνία εξακολουθεί να κυκλοφορεί
Ο κανονισμός αντιμετωπίζει ρητά την περίπτωση που η αρχή δεν προλαβαίνει. Όταν, για λόγους ανεξάρτητους από τον κάτοχο της άδειας, δεν έχει ληφθεί απόφαση για την ανανέωση πριν από τη λήξη της, η αρμόδια αρχή παρατείνει την άδεια για το χρονικό διάστημα που απαιτείται ώστε να ολοκληρωθεί η εξέταση και να εκδοθεί η απόφαση [1].
Αντίστοιχη πρόβλεψη υπάρχει και ένα επίπεδο ψηλότερα, στη δραστική ουσία. Όταν φαίνεται ότι η έγκριση μιας δραστικής πρόκειται να λήξει πριν αποφασιστεί η ανανέωσή της, η περίοδος έγκρισης παρατείνεται για όσο χρειάζεται η εξέταση του φακέλου [2]. Οι παρατάσεις αυτές εκδίδονται με εκτελεστικούς κανονισμούς της Επιτροπής και αφορούν, κάθε χρόνο, δεκάδες ουσίες.
Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι ένα σκεύασμα μπορεί να φέρει ημερομηνία του 2022 και να διατίθεται απολύτως νόμιμα το 2026, επειδή η ανανέωση της δραστικής του εκκρεμεί ακόμη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η βάση του Υπουργείου το δείχνει ως ενεργό, γιατί ενεργό είναι.
3. Πότε η λήξη είναι πραγματικό τέλος
Υπάρχουν τρεις περιπτώσεις στις οποίες ένα σκεύασμα πραγματικά φεύγει από την αγορά: η άδεια ανακαλείται, τροποποιείται, ή δεν ανανεώνεται. Και στις τρεις, η αρμόδια αρχή μπορεί να χορηγήσει περίοδο χάριτος για τη διάθεση, την αποθήκευση και τη χρήση των υπαρχόντων αποθεμάτων [3].
Όταν ο λόγος της ανάκλησης δεν σχετίζεται με την προστασία της υγείας ή του περιβάλλοντος, η περίοδος χάριτος είναι περιορισμένη και δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες για την πώληση και τη διανομή, συν ένα έτος κατ' ανώτατο όριο για τη διάθεση, την αποθήκευση και τη χρήση των υπαρχόντων αποθεμάτων [3]. Όταν ο λόγος σχετίζεται με την υγεία ή το περιβάλλον, τα περιθώρια είναι συντομότερα ή δεν δίνονται καθόλου.
| Κατάσταση | Τι σημαίνει | Τι επιτρέπεται |
|---|---|---|
| Περασμένη ημερομηνία, χωρίς ανάκληση | Εκκρεμεί η απόφαση ανανέωσης | Κανονική διάθεση και χρήση, σύμφωνα με την ισχύουσα απόφαση και την ετικέτα |
| Ανάκληση για λόγους μη υγειονομικούς | Η άδεια έπαψε να ισχύει | Έως έξι μήνες πώληση και διανομή, και έως ένα έτος επιπλέον χρήση αποθεμάτων, εφόσον έχει δοθεί περίοδος χάριτος |
| Ανάκληση για λόγους υγείας ή περιβάλλοντος | Η άδεια έπαψε να ισχύει | Σύντομη ή καθόλου περίοδος χάριτος, όπως ορίζει η απόφαση ανάκλησης |
| Έγκριση έκτακτης ανάγκης που έληξε | Το χρονικό παράθυρο έκλεισε | Καμία χρήση με αυτή την έγκριση |
4. Οι εγκρίσεις έκτακτης ανάγκης είναι άλλο πράγμα
Δίπλα στις κανονικές άδειες υπάρχουν οι εγκρίσεις έκτακτης ανάγκης. Όταν ένας κίνδυνος δεν αντιμετωπίζεται με άλλα εύλογα μέσα, η αρμόδια αρχή μπορεί να επιτρέψει τη διάθεση ενός σκευάσματος για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τις 120 ημέρες, για περιορισμένη και ελεγχόμενη χρήση [5].
Εδώ η ημερομηνία λήξης είναι δεσμευτική. Δεν παρατείνεται σιωπηλά και δεν ανανεώνεται αυτόματα. Μόλις περάσει, η συγκεκριμένη χρήση δεν επιτρέπεται πλέον, ακόμη και αν το σκεύασμα εξακολουθεί να υπάρχει στο ράφι. Η διάκριση αυτή είναι η σημαντικότερη ολόκληρου του κειμένου: η λήξη μιας κανονικής άδειας είναι διοικητικό ζήτημα, η λήξη μιας έγκρισης έκτακτης ανάγκης είναι νομικό όριο.
5. Τι ελέγχεται πριν από κάθε εφαρμογή
Ο πρακτικός κατάλογος
- Η ετικέτα της συσκευασίας. Είναι το νομικά δεσμευτικό κείμενο. Καλλιέργεια, στόχος, δόση, χρόνος αναμονής και περιορισμοί ισχύουν όπως γράφονται εκεί.
- Η ισχύουσα απόφαση έγκρισης. Αναρτάται από το Υπουργείο [6] και συνοδεύει κάθε σκεύασμα στη βάση. Η τελευταία απόφαση υπερισχύει κάθε προηγούμενης.
- Το πεδίο της ανάκλησης. Σκεύασμα σημειωμένο ως ανακληθέν δεν χρησιμοποιείται, όποια και αν είναι η ημερομηνία στη συσκευασία.
- Η περίοδος χάριτος, όταν υπάρχει. Αν έχει εκδοθεί ανάκληση, η απόφαση ορίζει έως πότε επιτρέπεται η πώληση και έως πότε η χρήση των αποθεμάτων.
- Η συμβουλή γεωπόνου. Η επιλογή σκευάσματος, η δόση και ο χρόνος επέμβασης καθορίζονται μετά από επιτόπια εκτίμηση.
Ένα σκεύασμα με περασμένη ημερομηνία έγκρισης δεν απορρίπτεται, ούτε χρησιμοποιείται χωρίς έλεγχο. Ελέγχεται.
6. Πώς το δείχνει η σελίδα των εγκρίσεων
Στη βάση εγκρίσεων του plantprotect.gr κάθε σκεύασμα φέρει τη δική του σήμανση, η οποία υπολογίζεται τη στιγμή της προβολής και όχι τη στιγμή που φτιάχτηκε το αρχείο [7]. Έτσι η εικόνα είναι πάντα η σημερινή.
| Σήμα | Πότε εμφανίζεται | Τι σημαίνει |
|---|---|---|
| ΠΕΠΕΡΑΣΜΕΝΗ ΕΓΚΡΙΣΗ, ΕΝΗΜΕΡΩΘΕΙΤΕ | Η ημερομηνία έχει περάσει πάνω από τέσσερις μήνες | Η ανανέωση εκκρεμεί από καιρό. Το προϊόν κυκλοφορεί, αλλά ο έλεγχος της ισχύουσας άδειας είναι απαραίτητος |
| ΛΗΓΜΕΝΗ ΕΓΚΡΙΣΗ ηη/μμ/εεεε | Η ημερομηνία πέρασε πρόσφατα, έως τέσσερις μήνες | Η επανεξέταση βρίσκεται μέσα στο αναμενόμενο διάστημα |
| ΛΗΓΕΙ ηη/μμ/εεεε | Η ημερομηνία πλησιάζει, μέσα στους επόμενους τρεις μήνες | Χρήσιμο για τον προγραμματισμό των προμηθειών |
| ΕΓΚΡΙΣΗ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ | Άδεια 120 ημερών κατά το άρθρο 53 | Ισχύει μόνο μέσα στο δηλωμένο διάστημα. Μετά τη λήξη, η χρήση δεν επιτρέπεται |
Κανένα σκεύασμα δεν αποκρύπτεται και κανένα δεν φιλτράρεται με δικό μας κριτήριο. Ό,τι δίνει το Υπουργείο εμφανίζεται· η σήμανση προστίθεται ώστε να γίνεται ο έλεγχος, όχι για να υποκαταστήσει την επίσημη απόφαση.
7. Πηγές
Οι αριθμοί μέσα στο κείμενο παραπέμπουν στον παρακάτω κατάλογο.
- [1] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009, άρθρο 43, Ανανέωση της άδειας. Πηγή για την προθεσμία των δώδεκα μηνών (παρ. 5) και για την υποχρεωτική παράταση της άδειας όταν η απόφαση καθυστερεί για λόγους ανεξάρτητους από τον κάτοχο (παρ. 6). Χρησιμοποιήθηκε το πλήρες κείμενο του άρθρου.
- [2] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009, άρθρο 17, Παράταση της περιόδου έγκρισης για τη διάρκεια της διαδικασίας. Πηγή για την παράταση της έγκρισης της δραστικής ουσίας όταν εκκρεμεί η απόφαση ανανέωσης. Πλήρες κείμενο του άρθρου.
- [3] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009, άρθρο 46, Περίοδος χάριτος. Πηγή για τα ανώτατα όρια των έξι μηνών στην πώληση και διανομή και του ενός επιπλέον έτους στη διάθεση, αποθήκευση και χρήση των αποθεμάτων. Πλήρες κείμενο του άρθρου.
- [4] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009, άρθρο 44, Ανάκληση ή τροποποίηση της άδειας. Πηγή για τις περιπτώσεις στις οποίες μια άδεια ανακαλείται ή τροποποιείται.
- [5] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009, άρθρο 53, Καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στη φυτοπροστασία. Πηγή για τη μέγιστη διάρκεια των 120 ημερών της έγκρισης έκτακτης ανάγκης και για την προϋπόθεση της περιορισμένης και ελεγχόμενης χρήσης. Πλήρες κείμενο του άρθρου.
- [6] Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Νομοθεσία φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Πηγή για το εθνικό πλαίσιο και για τις αναρτημένες αποφάσεις έγκρισης και ανάκλησης.
- [7] Βάση εγκρίσεων φυτοπροστατευτικών προϊόντων, plantprotect.gr. Πηγή για τη σήμανση που περιγράφεται στην ενότητα 6, όπως παράγεται από τα επίσημα δεδομένα του Υπουργείου.
Διαβάστε επίσης
Εχθροί και ασθένειες της αγγουριάς στην Ελλάδα και στην Ευρώπη: περιγραφή συμπτωμάτων, επιδημιολογία και καθεστώς καραντίνας
Περονόσπορος, ωίδιο με δύο αίτια και αντίθετα θερμοκρασιακά βέλτιστα, φούζα, ανθράκνωση, Didymella με όριο μίας ώρας ελεύθερου νερού, βοτρύτης, σκληρωτινίαση. Οι δύο φουζαριώσεις της αγγουριάς: η f.sp. radicis-cucumerinum που περιγράφηκε στο Ηράκλειο με βέλτιστο τους 17 βαθμούς και σταματά στους 32, και η αδρομύκωση που ξεκινά εκεί που εκείνη σταματά. Πύθιο, φυτόφθορα και γωνιώδης κηλίδωση. Οι ιώσεις των αφίδων και οι ιώσεις του αλευρώδη, με τους τρεις κρινιοϊούς που δεν ξεχωρίζουν χωρίς εργαστήριο, το CYSDV στο 49,9 τοις εκατό των ελληνικών δειγμάτων, το CVYV που λείπει από την Ελλάδα αλλά υπάρχει σε Κύπρο και Τουρκία, και το ToLCNDV ως ο μόνος ενωσιακός οργανισμός καραντίνας, με το ελληνικό χρονολόγιο από την Ηλεία του 2018. Το CGMMV, η ίωση που δεν χρειάζεται έντομο και που έμεινε μολυσματική σε ελληνικό έδαφος στους 4 βαθμούς για δέκα μήνες. Αλευρώδεις, τετράνυχος, θρίπες, αφίδες, φυλλορύκτες, λεπιδόπτερα και νηματώδεις, με τα ελληνικά δεδομένα ανθεκτικότητας, τους πληθυσμούς νηματωδών της Ιεράπετρας που υπερβαίνουν το γονίδιο Mi, και ρητή δήλωση για κάθε όριο που δεν υπάρχει. Πίνακας θερμοκρασιακών βέλτιστων ανά εποχή του ελληνικού θερμοκηπίου. Επτά φωτογραφίες, ογδόντα τέσσερις πηγές με δήλωση πλήρους κειμένου ή περίληψης.
Εχθροί και ασθένειες του λωτού (Diospyros kaki) στην Ευρώπη και στην Ελλάδα: επιδημιολογία, διαφορική διάγνωση και όρια επέμβασης
Η κυκλική κηλίδωση (Plurivorosphaerella nawae) που προσαρμόστηκε στο ημιξηρικό κλίμα της Βαλένθια και δεν είναι οργανισμός καραντίνας, με τη σύγκριση Ισπανίας και Κορέας και τον ρόλο της στάγδην άρδευσης. Γωνιώδης κηλίδωση, Pestalotiopsis, ανθράκνωση, και τα δώδεκα είδη Diaporthe, Eutypella και Botryosphaeriaceae που ταυτοποιήθηκαν μέσα στο ξύλο. Μετασυλλεκτικές σήψεις: γιατί η μαύρη κηλίδωση Alternaria έγινε το όριο της συντήρησης μετά το 1-MCP, και πώς η επιπλέον άρδευση πριν τη συγκομιδή την πληρώνει ο θάλαμος δύο μήνες μετά. Καρκίνωση, αγγειακή μάρανση, σηψηριζίες και φυτοπλάσματα. Ψευδόκοκκοι και μυρμήγκια, κηροπλάστης, μυτιλόμορφη ψώρα, μαύρος ακανθώδης αλευρώδης ως οργανισμός καραντίνας, μύγες των καρπών. Τοξικότητα ζιζανιοκτόνου που περνάει για μυκητολογική κηλίδωση, πίνακας διαφορικής διάγνωσης με δεκαπέντε ζεύγη, όρια επέμβασης με τη μέθοδο δειγματοληψίας, και τα τέσσερα εξωτικά παθογόνα που απειλούν τη Μεσόγειο. Δεκατρείς φωτογραφίες, πέντε από ελληνικά χωράφια.
Το λευκό σαλιγκάρι της Μεσογείου στα δενδρώδη
Το Theba pisana είναι ιθαγενές στη Μεσόγειο, όχι εισβλητικό, και άρα δεν υπάρχει πρόγραμμα εκρίζωσης. Αναγνώριση, κύκλος, η ζημιά στα δενδρώδη, ο μοναδικός εγκεκριμένος στόχος στην ελληνική βάση, και γιατί ο νηματώδης Phasmarhabditis σκότωσε το σαλιγκάρι μόνο στο πενταπλάσιο της δόσης της ετικέτας.