Ώρες - Μερίδες ψύχους και ημεροβαθμοί εντόμων

Ώρες και μονάδες ψύχους για τη διακοπή του λήθαργου, και ημεροβαθμοί ανά έντομο για τον χρονισμό των επεμβάσεων. Ο υπολογισμός τρέχει μόνος του για πέντε τοποθεσίες — Γιαννιτσά, Μακροχώρι Βέροιας, Δίον Πιερίας, Βελβεντό Κοζάνης και Αγιά Λαρίσης — και διασταυρώνεται με τον μετεωρολογικό σταθμό της κάθε περιοχής. Η περίοδος μέτρησης του ψύχους είναι 1 Νοεμβρίου έως 15 Μαρτίου, η ίδια που χρησιμοποιεί το Τμήμα Φυλλοβόλων Οπωροφόρων Δένδρων Νάουσας, ώστε οι αριθμοί να συγκρίνονται απευθείας με τα δημοσιευμένα ελληνικά δεδομένα.

Τοποθεσία

Περίοδος ψύχους

Φόρτωση…

Προσοχή πριν από κάθε χρήση αυτών των αριθμών Όλες οι μετρήσεις αυτής της σελίδας είναι ενδεικτικές. Προέρχονται από μοντέλα και από θερμοκρασίες μοντέλου, με ό,τι σφάλμα έχουν, και δεν αντικαθιστούν μέτρηση μέσα στον συγκεκριμένο οπωρώνα. Καμία ημερομηνία και κανένας αριθμός αυτής της σελίδας δεν αποτελεί σύσταση επέμβασης.

Ακολουθούνται πάντα τα δελτία των Γεωργικών Προειδοποιήσεων του αρμόδιου Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών και οι οδηγίες του τοπικού γεωπόνου, ο οποίος γνωρίζει την περιοχή, την ποικιλία και το ιστορικό του κτήματος. Κάθε επέμβαση γίνεται με εγκεκριμένο σκεύασμα κατά τη βάση του Υ.Π.Α.Α.Τ., σύμφωνα με την ετικέτα, και με ευθύνη του χρήστη.

Η Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. δεν φέρει καμία ευθύνη για ζημιές που τυχόν προκληθούν από τη χρήση των αποτελεσμάτων αυτής της σελίδας.

1. Ώρες και μονάδες ψύχους

Τρία μοντέλα, με τα ίδια ωριαία δεδομένα. Δεν λένε το ίδιο πράγμα και δεν συγκρίνονται μεταξύ τους — κάθε ποικιλία έχει απαίτηση σε ένα από αυτά. Τι μετράει το καθένα, γιατί διαφέρουν και ποιο ταιριάζει σε ποιο κλίμα, τα εξηγεί το άρθρο Ώρες ψύχους: τα τρία μοντέλα, με έναν υπολογιστή για το καθένα. Για την κερασιά ειδικά, το σπάσιμο του ληθάργου στην κερασιά. Εδώ δεν χρειάζεται καμία χειροκίνητη εισαγωγή: τα δεδομένα έρχονται μόνα τους.

Φόρτωση…

—Ώρες ψύχουςμεταξύ 0 και 7,2 °C

—Μονάδες Utahμε αρνητικές πάνω από 15,9 °C

—Chill portionsDynamic model

Το ίδιο ψύχος σε τρία παράθυρα

Ένας αριθμός ωρών ψύχους δεν σημαίνει τίποτα χωρίς το παράθυρο μέσα στο οποίο μετρήθηκε. Η πρώτη γραμμή, τονισμένη, είναι αυτή που δείχνουν οι αριθμοί παραπάνω: το παράθυρο του Ινστιτούτου [18]. Οι άλλες δύο μπαίνουν για σύγκριση, γιατί παλιότερες δημοσιευμένες απαιτήσεις ποικιλιών είναι μετρημένες με άλλη αφετηρία.

Παράθυρο	Ώρες	Μονάδες Utah	Chill portions

Γιατί η περίοδος είναι 1 Νοεμβρίου έως 15 Μαρτίου Δεν υπάρχει ένα διεθνές πρότυπο, και η διαφορά είναι μεγάλη: το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια ξεκινά την 1η Σεπτεμβρίου, το MRCC την 1η Οκτωβρίου, η ισπανική βιβλιογραφία στο ελάχιστο της σωρευτικής καμπύλης. Εδώ επιλέχθηκε η περίοδος του Τμήματος Φυλλοβόλων Οπωροφόρων Δένδρων Νάουσας, 1 Νοεμβρίου έως 15 Μαρτίου [18], για έναν λόγο: είναι η μόνη περίοδος για την οποία υπάρχουν δημοσιευμένα ελληνικά δεδομένα ανά περιοχή. Με οποιαδήποτε άλλη αφετηρία, ο αριθμός αυτής της σελίδας δεν συγκρίνεται με τίποτα.

Η επιλογή έχει και κόστος, και λέγεται: ό,τι ψύχος μαζευτεί μέσα στον Οκτώβριο δεν μετριέται, ούτε εδώ ούτε στα δεδομένα του Ινστιτούτου. Σε χρονιά με ψυχρό Οκτώβριο αυτό δεν είναι μικρό. Γι' αυτό ακριβώς μένει από κάτω ο πίνακας με τα τρία παράθυρα: η δεύτερη γραμμή δείχνει πόσο αλλάζει ο αριθμός αν η μέτρηση ξεκινήσει την 1η Οκτωβρίου, και η τρίτη πόσο αλλάζει με τη λειτουργική αφετηρία — την ημερομηνία όπου η σωρευτική καμπύλη πιάνει το ελάχιστό της, δηλαδή τη στιγμή που το ψύχος αρχίζει πραγματικά να μαζεύεται αντί να σβήνει. Η σύγκριση με δημοσιευμένη απαίτηση ποικιλίας έχει νόημα μόνο αν εκείνη μετρήθηκε με την ίδια περίοδο και το ίδιο μοντέλο.

Πόσο αντέχει ο κάθε αριθμός Η αριθμητική των μοντέλων είναι ακριβής, αλλά η θερμοκρασία που μπαίνει μέσα έχει σφάλμα, και τα τρία μοντέλα δεν το αντέχουν το ίδιο. Με τη σειρά ενός πραγματικού χειμώνα μετατοπισμένη κατά έναν μόνο βαθμό, οι ώρες ψύχους αλλάζουν 20 έως 40%, ενώ οι chill portions αλλάζουν γύρω στο 10%. Ο λόγος είναι ο τρόπος που δουλεύει το καθένα: οι ώρες ψύχους μετρούν με όριο, και οι χειμωνιάτικες νύχτες κάθονται ακριβώς πάνω στους 7,2 °C — μια μικρή μετατόπιση περνάει εκατοντάδες ώρες από τη μία μεριά στην άλλη. Το Dynamic model δουλεύει με συνεχή συνάρτηση και δεν έχει τέτοιο άλμα. Για απόφαση, οι chill portions. Οι ώρες ψύχους δεν διαβάζονται με ακρίβεια καλύτερη από ένα τέταρτο της τιμής τους, και μπαίνουν εδώ επειδή οι περισσότερες παλιές δημοσιευμένες απαιτήσεις ποικιλιών είναι γραμμένες σε αυτές.

Πορεία ανά εβδομάδα

Κάθε γραμμή είναι επτά ημέρες, μετρημένες από την ημερομηνία έναρξης. Οι τρεις αριθμοί είναι το σύνολο ως το τέλος της εβδομάδας, και σε παρένθεση το κέρδος της ίδιας της εβδομάδας.

Εβδομάδα	Ώρες	Μονάδες Utah	Chill portions

Σύγκριση με τα δημοσιευμένα ελληνικά δεδομένα

Ο ΕΛΓΟ Δήμητρα δημοσίευσε συσσώρευση ψύχους για δεκαέξι περιοχές της Ελλάδας και της Κύπρου, με τα ίδια τρία μοντέλα, από 1 Νοεμβρίου ως 15 Μαρτίου των ετών 2014-15, 2015-16 και 2016-17 [18]. Η Νάουσα είναι η πλησιέστερη περιοχή και επιτρέπει άμεσο έλεγχο. Παρακάτω, η ίδια περιοχή, η ίδια περίοδος, τα ίδια μοντέλα — με τη μόνη διαφορά ότι ο ΕΛΓΟ μέτρησε με τον σταθμό του μέσα στον οπωρώνα και εδώ οι θερμοκρασίες είναι του μοντέλου Open-Meteo.

Νάουσα, 1 Νοε 2016 – 15 Μαρ 2017	ΕΛΓΟ Δήμητρα, σταθμός	Εδώ, Open-Meteo	Διαφορά
Ώρες ψύχους, 0 έως 7,2 °C	1.189	1.718	+44%
Μονάδες Utah	1.500	1.656	+10%
Chill portions	83	92	+11%

Η απόκλιση κρίνεται με μέτρο τη μεταβλητότητα των ίδιων των δημοσιευμένων δεδομένων. Στη Νάουσα, οι τρεις χρονιές του Ινστιτούτου δίνουν 92, 80 και 83 μερίδες ψύχους, δηλαδή ±7% γύρω από τον μέσο όρο· 1.260, 944 και 1.189 ώρες, δηλαδή ±14%· 1.941, 1.508 και 1.500 μονάδες Utah, δηλαδή ±13%. Με αυτό το μέτρο, η απόκλιση των μερίδων και των μονάδων Utah είναι στην τάξη μεγέθους της φυσικής διαφοράς από χρονιά σε χρονιά. Η απόκλιση των ωρών ψύχους, +44%, είναι τριπλάσια από αυτήν.

Τι δείχνει αυτή η σύγκριση — και τι όχι Τα μοντέλα συμφωνούν. Η θερμοκρασιακή σειρά όχι. Ο ορισμός των ωρών ψύχους είναι ο ίδιος, 0 έως 7,2 °C κατά Weinberger· το Dynamic model είναι το ίδιο· οι ζώνες Utah είναι πλέον ακριβώς αυτές του ελληνικού πίνακα· και η περίοδος είναι η ίδια. Ό,τι απομένει είναι η ίδια η θερμοκρασία.

Δεν είναι θέμα υψομέτρου. Ελέγχθηκε: μετατόπιση ολόκληρης της σειράς κατά +2,5 °C, δηλαδή σαν να κατέβαινε ο σταθμός 385 μέτρα, ρίχνει τις ώρες μόνο από +44% σε +25% και χειροτερεύει τις μονάδες Utah, από +10% σε +22%. Σταθερή διόρθωση δεν λύνει το πρόβλημα.

Είναι θέμα ημερήσιου εύρους. Η σειρά του μοντέλου έχει διάμεσο ημερήσιο εύρος 7,7 °C — πιο ομαλή από ό,τι μετράει ένας πραγματικός σταθμός σε ηπειρωτικό χειμώνα. Με τόσο στενή ημερήσια καμπύλη, το 53% όλων των ωρών κάθεται μέσα στη στενή ζώνη 0 έως 7,2 °C. Αν το ημερήσιο εύρος ανοίξει μόλις κατά 20%, στους 9,5 °C, οι μονάδες Utah πέφτουν στο +2% και οι μερίδες στο +7% — ενώ οι ώρες ψύχους μένουν στο +37%.

Το συμπέρασμα είναι το ίδιο που δίνει και ο έλεγχος ευαισθησίας παραπάνω, μόνο που τώρα προκύπτει από σύγκριση με μετρημένα δεδομένα: οι ώρες ψύχους είναι μέτρηση με όριο πάνω σε εξομαλυμένη σειρά και δεν αντέχουν. Η απόφαση παίρνεται με chill portions. Για σύγκριση με δημοσιευμένη απαίτηση ποικιλίας χρησιμοποιείται η περίοδος του Ινστιτούτου, που είναι και η προεπιλογή της σελίδας. Και σε κάθε περίπτωση, ένας αριθμός ψύχους από μοντέλο δεν αντικαθιστά μέτρηση μέσα στον ίδιο τον οπωρώνα — για τις επτά τοποθεσίες με σταθμό, η σελίδα διορθώνει τη θερμοκρασία με τη μετρημένη απόκλιση του σταθμού και το σφάλμα μικραίνει.

2. Ημεροβαθμοί ανά έντομο

Ο υπολογισμός γίνεται με τη μέθοδο του απλού ημιτόνου, από την ημερήσια μέγιστη και ελάχιστη — δηλαδή ακριβώς όπως βαθμονομήθηκαν οι πίνακες που ακολουθούν. Όπου το μοντέλο ορίζει και ανώτερο όριο, εφαρμόζεται οριζόντια αποκοπή· όπου δεν ορίζει, δεν μπαίνει.

Τρία από τα μοντέλα είναι βαθμονομημένα στον νομό Πέλλας Για την ανάρσια, την ανατολική καρπόκαψα και τον φυλλοδέτη δεν χρησιμοποιούνται μεταφρασμένα αμερικανικά όρια. Υπάρχει δημοσιευμένη εργασία με φερομονικές παγίδες σε οκτώ ροδακινεώνες του νομού Πέλλας, τριών ετών, με επαλήθευση σε τέταρτο έτος [13]. Δίνει διαφορετικό όριο για κάθε είδος — 11,4 °C για την ανάρσια, 9,5 °C για την ανατολική καρπόκαψα, 7,2 °C για τον φυλλοδέτη — και σταθερή αφετηρία την 1η Ιανουαρίου, οπότε δεν χρειάζεται παγίδα. Δύο πράγματα πρέπει να είναι καθαρά: τα ορόσημα αυτών των τριών είναι πτήσεις ενηλίκων και όχι εκκόλαψη, και ένας ημεροβαθμός δεν σημαίνει τίποτα χωρίς το όριο με το οποίο υπολογίστηκε — οι αριθμοί των τριών ελληνικών μοντέλων δεν συγκρίνονται ούτε μεταξύ τους ούτε με τους ξένους.

Έντομο

Ημερομηνία αφετηρίας

Η παγίδα του χωραφιού — πρώτη σύλληψη

—Ημεροβαθμοίαπό την αφετηρία

—Τρέχον στάδιοκατά τον πίνακα

—Επόμενο ορόσημοεκτίμηση ημερών

Ορόσημο	Ημεροβαθμοί	Κατάσταση	Ημερομηνία

Γιατί σε ήπιο χειμώνα το μοντέλο δείχνει πτήση τον Μάρτιο Ο ημεροβαθμός μετράει θερμότητα, όχι έντομα. Από την 1η Ιανουαρίου ως το τέλος Φεβρουαρίου, μια ημέρα με μέγιστη 17 °C δίνει ημεροβαθμούς στην ανάρσια ακόμη και αν η νύχτα ήταν στους 4 °C — και σε ήπιο χειμώνα τέτοιες ημέρες είναι δεκάδες. Το έντομο όμως βρίσκεται σε διάπαυση: η προνύμφη διαχειμάζει και δεν υπάρχει πτήση, όσοι ημεροβαθμοί κι αν συμπληρωθούν.

Τα τρία ελληνικά μοντέλα προέκυψαν από παγίδες που λειτουργούσαν από τον Απρίλιο ως τον Οκτώβριο [13]. Ό,τι συμβαίνει πριν τον Απρίλιο δεν μετρήθηκε ποτέ, άρα δεν προβλέπεται. Στα έτη βαθμονόμησης οι 70 ημεροβαθμοί της ανάρσιας συμπληρώνονταν στις αρχές Απριλίου και το μοντέλο έβγαινε σωστό· σε χρονιά με ζεστό Φεβρουάριο οι ίδιοι 70 ημεροβαθμοί συμπληρώνονται τον Μάρτιο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάτι πετάει.

Γι' αυτό κάθε ορόσημο που πέφτει πριν την 1η Απριλίου επισημαίνεται στον πίνακα. Διαβάζεται ως ένδειξη ότι η χρονιά τρέχει μπροστά, όχι ως ημερομηνία πτήσης. Η πρώτη σύλληψη στην παγίδα του χωραφιού υπερισχύει πάντοτε του μοντέλου, και το πεδίο της παγίδας παραπάνω υπάρχει ακριβώς για να φαίνεται η διαφορά.

Πότε χρειάζεται παγίδα και πότε όχι Δύο διαφορετικές λογικές, και η σελίδα τις κρατάει χωριστές. Σταθερή αφετηρία, 1η Ιανουαρίου: τα τρία ελληνικά μοντέλα, ο δάκος και η μεσογειακή μύγα. Το πεδίο της ημερομηνίας κλειδώνει και δεν χρειάζεται τίποτα από το χωράφι. Στον φυλλοδέτη η σταθερή αφετηρία δουλεύει για συγκεκριμένο βιολογικό λόγο: ο λήθαργος της διαχειμάζουσας προνύμφης στη βόρεια Ελλάδα ολοκληρώνεται στα τέλη Ιανουαρίου ανεξάρτητα από το πόσο κρύος ήταν ο χειμώνας [14]. Αφετηρία από παγίδα: η καρπόκαψα, η ψώρα San Jose και το μοντέλο Γιούτα της ανάρσιας. Εκεί η αφετηρία είναι η πρώτη σταθερή σύλληψη — δύο πεταλούδες σε δύο συνεχόμενες νύχτες — και πρέπει να μπει από τον χρήστη. Το ίδιο χωράφι, την ίδια χρονιά, μπορεί να δώσει έναρξη εκκόλαψης 30 Απριλίου ή 15 Μαΐου· χωρίς παγίδα στο συγκεκριμένο χωράφι ο αριθμός δείχνει τη γενική πορεία της χρονιάς και όχι πότε ψεκάζει κανείς. Η προεπιλογή της 15ης Απριλίου είναι σκέτη αφετηρία δοκιμής, όχι εκτίμηση.

Πόσο έπεσε έξω το μοντέλο το 2026 — η σύγκριση με τα επίσημα δελτία

Η μόνη τίμια απάντηση στο «πόσο αξίζει αυτό» είναι η αντιπαραβολή με το δίκτυο φερομονικών παγίδων του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών Θεσσαλονίκης, που λειτουργεί σε Ημαθία, Πέλλα και Πιερία. Δύο δελτία του Απριλίου 2026 δίνουν ημερομηνίες με ακρίβεια ημερών [16] [17]. Δίπλα τους μπαίνει ό,τι έβγαλε το μοντέλο με τις πραγματικές θερμοκρασίες της ίδιας χρονιάς.

Έντομο και ορόσημο	Παγίδες Υπηρεσίας, 2026	Μοντέλο, Γιαννιτσά	Μοντέλο, Μακροχώρι	Απόκλιση
Ανάρσια — έναρξη πρώτης πτήσης	Σποραδικές συλλήψεις ως τις 16 Απριλίου	26 Μαρτίου	25 Μαρτίου	Τρεις εβδομάδες νωρίς
Ανάρσια — κορύφωση πρώτης πτήσης	Σημαντική αύξηση 19 έως 22 Απριλίου	20 Απριλίου	18 Απριλίου	Συμπίπτει
Φυλλοδέτης — έναρξη πρώτης πτήσης	20 έως 23 Απριλίου	14 Απριλίου	9 Απριλίου	Έξι έως δεκατέσσερις ημέρες νωρίς
Ανατολική καρπόκαψα — έναρξη πρώτης πτήσης	Σε εξέλιξη στις 16 Απριλίου	11 Φεβρουαρίου	7 Φεβρουαρίου	Δύο μήνες νωρίς

Τι σημαίνει αυτός ο πίνακας Το ίδιο μοντέλο, την ίδια χρονιά, πέφτει μέσα σε ένα ορόσημο και δύο μήνες έξω σε ένα άλλο. Η διαφορά δεν είναι τυχαία: όσο πιο χαμηλό το όριο του εντόμου, τόσο περισσότερους ημεροβαθμούς μαζεύει ο χειμώνας πριν σπάσει η διάπαυση, και τόσο νωρίτερα βγαίνει το ορόσημο. Η ανατολική καρπόκαψα, με όριο 9,5 °C, είναι η χειρότερη περίπτωση· η ανάρσια, με 11,4 °C, πέφτει έξω λιγότερο· η κορύφωση, που έρχεται αργότερα και μαζεύει το μεγαλύτερο μέρος των ημεροβαθμών της μέσα στην άνοιξη, πέφτει μέσα.

Πρακτικά: τα ορόσημα του Μαρτίου και του Φεβρουαρίου δεν διαβάζονται ως ημερομηνίες. Τα ορόσημα από τα μέσα Απριλίου και μετά διαβάζονται, με περιθώριο μιας εβδομάδας. Και σε κάθε περίπτωση, το δελτίο της Υπηρεσίας και η παγίδα του χωραφιού προηγούνται του μοντέλου.

3. Από πού έρχονται τα δεδομένα και πώς ελέγχονται

Οι σταθμοί του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δημοσιεύουν την τρέχουσα μέτρηση και τη μηνιαία σύνοψη — ημερήσια μέγιστη και ελάχιστη — για τον τρέχοντα και τον προηγούμενο μήνα. Δεν δημοσιεύουν ωριαίο ιστορικό, και τα μοντέλα ψύχους θέλουν ωριαία θερμοκρασία. Γι' αυτό:

ο κορμός του υπολογισμού είναι η ωριαία σειρά του Open-Meteo για τις συντεταγμένες του κάθε σταθμού, που είναι συνεχής και δεν έχει κενά·
ο σταθμός είναι ο έλεγχος: η τρέχουσα μέτρησή του και οι ημερήσιες μέγιστες και ελάχιστές του συγκρίνονται με το μοντέλο. Διαφορά πάνω από 4 °C σημαίνει ότι ο σταθμός δεν δίνει σωστή τιμή — η ημέρα απορρίπτεται και το σημειώνει η σελίδα·
κάθε μήνας που διαβάζεται από τον σταθμό αρχειοθετείται, ώστε σε έναν χρόνο να υπάρχει πραγματικό ιστορικό σταθμού και όχι μόνο δύο μήνες.

4. Πηγές

Οι αριθμοί των μοντέλων δεν είναι δικοί μας. Προέρχονται από τις παρακάτω δημοσιευμένες πηγές και δίνονται ώστε να ελέγχονται.

[1] Richardson, E. και συνεργάτες (1974). Μοντέλο Utah, όπως υλοποιείται στο πακέτο chillR. Πηγή για τις ζώνες θερμοκρασίας και τα βάρη των μονάδων Utah σε βαθμούς Κελσίου.
[2] Fishman, S., Erez, A. και Couvillon, G. (1987). Dynamic model, όπως υλοποιείται στο chillR. Πηγή για τις εξισώσεις και τις σταθερές των chill portions.
[3] University of California, Fruit and Nut Research Information Center — About chilling hours, units and portions. Πηγή για τις δύο εκδοχές των ωρών ψύχους — εδώ χρησιμοποιείται η εκδοχή 0 έως 7,2 °C — και για την αφετηρία της 1ης Σεπτεμβρίου.
[4] Chilling accumulation in fruit trees in Spain under climate change. Natural Hazards and Earth System Sciences 19:1087–1103. Πηγή για την αφετηρία στο ελάχιστο της σωρευτικής καμπύλης, σε μεσογειακό κλίμα.
[5] UC IPM — Codling moth degree-day table. Πηγή για τα όρια της καρπόκαψας, 10,0 και 31,1 °C, και για τη μέθοδο του απλού ημιτόνου.
[6] Utah State University Extension — Peach twig borer. Πηγή για τα όρια και τον πίνακα γεγονότων της ανάρσιας.
[7] UC IPM — San Jose scale degree-day table. Πηγή για τα όρια της ψώρας San Jose και για τους 405 ημεροβαθμούς ως τις πρώτες ερπύστριες.
[8] UC IPM — Oriental fruit moth degree-day table. Πηγή για τα όρια της ανατολικής καρπόκαψας, 7,2 και 32,2 °C.
[9] Gonçalves, A. και Torres, L. (2011). The use of the cumulative degree-days to predict olive fly, Bactrocera oleae (Rossi), activity in traditional olive groves from the northeast of Portugal. Journal of Pest Science. Πηγή για το όριο 8,99 °C και για τους 1837 και 2046 ημεροβαθμούς της δεύτερης γενιάς.
[10] Survival and development of different life stages of three Ceratitis spp. reared at five constant temperatures. Bulletin of Entomological Research. Πηγή για το όριο 10,2 °C και τους 260 ημεροβαθμούς ανά πλήρη ανάπτυξη της μεσογειακής μύγας. Εργαστηριακό, όχι βαθμονομημένο στο χωράφι.
[13] Damos, P. και συνεργάτες (2022). Degree-day risk thresholds for predicting the occurrence of Anarsia lineatella, Grapholita molesta and Adoxophyes orana in northern Greece peach orchards. Plant Protection Science 58:234–244. Ελεύθερη πρόσβαση. Πηγή για τα τρία ελληνικά μοντέλα: όρια 11,4 — 9,5 — 7,2 °C, αφετηρία 1η Ιανουαρίου, μέθοδος Baskerville και Emin, και οι πίνακες έναρξης, κορύφωσης και τέλους κάθε πτήσης. Οκτώ ροδακινεώνες του νομού Πέλλας, 2018 έως 2020, με επαλήθευση το 2021. Πηγή επίσης για το ότι οι παγίδες λειτουργούσαν από τον Απρίλιο ως τον Οκτώβριο — ο λόγος που ορόσημο πριν την 1η Απριλίου βρίσκεται έξω από το διάστημα βαθμονόμησης.
[14] Diapause termination in overwintering larvae of a Greek strain of Adoxophyes orana. Environmental Entomology 33(3):513. Πηγή για την ολοκλήρωση του ληθάργου της προνύμφης στα τέλη Ιανουαρίου στη βόρεια Ελλάδα, χωρίς να απαιτείται έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες — ο λόγος που η σταθερή αφετηρία δουλεύει στον φυλλοδέτη.
[18] Δρογούδη, Π., Παντελίδης, Γ. και Βασιλακάκης, Μ. (2018). Χειμερινός λήθαργος φυλλοβόλων οπωροφόρων και ακρόδρυων δένδρων. 2. Μοντέλα υπολογισμού και δεδομένα συσσώρευσης ψύχους σε περιοχές της Ελλάδας και της Κύπρου. Γεωργία – Κτηνοτροφία 5/2018:59–62. Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων, Τμήμα Φυλλοβόλων Οπωροφόρων Δένδρων Νάουσας, ΕΛΓΟ Δήμητρα, και Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Πηγή για τις ζώνες των μονάδων Utah σε βαθμούς Κελσίου όπως χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα, για την ταυτότητα του μοντέλου των ωρών ψύχους 0 έως 7,2 °C με το μοντέλο Weinberger, για το παράθυρο 1 Νοεμβρίου έως 15 Μαρτίου, και για τα μετρημένα δεδομένα της Νάουσας — 1.189 ώρες, 1.500 μονάδες Utah και 83 μερίδες ψύχους το 2016-17 — με τα οποία γίνεται ο έλεγχος.
[16] Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Θεσσαλονίκης. Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων Νο 16, Ροδακινιά, 16 Απριλίου 2026. Πηγή για το ότι στις 16 Απριλίου 2026 η πρώτη πτήση της ανατολικής καρπόκαψας βρισκόταν σε εξέλιξη, οι συλλήψεις ανάρσιας ήταν σποραδικές και ο φυλλοδέτης δεν είχε συλληφθεί καθόλου, σε Ημαθία, Πέλλα και Πιερία.
[17] Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Θεσσαλονίκης. Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων Νο 20, Ροδακινιά, 23 Απριλίου 2026. Πηγή για την έναρξη της πρώτης πτήσης του φυλλοδέτη στις 20 έως 23 Απριλίου 2026, για τη σημαντική αύξηση της πτήσης της ανάρσιας στις 19 έως 22 Απριλίου, και για τα υπολογισμένα παράθυρα ωοτοκίας και εκκόλαψης.
[15] UC IPM — Codling moth, Walnut, Pest Management Guidelines. Πηγή για τα ορόσημα της καρπόκαψας στην καρυδιά: 300 ημεροβαθμοί Φαρενάιτ για την επέμβαση 1Α, 600 έως 700 για την 1Β, δεύτερη γενιά γύρω στους 1060 και τρίτη 1100 έως 1200 μετά τη δεύτερη, καθώς και για τη συνθήκη της αφετηρίας, σταθερές συλλήψεις με βραδινή θερμοκρασία πάνω από 62 °F.
[11] Open-Meteo, ωριαία και ημερήσια θερμοκρασία, ιστορικό και πρόγνωση. Πηγή της θερμοκρασιακής σειράς.
[12] Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών — δίκτυο αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών. Πηγή της ζωντανής μέτρησης και των μηνιαίων συνόψεων που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο.

Αποποίηση ευθύνης Οι ημεροβαθμοί των εντόμων μπορεί να πέσουν έξω, και πέφτουν. Δεν πρόκειται για θεωρητική επιφύλαξη: στη σύγκριση με τα επίσημα δελτία του 2026, παραπάνω σε αυτή τη σελίδα, το ίδιο μοντέλο έπεσε μέσα σε ένα ορόσημο και δύο μήνες έξω σε ένα άλλο. Οι αιτίες είναι γνωστές και δεν διορθώνονται από εδώ: η διάπαυση δεν περιγράφεται από τη θερμοκρασία, τα μοντέλα είναι βαθμονομημένα σε λίγα χωράφια και σε λίγες χρονιές, η θερμοκρασία που μπαίνει μέσα είναι μοντέλου με ό,τι σφάλμα έχει, και ο πληθυσμός του κάθε οπωρώνα έχει τη δική του πορεία ανάλογα με την ποικιλία, την έκθεση, το υψόμετρο και τη γειτονιά. Καμία ημερομηνία αυτής της σελίδας δεν αρκεί από μόνη της για να μπει ψεκασμός. Προηγούνται το δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων της αρμόδιας Υπηρεσίας και η φερομονική παγίδα του συγκεκριμένου οπωρώνα· η σελίδα δείχνει την πορεία της χρονιάς, όχι την ημέρα επέμβασης.

Τα μοντέλα ψύχους και ημεροβαθμών είναι εργαλεία χρονισμού, όχι απόφαση επέμβασης. Οι απαιτήσεις ψύχους διαφέρουν ανά ποικιλία και υποκείμενο, και οι δημοσιευμένες τιμές δεν συγκρίνονται μεταξύ τους όταν έχουν μετρηθεί με άλλη αφετηρία ή άλλο μοντέλο. Οι πίνακες ημεροβαθμών είναι βαθμονομημένοι στις χώρες όπου δημοσιεύθηκαν και δεν έχουν επικυρωθεί για τις ελληνικές συνθήκες. Η θερμοκρασία που χρησιμοποιείται είναι μοντέλου, με ό,τι σφάλμα έχει, και η πρόγνωση των επόμενων ημερών αλλάζει. Κάθε επέμβαση φυτοπροστασίας γίνεται μόνο με εγκεκριμένο σκεύασμα κατά τη βάση του Υ.Π.Α.Α.Τ., σύμφωνα με την ετικέτα, και με ευθύνη του χρήστη κατόπιν επιτόπιας εκτίμησης από αδειοδοτημένο γεωπόνο. Η Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. δεν φέρει ευθύνη για τη χρήση των αποτελεσμάτων.