Η τεχνική της ελλειμματικής άρδευσης στην ροδακινιά και νεκταρινιά

Η ελλειμματική άρδευση, regulated deficit irrigation, RDI, είναι η ελεγχόμενη υδατική καταπόνηση της ροδακινιάς σε μια πολύ συγκεκριμένη φάση: όταν ο καρπός δεν μεγαλώνει. Σωστά εφαρμοσμένη εξοικονομεί νερό, τιθασεύει τη λαίμαργη βλάστηση και βελτιώνει την ποιότητα. Λάθος εφαρμοσμένη, κοστίζει σε μέγεθος και σε δέντρα.

Η καμπύλη που εξηγεί τα πάντα

Ο καρπός της ροδακινιάς δεν μεγαλώνει ομοιόμορφα. Ακολουθεί καμπύλη διπλής σιγμοειδούς, δηλαδή τρία διακριτά στάδια:

Η λογική είναι απλή: στο στάδιο ΙΙ το νερό που ρίχνουμε δεν πηγαίνει στον καρπό, πηγαίνει στους λαίμαργους βλαστούς. Το κόβουμε λοιπόν εκεί, και το επαναφέρουμε πλήρως μόλις ξεκινήσει η τάνυση.

Τι κερδίζουμε

• Έλεγχος της βλάστησης χωρίς ψαλίδι. Λιγότερη λαίμαργη ανάπτυξη σημαίνει καλύτερο φωτισμό και αερισμό της κόμης.
• Λιγότερες σήψεις καρπού και συνεπώς μειωμένη χρήση φυτοπροστατευτικών, άμεση συνέπεια του καλύτερου αερισμού.
• Σημαντική εξοικονόμηση νερού. Η διεθνής βιβλιογραφία αναφέρει βελτίωση της αποδοτικότητας χρήσης νερού που φτάνει και το 60% χωρίς απώλεια παραγωγής, ενώ σε δοκιμές σε μεσογειακές συνθήκες εκτός Ελλάδας το συνολικό νερό άρδευσης μειώθηκε από 300 σε 140 κυβικά μέτρα ανά στρέμμα, στην πηγή, από 3,0 σε 1,4 χιλιάδες κυβικά ανά εκτάριο, χωρίς επίπτωση στην απόδοση. Το μέγεθος του οφέλους εξαρτάται από την ποικιλία, το έδαφος και την πορεία της χρονιάς.
• Καλύτερη ποιότητα. Η μέτρια καταπόνηση προκαλεί οσμωρύθμιση, συγκέντρωση διαλυτών ουσιών στον καρπό, που ευνοεί τα σάκχαρα και τη γεύση.
• Αντισταθμιστική ανάπτυξη. Με την επαναφορά της άρδευσης ο ρυθμός αύξησης του καρπού επιταχύνεται, και εκεί εξηγείται η μεγάλη διαφορά μεγέθους έναντι της μόνιμα πλήρους άρδευσης.

Πού ταιριάζει και πού όχι

Αυτό είναι το σημείο που κρίνει την επιτυχία και συχνά παραλείπεται.

Όψιμες ποικιλίες, εδώ δουλεύει

Σε όψιμης ωρίμανσης ποικιλίες το στάδιο ΙΙ είναι μακρύ. Υπάρχει χρόνος να επιβληθεί η καταπόνηση, να δράσει στη βλάστηση, και μετά το δέντρο να ανακάμψει πλήρως πριν την τάνυση. Η βιβλιογραφία δείχνει σταθερά μείωση της βλαστικής ανάπτυξης χωρίς ζημιά στην παραγωγή.

Πρώιμες ποικιλίες, εδώ προσοχή

Στις πρώιμες, το στάδιο ΙΙ είναι πολύ σύντομο. Η στέρηση μόνο κατά τη σκλήρυνση του πυρήνα δεν προλαβαίνει να αποδώσει, ενώ η επέκτασή της στο στάδιο ΙΙΙ, που είναι ο πειρασμός, κοστίζει άμεσα σε μέγεθος καρπού. Για πρώιμες ποικιλίες η κλασική RDI δεν είναι η κατάλληλη στρατηγική· εξετάζονται άλλες προσεγγίσεις, όπως η ήπια συνεχής ελλειμματική άρδευση ή η μεταδιαλογή στέρηση.

Πώς μετράμε, μην το κάνετε «με το μάτι»

Η διαφορά ανάμεσα σε ωφέλιμη και επιζήμια καταπόνηση είναι μικρή. Δεν κρίνεται από την εμφάνιση του φυλλώματος, γιατί όταν φανεί μαρασμός είναι ήδη αργά.

• Πιεσόθαλαμος (θάλαμος Scholander) για το υδατικό δυναμικό βλαστού σε σκιαζόμενο φύλλο, το μεσημέρι. Είναι ο πιο αξιόπιστος δείκτης.
• Τενσιόμετρα ή αισθητήρες υγρασίας εδάφους σε δύο τουλάχιστον βάθη.
• Παρακολούθηση της βλάστησης: μήκος νέων βλαστών ανά εβδομάδα.
• Μέτρηση καρπών με παχύμετρο σε σταθερά σημασμένα δέντρα, για να δείτε ότι το στάδιο ΙΙ όντως ξεκίνησε.

Πηγές

• Chalmers D.J., Mitchell P.D., van Heek L. (1981), η θεμελιώδης εργασία που εισήγαγε την έννοια της ελεγχόμενης ελλειμματικής άρδευσης στη ροδακινιά.
• Girona J. et al. (1993, 2005), σειρά εργασιών για την εφαρμογή RDI σε ροδακινιά σε μεσογειακές συνθήκες, με αύξηση της αποδοτικότητας χρήσης νερού χωρίς επίπτωση σε απόδοση και ποιότητα.
• Sustainability of regulated deficit irrigation in a mid-maturing peach cultivar. Irrigation Science (2016).
• From water scarcity to fruit quality: continuous deficit irrigation in early-maturing peaches. Agricultural Water Management, για τον περιορισμό της κλασικής RDI στις πρώιμες ποικιλίες.
• Scheduling deficit irrigation of fruit trees for optimizing water use efficiency. FAO.
• Yield and fruit quality of almond, peach and plum under regulated deficit irrigation. Frontiers of Agricultural Science and Engineering.

Σχέδιο: Παστόπουλος Γεωπονική, βασισμένο σε υλικό του Good Fruit Grower.