Η βακτηρίωση της Καρυδιάς, Walnut blight

Η βακτηρίωση της καρυδιάς, γνωστή διεθνώς ως walnut blight, είναι μία επιθετική και καταστρεπτική ασθένεια για την καλλιέργεια. Μπορεί να προσβάλει και να καταστρέψει μεγάλο μέρος της παραγωγής — αναφέρονται περιπτώσεις όπου καταστρέφεται πάνω από το 50% της παραγωγής. Στην Ελλάδα αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά το 1951.

Περιεχόμενα

Το παθογόνο και το σωστό του όνομα
Ο κύκλος της ασθένειας
Τα συμπτώματα
Οι άλλες δύο μορφές: BAN και κάθετο έλκος
Το τρίγωνο της ασθένειας
Πρόβλεψη: πώς μετράμε το φορτίο
Η αντιμετώπιση και τα όριά της
Πρόγραμμα ψεκασμών
Συμπέρασμα
Βιβλιογραφία

Καρποί καρυδιάς με συμπτώματα βακτηρίωσης — Εικόνα 1. Προσβολή καρπών καρυδιάς από τη βακτηρίωση.

1. Το παθογόνο και το σωστό του όνομα

Η ασθένεια οφείλεται στο αρνητικό κατά Gram βακτήριο Xanthomonas arboricola pv. juglandis. Το βακτήριο μολύνει τα άνθη, τους καρπούς, τα φύλλα και τους βλαστούς.

Προσοχή στην ονοματολογία Πολλοί το γνωρίζουν ως Xanthomonas campestris pv. juglandis — έτσι είχε ονομαστεί το 1980. Το 1995 όμως οι Vauterin και συνεργάτες αναθεώρησαν την ταξινόμηση του γένους με βάση τον υβριδισμό DNA–DNA, και το παθογόνο μεταφέρθηκε στο νέο είδος Xanthomonas arboricola, μαζί με τα pv. corylina (φουντουκιά) και pv. pruni (πυρηνόκαρπα). Το σωστό όνομα σήμερα είναι Xanthomonas arboricola pv. juglandis, με συνώνυμο το παλιό. Όταν ψάχνετε βιβλιογραφία, χρησιμοποιήστε το νέο όνομα — θα βρείτε πολύ περισσότερα.

2. Ο κύκλος της ασθένειας

Το παθογόνο διαχειμάζει επάνω σε προσβεβλημένα καρύδια που παραμένουν επάνω στο δένδρο, σε υγιείς και προσβεβλημένους οφθαλμούς, καθώς και σε προσβεβλημένους βλαστούς.

Οι μολύνσεις γίνονται κυρίως την άνοιξη, όταν επικρατούν οι επιθυμητές θερμοκρασίες, υγρασία και βροχές. Τα άτομα του βακτηρίου αναμένουν τις ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις για να διασπαρθούν επάνω στις φρέσκες φυτικές επιφάνειες. Οι προσβεβλημένοι οφθαλμοί είναι πιθανό να μη βλαστήσουν. Τα άνθη που θα εκπτυχθούν προέρχονται από τους υγιείς οφθαλμούς και μολύνονται στην πορεία.

Το κλειδί βρίσκεται στους οφθαλμούς — και μετριέται

Σύμφωνα με τους Buchner και συνεργάτες, υπάρχει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στον διαχειμάζοντα πληθυσμό του βακτηρίου μέσα στους οφθαλμούς και στο ποσοστό και την ένταση των συμπτωμάτων την άνοιξη στα άνθη και τους βλαστούς — εφόσον επικρατήσουν οι κατάλληλες για το βακτήριο καιρικές συνθήκες.

Αυτό δεν είναι θεωρία: ο αποικισμός των ληθαργικών οφθαλμών από το βακτήριο προβλέπει τη μετέπειτα ασθένεια. Στην Καλιφόρνια συλλέγουν 50 έως 100 οφθαλμούς ανά τμήμα του αγροκτήματος και τους στέλνουν σε μικροβιολογικό εργαστήριο για μέτρηση του βακτηριακού φορτίου.

Ο ρόλος των αρσενικών ανθέων

Ένα σημείο που συχνά παραβλέπεται: στη Γαλλία έχει καταγραφεί ότι η γύρη από προσβεβλημένους ίουλους (τα αρσενικά άνθη) μπορεί να μεταφέρει το βακτήριο με τον αέρα και να μολύνει τους οφθαλμούς άλλων δένδρων. Στην Καλιφόρνια, ωστόσο, οι ερευνητές δεν βρήκαν σαφή συσχέτιση ανάμεσα στην κορύφωση της ασθένειας και στην κορύφωση της απελευθέρωσης γύρης. Το θέμα παραμένει ανοιχτό, αλλά έχει πρακτική σημασία: στη Chandler οι ίουλοι εκπτύσσονται πριν από τα θηλυκά άνθη, και αυτό αλλάζει τον χρονισμό του πρώτου ψεκασμού, όπως θα δούμε παρακάτω.

3. Τα συμπτώματα

Όπως προαναφέραμε, η ασθένεια προσβάλλει τα άνθη, τους καρπούς, τους βλαστούς και τα φύλλα.

Εικόνα 2. Καρπός καρυδιάς έπειτα από προσβολή στο στίγμα του άνθους.

Στους καρπούς

Αρχικά παρατηρείται μεταχρωματισμός του στίγματος του άνθους, το οποίο είναι δισχιδές και παραμένει στην κορυφή του καρπού. Αυτή είναι η μορφή που διεθνώς ονομάζεται end blight — προσβολή της κορυφής.
Αργότερα εντοπίζονται νεκρωτικές κηλίδες και στα πλάγια τμήματα του πράσινου εξωκαρπίου: η μορφή side blight.
Όταν η προσβολή ξεκινάει από το στίγμα, τότε εισέρχεται στο εσωτερικό του καρπού, η ψίχα του οποίου μαυρίζει, και συχνά ο καρπός πέφτει στο έδαφος στην αρχή του καλοκαιριού.

Στους βλαστούς και στα φύλλα

Τις χρονιές που επικρατούν έντονες βροχοπτώσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα, το βακτήριο προσβάλλει τους φρέσκους βλαστούς, όπου εντοπίζονται σκουρόχρωμα και βυθισμένα έλκη.
Ταυτόχρονα εμφανίζονται και ασύμμετρες νεκρωτικές κηλίδες στα φύλλα, παρόμοιες με αυτές της ανθράκωσης, αλλά μικρότερες σε μέγεθος.

Φύλλα καρυδιάς προσβεβλημένα από το βακτήριο — Εικόνα 3. Φύλλα προσβεβλημένα από το βακτήριο.

4. Οι άλλες δύο μορφές: BAN και κάθετο έλκος

Το ίδιο βακτήριο ευθύνεται και για δύο ακόμη εκδηλώσεις, που στην πράξη μπερδεύονται με τη «σκέτη» βακτηρίωση και οδηγούν σε λανθασμένες αποφάσεις.

Καστανή νέκρωση κορυφής (Brown Apical Necrosis — BAN) Τα συμπτώματα ξεκινούν από την κορυφή του καρπού, στο σημείο του στίγματος, ακριβώς όπως στο end blight. Η διαφορά είναι ότι πρόκειται για σύμπλοκο ασθένειας: μαζί με το Xanthomonas arboricola pv. juglandis εμπλέκονται και μύκητες, κυρίως των γενών Fusarium και Alternaria, με το Fusarium να είναι το συχνότερο. Το αποτέλεσμα είναι έντονη καρπόπτωση.

Η πρακτική συνέπεια: αν ο καρυδεώνας ρίχνει καρπούς παρά τους σωστούς χαλκοψεκασμούς, μην υποθέσετε αυτόματα ότι φταίει μόνο το βακτήριο ή ότι ο χαλκός «δεν έπιασε». Χρειάζεται εργαστηριακή ταυτοποίηση, γιατί το μυκητολογικό σκέλος απαιτεί διαφορετική αντιμετώπιση.

Κάθετο έλκος με εκκρίσεις (Vertical Oozing Canker — VOC) Χαρακτηρίζεται από κάθετα έλκη στον κορμό και στους βραχίονες, με εκκρίσεις υγρού. Στη Γαλλία ταυτοποιήθηκε ότι το προκαλεί μια συγκεκριμένη γενετική γραμμή του ίδιου βακτηρίου — δεν είναι δηλαδή άλλο παθογόνο, αλλά ούτε και το ίδιο ακριβώς στέλεχος με αυτό που προσβάλλει τους καρπούς. Είναι σοβαρό εύρημα, γιατί εξηγεί γιατί κάποια αγροκτήματα εμφανίζουν προβλήματα κορμού ενώ άλλα, με το ίδιο ιστορικό, όχι.

5. Το τρίγωνο της ασθένειας

Τρεις είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις προκειμένου να εκδηλωθεί μία ασθένεια: (1) η παρουσία του παθογόνου, (2) ευαίσθητος ξενιστής και (3) κατάλληλες καιρικές συνθήκες. Το παραπάνω είναι γνωστό στη φυτιατρική ως τρίγωνο της ασθένειας. Η μείωση της επίδρασης του κάθε μέρους του τριγώνου στοχεύει στη διαχείριση της ασθένειας.

Στην Ελλάδα είναι περιορισμένες οι δυνατότητες για την αναζήτηση πιο ανθεκτικού ξενιστή, καθώς οι παραγωγοί και η αγορά φυτεύουν την ποικιλία Chandler σε συντριπτικό ποσοστό. Επιπροσθέτως, είναι αδύνατο να ελέγξουμε τις καιρικές συνθήκες· ωστόσο μπορούμε να τις προβλέψουμε και έτσι να προγραμματίσουμε τους ψεκασμούς, που σκοπό έχουν τη μείωση του πληθυσμού του παθογόνου.

Μονοκυκλική ή πολυκυκλική;

Δεν είναι ακόμη σαφές γιατί η ασθένεια σε κάποιες περιπτώσεις είναι μονοκυκλική ενώ σε κάποιες άλλες πολυκυκλική. Είναι πιθανό οι καιρικές συνθήκες να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα επιδημιολογικά χαρακτηριστικά της ασθένειας.

Στις έρευνες του Buchner, η ασθένεια στην ποικιλία Chandler είναι συνήθως μονοκυκλική — δηλαδή οι μολύνσεις της άνοιξης είναι και οι μοναδικές. Ωστόσο κάτι τέτοιο ίσως να μην είναι απόλυτο.

6. Πρόβλεψη: πώς μετράμε το φορτίο

Στο εξωτερικό έχουν δημιουργηθεί μοντέλα πρόβλεψης της έντασης της ασθένειας, τα οποία βασίζονται στον πληθυσμό του βακτηρίου στους οφθαλμούς τον χειμώνα και στις καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν. Το γνωστότερο είναι το XanthoCast™, το οποίο παρακολουθεί τρία εύρη θερμοκρασίας και συσσωρεύει τις περιόδους διαβροχής για καθένα από αυτά, ώστε να εκτιμήσει τον κίνδυνο μόλυνσης.

Στην Ελλάδα, όπου δεν υπάρχει διαθέσιμο αυτό το πρόγραμμα, μπορεί να εκτιμηθεί το επιδημιολογικό φορτίο της επόμενης χρονιάς με την καταμέτρηση των προσβεβλημένων καρπών τον μήνα Ιούνιο.

Η κλίμακα κινδύνου — η μέτρηση γίνεται ανά δένδρο

Η κλίμακα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια αφορά προσβεβλημένους καρπούς ανά δένδρο, και όχι αθροιστικά σε πολλά δένδρα. Δειγματίζουμε αρκετά δένδρα και υπολογίζουμε τον μέσο όρο ανά δένδρο:

Προσβεβλημένοι καρποί ανά δένδρο	Κίνδυνος για την επόμενη χρονιά
Λιγότεροι από 50	Χαμηλός
50 έως 150	Μέτριος
Πάνω από 150	Υψηλός

Η δεύτερη μέθοδος, ακριβέστερη αλλά και ακριβότερη, είναι η συλλογή 50–100 οφθαλμών ανά τμήμα του καρυδεώνα τον χειμώνα και η εργαστηριακή μέτρηση του βακτηριακού φορτίου τους. Αν έχετε πρόσβαση σε φυτοπαθολογικό εργαστήριο, αξίζει τον κόπο σε αγροκτήματα με ιστορικό.

7. Η αντιμετώπιση και τα όριά της

Εξ ολοκλήρου θεραπεία της ασθένειας είναι αδύνατη. Η ασθένεια υπάρχει και θα υπάρχει πάντα στα αγροκτήματα της χώρας μας. Το μέγεθος της προσβολής θα διαφέρει από χρονιά σε χρονιά, ανάλογα με τους ψεκασμούς, τους χειρισμούς του παραγωγού (αφαίρεση και κάψιμο μολυσμάτων) και τις καιρικές συνθήκες.

Τι επιτρέπεται στην Ευρώπη

Αν και στην Αμερική έχει εγκριθεί και σκεύασμα του αντιβιοτικού kasugamycin, στην Ευρώπη η μόνη εγκεκριμένη μέχρι στιγμής εφαρμογή είναι αυτή των ενώσεων του χαλκού. Στην Καλιφόρνια το kasugamycin επιτρέπεται σε δύο μόνο εφαρμογές ανά έτος, με χρόνο αναμονής 100 ημερών, και συνιστάται σε συνδυασμό με χαλκό ή mancozeb.

Η χρήση των ενώσεων του χαλκού χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για την πρόληψη ασθενειών που οφείλονται σε μύκητες και βακτήρια. Η συνδυαστική χρήση χαλκού μαζί με το mancozeb έδωσε ενθαρρυντικά αποτελέσματα· ωστόσο το mancozeb αποσύρθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα όρια του χαλκού στην ΕΕ — αριθμοί που πρέπει να ξέρετε

Με τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2018/1981, που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2019, η χρήση σκευασμάτων χαλκού περιορίζεται σε 28 κιλά μεταλλικού χαλκού ανά εκτάριο μέσα σε 7 χρόνια — δηλαδή μέσο όρο 4 κιλά ανά εκτάριο ετησίως. Ο ετήσιος αριθμός μπορεί να ξεπεραστεί σε δύσκολη χρονιά, αρκεί ο μέσος όρος της επταετίας να μην υπερβεί τα 4 κιλά.

Οι ενώσεις του χαλκού έχουν χαρακτηριστεί «υποψήφιες προς υποκατάσταση» κατά το άρθρο 24 του Κανονισμού 1107/2009. Με απλά λόγια: ο στόχος της ΕΕ είναι σταδιακά να καταργηθούν. Ο παραγωγός που στηρίζει όλη του τη στρατηγική στον χαλκό πρέπει να το έχει υπόψη του.

Η ανθεκτικότητα στον χαλκό είναι υπαρκτή Στην κοιλάδα του Sacramento της Καλιφόρνιας, η ανθεκτικότητα του βακτηρίου στον χαλκό είναι πλέον συνηθισμένη και έχει εντοπιστεί και σε αγροκτήματα της κοιλάδας του San Joaquin. Έχει μάλιστα αλληλουχηθεί ολόκληρο το γονιδίωμα ανθεκτικού στελέχους. Πρακτικά αυτό σημαίνει δύο πράγματα: πρώτον, ότι η πλήρης κάλυψη του δένδρου έχει σημασία και για τη διαχείριση της ανθεκτικότητας· δεύτερον, ότι η προσθήκη επιφανειοδραστικών δεν αυξάνει την αποτελεσματικότητα των χαλκούχων.

8. Πρόγραμμα ψεκασμών

Οι εφαρμογές πρέπει να βασίζονται σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ανάσχεσης της ασθένειας.

Χειμώνας — μείωση του μολύσματος

Οι χειμερινές εφαρμογές με ενώσεις του χαλκού (υδροξείδιο, οξυχλωριούχος χαλκός, οξείδιο του χαλκού, βορδιγάλειος πολτός) είναι απαραίτητες.
Η αφαίρεση όλων των μολυσμένων καρπών και βλαστών είναι απαραίτητη στο κλάδεμα. Τα τμήματα αυτά πρέπει να καίγονται.

Έκπτυξη — η κρισιμότερη περίοδος

Σημαντικότεροι είναι οι ψεκασμοί πλησίον της άνοιξης, καθώς μειώνουν τον πληθυσμό του βακτηρίου επάνω στους οφθαλμούς που θα βλαστήσουν.
Ο πρώτος ψεκασμός τοποθετείται όταν 30–40% των οφθαλμών φτάσουν στο στάδιο ξεδιπλώματος των ακραίων φυλλαριών — γνωστό διεθνώς ως prayer stage, «στάδιο της προσευχής». Είναι η στιγμή που τα ακραία φύλλα των θηλυκών ανθοφόρων οφθαλμών μόλις ξεδιπλώνονται και στέκονται όρθια και ενωμένα, σαν παλάμες σε προσευχή.
Ο δεύτερος ψεκασμός γίνεται 7 έως 10 ημέρες αργότερα, ώστε να καλυφθούν τα θηλυκά άνθη που δεν είχαν ανοίξει αρκετά στην πρώτη εφαρμογή.

Σχήμα 1. Το «στάδιο της προσευχής» βρίσκεται ανάμεσα στον κλειστό οφθαλμό και στην πλήρη έκπτυξη. Τα δύο πρώτα φυλλάρια έχουν βγει αλλά στέκονται όρθια και κολλητά, ενώ το θηλυκό άνθος (με κόκκινο) είναι ακόμη προστατευμένο από κάτω. Μόλις τα φυλλάρια ανοίξουν, το στίγμα εκτίθεται και η μόλυνση γίνεται κατευθείαν στον καρπό — γι' αυτό ο χαλκός πρέπει να είναι ήδη επάνω στον ιστό.

Ειδικά για τη Chandler — που είναι και η δική μας ποικιλία Στις ποικιλίες όπου οι ίουλοι εκπτύσσονται πριν από τα θηλυκά άνθη, όπως η Chandler, αν υπήρξε προσβολή την προηγούμενη χρονιά και προβλέπονται βροχές στην ανθοφορία, ο πρώτος ψεκασμός πρέπει να μπει όταν εκπτυχθεί το 30–40% των ιούλων. Αυτό είναι συνήθως 7 έως 10 ημέρες νωρίτερα από την έκπτυξη των θηλυκών ανθέων. Είναι ίσως η πιο υποτιμημένη λεπτομέρεια του προγράμματος: πολλοί παραγωγοί ξεκινούν βλέποντας τα θηλυκά άνθη και έχουν ήδη χάσει δέκα μέρες.

Άνοιξη και καλοκαίρι

Σε παρατεταμένες βροχερές ανοίξεις, σε αγροκτήματα με ιστορικό, απαιτούνται προστατευτικές εφαρμογές σε μεσοδιαστήματα 7–10 ημερών. Σε χρονιές ή περιοχές με λιγότερες βροχές τα μεσοδιαστήματα μπορούν να ανοίξουν, με βάση την πρόγνωση του καιρού.
Προτείνεται η εφαρμογή ιοντικών ή πρωτεϊνικών μορφών χαλκού το καλοκαίρι — δηλαδή σκευασμάτων όπου ο χαλκός είναι δεσμευμένος σε πεπτίδια ή αμινοξέα. Έχουν δώσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα και επιτρέπουν χαμηλότερες δόσεις μεταλλικού χαλκού, κάτι που έχει σημασία με τα νέα ευρωπαϊκά όρια.
Κάθε χρόνο τον Ιούνιο πρέπει να μετράμε τους προσβεβλημένους καρπούς, ώστε να γνωρίζουμε τι μολύσματα θα έχουμε τον ερχόμενο χειμώνα.

9. Συμπέρασμα

Όλα τα παραπάνω συνηγορούν υπέρ της χρησιμότητας που έχει η γνώση του κύκλου της ασθένειας και ο σωστός υπολογισμός του φορτίου του παθογόνου, έτσι ώστε — σε συνδυασμό με την πρόβλεψη των καιρικών συνθηκών — να αυξηθεί η επιτυχία των ψεκασμών. Η μείωση του πληθυσμού του βακτηρίου επάνω στους οφθαλμούς τον χειμώνα είναι απαραίτητη για τη μείωση των μολυσμάτων την άνοιξη.

Παρά ταύτα, όταν την άνοιξη επικρατούν έντονες βροχοπτώσεις και υγρασία, τότε οι ψεκασμοί αποτυγχάνουν να μειώσουν την ασθένεια. Συμπεραίνουμε ότι οι καιρικές συνθήκες την άνοιξη διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον βαθμό έκφρασης των συμπτωμάτων της ασθένειας στον αγρό.

Σε κάθε περίπτωση, το βακτήριο θα παίζει πλέον σημαντικό ρόλο στην παραγωγικότητα της κάθε χρονιάς. Γι' αυτόν τον λόγο οι παραγωγοί θα πρέπει πάντα να κάνουν όλα εκείνα που απαιτούνται ώστε να ξεκινάει η νέα βλάστηση με το λιγότερο δυνατό βακτηριακό φορτίο, και ταυτόχρονα να ελπίζουν σε λιγότερες βροχές στην ανθοφορία, καθώς μετά είναι σχεδόν αδύνατη η αντιμετώπιση.

Βιβλιογραφία

Adaskaveg, J.E., Förster, H., Thompson, D., Felts, D., Cary, D., Nguyen, K., Connell, J. and Buchner, R. 2012. Epidemiology and Management of Walnut Blight. Walnut Research Reports, California Walnut Board, p. 309–328.
Adaskaveg, J.E., Förster, H., Thompson, D., Felts, D., Cary, D., Connell, J. and Buchner, R. 2011. Epidemiology and Management of Walnut Blight. Walnut Research Reports, California Walnut Marketing Board, p. 265–278.
Buchner, R.P., Gilles, C., Olson, W.H., Adaskaveg, J.E., Lindow, S.E. and Koutsoukis, R. 2010. Spray timing and materials for walnut blight (Xanthomonas campestris pv. juglandis, Xanthomonas arboricola pv. juglandis) control in northern California, USA. Acta Horticulturae 861:457–464.
Jenkins, T.A., Marsh, C., Lang, M.D., Vanestre, J., Walter, M. and Obanor, F. 2010. Walnut blight sustainable management research in New Zealand. Acta Horticulturae 861:479–488.
Lang, M.D. and Evans, K.J. 2010. Epidemiology and status of walnut blight in Australia. Journal of Plant Pathology 92:S1.49–S1.55.
Miller, P.W. and Bollen, W.B. 1946. Oregon Agricultural Experiment Station Technical Bulletin 9. 107 pp.
Mulrean, E.N. and Schroth, M.N. 1981. Phytopathology 71:336–339.
Mulrean, E.N. and Schroth, M.N. 1982. Phytopathology 72:434–438.
Ogawa, J.M. and English, H. 1991. Diseases of Temperate Zone Tree Fruit and Nut Crops. University of California, Division of Agriculture and Natural Resources, Oakland, CA. Publ. No. 3345. 461 pp.
Teviotdale, B.L., Schroth, M.N. and Mulrean, E.N. 1985. In: Walnut Orchard Management, ed. D.E. Ramos, University of California Cooperative Extension Publ. 21410.

Πρόσθετες πηγές της παρούσας ενημέρωσης

Walnut Blight — UC IPM Pest Management Guidelines: Walnut, UC ANR Publication 3471, Statewide Integrated Pest Management Program, University of California. Πηγή για την κλίμακα κινδύνου ανά δένδρο, τον δειγματισμό οφθαλμών, τον χρονισμό «σταδίου προσευχής» και ιούλων, και την ανθεκτικότητα στον χαλκό.
Kałużna, M. et al. 2021. Xanthomonas arboricola pv. juglandis and pv. corylina: brothers or distant relatives? Genetic clues, epidemiology, and insights for disease management. Molecular Plant Pathology 22(12). Ανασκόπηση για την ταξινόμηση, τη μετάδοση μέσω γύρης και τα σύνδρομα BAN και VOC.
Hajri, A. et al. 2010. Identification of a genetic lineage within Xanthomonas arboricola pv. juglandis as the causal agent of vertical oozing canker of Persian walnut in France. Plant Pathology 59.
Belisario, A. et al. 2002. Occurrence and etiology of brown apical necrosis on Persian (English) walnut fruit. Plant Disease 86(6):599–602.
Development and validation of a mechanistic, weather-based model for walnut blight caused by Xanthomonas arboricola pv. juglandis. Plant Disease. Νεότερο μοντέλο πρόβλεψης, πέρα από το XanthoCast™.
Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1981 της Επιτροπής — ανανέωση έγκρισης των ενώσεων χαλκού ως υποψήφιων προς υποκατάσταση, με όριο 28 kg/ha ανά επταετία.
Walnut Blight Bud Sampling — Sacramento Valley Orchards, University of California Cooperative Extension.

Αποποίηση ευθύνης Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν υποκαθιστά την επιτόπια γεωπονική εκτίμηση ούτε συνιστά συνταγή εφαρμογής φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Οι εγκρίσεις των δραστικών ουσιών, οι δόσεις και οι χρόνοι αναμονής μεταβάλλονται και διαφέρουν ανά χώρα και καλλιέργεια· ισχύουν πάντοτε οι οδηγίες της ετικέτας και οι εθνικές εγκρίσεις. Η Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. δεν φέρει καμία ευθύνη για τη χρήση των παραπάνω πληροφοριών.