Το λευκό σαλιγκάρι της Μεσογείου στα δενδρώδη
Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος MSc, Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε., Νέος Μυλότοπος Πέλλας
Το λευκό σαλιγκάρι της Μεσογείου, Theba pisana, γίνεται ορατό ακριβώς τη στιγμή που δεν τρώει. Οι λευκές συστάδες πάνω στους βλαστούς και στους κορμούς είναι ζώα σε θερινή νάρκη, και η ζημιά γίνεται νωρίτερα και αργότερα, όταν ο καιρός δροσίσει. Το κείμενο συγκεντρώνει όσα τεκμηριώνονται για τη βιολογία και τη ζημιά του, δείχνει τι ακριβώς επιτρέπεται στην Ελλάδα, και εξετάζει τον νηματώδη που αναφέρεται ως βιολογική λύση με τα νούμερα των ίδιων των εργασιών.
του κελύφους
έως 5 ωοτοκίες τον χρόνο
καταγεγραμμένη πυκνότητα
χρειάστηκε στο εργαστήριο
1. Ένα σαλιγκάρι που δεν ήρθε από αλλού
Το Theba pisana (O.F. Müller, 1774) περιγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως εισβλητικό είδος, και αυτό προκαλεί σύγχυση. Ο χαρακτηρισμός αφορά την Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νότια Αφρική. Η φυσική του εξάπλωση είναι η Μεσόγειος και μεγάλο μέρος της δυτικής Ευρώπης [1], δηλαδή η Ελλάδα βρίσκεται μέσα στο σπίτι του είδους.
Αυτό έχει δύο πρακτικές συνέπειες. Η πρώτη είναι ότι δεν πρόκειται για οργανισμό καραντίνας και δεν υπάρχει υποχρέωση αναγγελίας. Η δεύτερη, και η πιο δυσάρεστη, είναι ότι δεν υπάρχει πρόγραμμα εκρίζωσης να περιμένει κανείς. Όπου ο πληθυσμός μεγαλώσει, το θέμα είναι διαχείριση και όχι απαλλαγή.
Η αύξηση των πληθυσμών που παρατηρείται σε ελληνικούς οπωρώνες δεν έχει δημοσιευμένη ποσοτική καταγραφή. Καταγράφεται εδώ ως παρατήρηση της πράξης και όχι ως τεκμηριωμένο μέγεθος.
Πηγές: 1
2. Η αναγνώριση
Το κέλυφος είναι σκληρό και σπειροειδές, διαμέτρου 10 ως 30 χιλιοστών, υπόλευκο ή κρεμ, συνήθως με καστανή ταινία γύρω από τη σπείρα και με τον ομφαλό, την τρύπα στο κέντρο της κάτω επιφάνειας, μερικώς κλειστό [4]. Το μερικώς κλειστό άνοιγμα του ομφαλού είναι το γνώρισμα που το ξεχωρίζει από τα συγγενικά λευκά σαλιγκάρια και κρίνεται με το δάχτυλο, γυρίζοντας το κέλυφος ανάποδα.
Κανένα άλλο σαλιγκάρι των ελληνικών οπωρώνων δεν σχηματίζει πυκνές λευκές συστάδες ψηλά πάνω σε βλαστούς, σύρματα, πασσάλους και κορμούς μέσα στο καλοκαίρι. Όταν η εικόνα είναι αυτή, η ταυτοποίηση είναι σχεδόν βέβαιη ακόμη και πριν κοιταχτεί ο ομφαλός. Τα ζώα είναι κολλημένα με ξεραμένη βλέννα και δεν κινούνται ούτε όταν αγγιχτούν.
3. Ο κύκλος, και γιατί ανεβαίνει ψηλά
Το είδος είναι ερμαφρόδιτο. Κάθε άτομο αποθέτει έως 5 ωοτοκίες τον χρόνο, με έως 120 αυγά ανά ωοτοκία, κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Τα αυγά είναι σφαιρικά, λευκά, διαμέτρου 1 ως 3 χιλιοστών, και εκκολάπτονται σε περίπου δύο εβδομάδες. Τα νεαρά ωριμάζουν μέσα σε έναν χρόνο, το ζώο μπορεί να ζήσει έως πέντε χρόνια, και η γενεά είναι μία τον χρόνο. Η ωοτοκία τοποθετείται από το φθινόπωρο ως την άνοιξη [4].
Η συμπεριφορά που ορίζει το είδος είναι η θερινή νάρκη. Όταν η επιφάνεια του εδάφους ζεσταθεί και ξεραθεί, τα σαλιγκάρια σκαρφαλώνουν σε ό,τι βρουν, κλείνουν το άνοιγμα του κελύφους με μια μεμβράνη ξεραμένης βλέννας, το επίφραγμα, και σταματούν κάθε δραστηριότητα [5]. Το επίφραγμα περιορίζει την απώλεια νερού και είναι ο λόγος που το ζώο επιβιβάζεται αθόρυβα σε φορτία και ταξιδεύει μακριά [5].
Το αυστραλιανό ενημερωτικό υλικό τοποθετεί τη νάρκη από τα τέλη Οκτωβρίου ως τα τέλη Φεβρουαρίου [4]. Είναι το νότιο ημισφαίριο, δηλαδή το δικό τους καλοκαίρι. Το αντίστοιχο ελληνικό παράθυρο πέφτει περίπου από τα τέλη Απριλίου ως τα τέλη Αυγούστου, και μετατοπίζεται με τη χρονιά και την περιοχή.
Αυτό που μεταφέρεται δεν είναι ο μήνας αλλά η συνθήκη: η νάρκη ξεκινά όταν η επιφάνεια του εδάφους γίνει ζεστή και ξερή, και σπάει με τις πρώτες ουσιαστικές βροχές. Αντίστοιχη ελληνική μέτρηση με θερμοκρασίες και ημερομηνίες δεν εντοπίστηκε δημοσιευμένη.
4. Η ζημιά στα δενδρώδη
Η ζημιά γίνεται κάθε φορά που υπάρχει υγρασία, και αυτό είναι το σημείο που παρερμηνεύεται πιο συχνά. Η θερινή νάρκη δεν είναι συνεχής κατάσταση τεσσάρων μηνών. Υγρασία από βαριά δροσιά ή από βροχή αρκεί για να ενεργοποιήσει τα ζώα και να τα κατεβάσει στην επιφάνεια του εδάφους [7]. Τρέφονται νύχτα, νωρίς το πρωί, και σε βροχερό ή συννεφιασμένο καιρό [4].
Η αυστραλιανή και η καλιφορνέζικη βιβλιογραφία περιγράφουν ξηρικά συστήματα, όπου το καλοκαίρι η επιφάνεια του εδάφους μένει στεγνή για μήνες και η νάρκη πράγματι δεν σπάει. Ο ελληνικός ποτιστικός οπωρώνας είναι άλλο περιβάλλον. Κάθε πότισμα βρέχει την επιφάνεια, και σε αυτό προστίθενται οι βαριές δροσιές των αυγουστιάτικων νυχτών.
Το αποτέλεσμα είναι ότι τα ζώα αποκτούν επαναλαμβανόμενα παράθυρα διατροφής μέσα στο καλοκαίρι, τα οποία δεν υπάρχουν στα συστήματα όπου μετρήθηκαν. Το ίδιο δείχνει και η αναπαραγωγή: το είδος χαρακτηρίζεται ευκαιριακός αναπαραγωγός, και έχει καταγραφεί αναπαραγωγή μέσα στο καλοκαίρι όταν το καλοκαίρι ήταν υγρό [7]. Αντίστοιχη μέτρηση σε ελληνικό ποτιστικό οπωρώνα δεν εντοπίστηκε δημοσιευμένη.
Στα δενδρώδη καταγράφονται τρεις διαφορετικές ζημιές. Η πρώτη είναι στο φύλλωμα και στους τρυφερούς βλαστούς, με αποφύλλωση που σε βαριές προσβολές γίνεται σοβαρή [5]. Η δεύτερη είναι στον καρπό: στα εσπεριδοειδή τα σαλιγκάρια ξύνουν και τρώνε τη φλούδα, μερικές φορές ως τη σάρκα, και ξύνουν φύλλα και κλαδίσκους [4]. Η τρίτη δεν είναι γεωπονική αλλά κοστίζει το ίδιο: οι συστάδες των ναρκωμένων ζώων μπλοκάρουν τα μηχανήματα της συγκομιδής, και τα ζώα απορρίπτουν βοσκή και σανό που είναι βαριά μολυσμένα [1].
Σημαντική ζημιά έχει καταγραφεί σε εσπεριδοειδή, αμυγδαλιά, ελιά και άμπελο στην Αυστραλία, καθώς και σε κηπευτικά και καλλωπιστικά [1]. Στην Καλιφόρνια έχουν μετρηθεί πυκνότητες έως 3.000 σαλιγκάρια ανά δέντρο [1].
Γιατί το φυτό μένει καχεκτικό
Σε μεγάλους πληθυσμούς η εικόνα στο χωράφι είναι φυτά καχεκτικά, σαν να τους έχει αφαιρεθεί η δύναμη. Ο μηχανισμός δεν είναι απομύζηση. Το σαλιγκάρι δεν έχει στόμα που ρουφά χυμό, έχει ραδούλα, μια ταινία με μικροσκοπικά δόντια που ξύνει και κομματιάζει τον ιστό [7]. Το αποτέλεσμα όμως φτάνει στο ίδιο σημείο, και φτάνει με τρεις δρόμους που προστίθενται.
- Η αφαίρεση φυλλικής επιφάνειας είναι αθροιστική. Κάθε παράθυρο διατροφής αφαιρεί λίγο. Με χιλιάδες ζώα ανά δέντρο και με παράθυρα που επαναλαμβάνονται σε κάθε πότισμα, το άθροισμα μιας σεζόν είναι χρόνια αποφύλλωση, και αυτό ακριβώς αφήνει το δέντρο χωρίς αποθέματα για την επόμενη χρονιά.
- Στοχεύουν τον νέο ιστό. Η διατροφή είναι εντονότερη στην τρυφερή, νέα βλάστηση [7], δηλαδή ακριβώς στο κομμάτι που θα έχτιζε τον σκελετό και την παραγωγή της επόμενης χρονιάς. Ένα δέντρο που χάνει κάθε νέα έκπτυξη δεν μεγαλώνει, όσο και αν λιπανθεί.
- Η υπόλοιπη πράσινη επιφάνεια χάνει και αυτή τη λειτουργία της. Σε ακραίες περιπτώσεις η απώλεια πράσινης φυλλικής επιφάνειας είναι τόση ώστε το φυτό δεν μπορεί πλέον να απορροφήσει ούτε τα διαφυλλικά που του δίνονται, με σημαντική απώλεια παραγωγής [7].
Η διάκριση δεν είναι θεωρητική. Αν το αίτιο ήταν απομύζηση, θα έψαχνε κανείς εντομοκτόνο επαφής και θα κοιτούσε τον κορμό. Επειδή το αίτιο είναι επαναλαμβανόμενη αφαίρεση φυλλικής επιφάνειας από πολλά ζώα, το μέτρο που μετράει είναι η μείωση του πληθυσμού πριν συσσωρευτεί η ζημιά, και η στιγμή της επέμβασης είναι όποτε τα ζώα είναι ενεργά, όχι όποτε είναι ορατά.
5. Τι ισχύει στην Ελλάδα
Σε αντίθεση με πολλούς άλλους εχθρούς, εδώ ο ελληνικός κατάλογος κατονομάζει το είδος. Το Theba pisana (O.F. Müller) υπάρχει ως στόχος στη βάση των εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων [6].
Ο στόχος Theba pisana εμφανίζεται σε δεκατέσσερις καταχωρήσεις καλλιεργειών, ανάμεσά τους και η γενική κατηγορία «Δένδρα», καθώς και μία καταχώρηση που καλύπτει όλες τις καλλιέργειες [6].
Η μοναδική δραστική ουσία που εμφανίζεται για αυτόν τον στόχο είναι ο φωσφορικός σίδηρος, σε μορφή δολώματος εδάφους [6]. Καμία άλλη δραστική δεν φέρει έγκριση για το συγκεκριμένο είδος.
Τα σκευάσματα, οι δόσεις και οι όροι χρήσης αλλάζουν και δεν γράφονται εδώ. Ελέγχονται πριν από κάθε επέμβαση στη βάση, στο fyto.plantprotect.gr.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η βάση περιέχει χωριστές καταχωρήσεις και για άλλα μαλάκια, όπως τα Helix και οι γυμνοσάλιαγκες του γένους Arion, με διαφορετικό εύρος καλλιεργειών [6]. Η έγκριση κρίνεται στο συγκεκριμένο είδος και στη συγκεκριμένη καλλιέργεια, όχι στην κατηγορία «σαλιγκάρια».
Πηγές: 6
6. Ο νηματώδης, τι δείχνουν πραγματικά οι εργασίες
Ο νηματώδης Phasmarhabditis hermaphrodita κυκλοφορεί εμπορικά από το 1994 σε δεκαπέντε ευρωπαϊκές χώρες ως σκεύασμα κατά των γυμνοσάλιαγκων [3]. Οι προνύμφες μπαίνουν από έναν πόρο στο πίσω μέρος του μανδύα, εγκαθίστανται στην κοιλότητα του κελύφους και αναπαράγονται μέσα στον ξενιστή, που πεθαίνει 4 ως 21 ημέρες μετά τη μόλυνση [3].
Για το Theba pisana υπάρχουν δύο εργασίες με κριτές, από την ίδια ομάδα, και τα αποτελέσματά τους πρέπει να διαβαστούν μαζί.
| Εργασία | Τι δοκιμάστηκε | Αποτέλεσμα |
|---|---|---|
| 2020 [1] | Τρία είδη Phasmarhabditis σε νεαρά σαλιγκάρια, στα 150 μολυσματικά άτομα ανά τετραγωνικό εκατοστό | Σημαντική θνησιμότητα, και τα τρία είδη εξίσου δραστικά, συγκρίσιμα με το χημικό μάρτυρα |
| 2022 [2] | Τα ίδια τρία είδη σε ενήλικα σαλιγκάρια, στα 150 και κατόπιν στα 90 και στα 30 ανά τετραγωνικό εκατοστό | Στα 150 θάνατος μέσα σε δύο εβδομάδες. Στα 90 και στα 30 δεν τα σκότωσε αποτελεσματικά, ούτε το πιο δραστικό είδος |
Η συνιστώμενη δόση αγρού του εμπορικού σκευάσματος είναι 30 μολυσματικά άτομα ανά τετραγωνικό εκατοστό. Προκύπτει ανεξάρτητα και από τις δύο κατευθύνσεις: οι εργασίες τη δηλώνουν ρητά ως τη δόση αναφοράς [1] [2], και η ανασκόπηση του 2023 δίνει δόση αγρού 3 δισεκατομμύρια άτομα ανά εκτάριο [3], που είναι ακριβώς 30 ανά τετραγωνικό εκατοστό.
Το εργαστήριο δηλαδή σκότωσε το Theba pisana μόνο στο πενταπλάσιο της δόσης της ετικέτας, και στη δόση της ετικέτας δεν το σκότωσε. Όποιος αγοράσει το σκεύασμα περιμένοντας να λύσει το πρόβλημα του σαλιγκαριού στον οπωρώνα του, με βάση τα δημοσιευμένα, θα απογοητευτεί.
Υπάρχουν και δύο ακόμη περιορισμοί που βαραίνουν ιδιαίτερα στις ελληνικές συνθήκες. Ο πρώτος είναι θερμοκρασιακός: η επιβίωση του νηματώδη πέφτει απότομα στους 25 και στους 35 βαθμούς, και το άριστο της ανάπτυξής του βρίσκεται γύρω στους 17 βαθμούς [3]. Ο δεύτερος είναι ότι πολλά σαλιγκάρια είναι ανθεκτικά, και σε ορισμένα οι νηματώδεις παγιδεύονται και εγκλωβίζονται μέσα στο κέλυφος [3].
Η εποχή που το σαλιγκάρι είναι ορατό και ενοχλεί, δηλαδή το καλοκαίρι, είναι ακριβώς η εποχή που ο νηματώδης δεν επιβιώνει. Η εποχή που ο νηματώδης θα είχε θερμοκρασία να δουλέψει, δηλαδή ο δροσερός και υγρός καιρός, είναι και η εποχή που το σαλιγκάρι τρέφεται και άρα είναι προσιτό. Το παράθυρο υπάρχει, αλλά είναι στενό και δεν είναι το καλοκαίρι. Οι ίδιοι οι συγγραφείς καταλήγουν ότι χρειάζεται έρευνα για τον τρόπο εφαρμογής στον αγρό [2].
Σημείωση για την αξιολόγηση των πηγών: στην εργασία του 2022 δηλώνεται ότι μία από τις συγγραφείς είναι συνεφευρέτρια σε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για βιοκτόνο μαλακίων [2]. Δεν ακυρώνει τα αποτελέσματα, καταγράφεται όμως, όπως το δηλώνει το ίδιο το περιοδικό.
7. Τι μπορεί να γίνει στο χωράφι
Η λογική, πριν από οποιαδήποτε επέμβαση
- Καμία επέμβαση πάνω σε ναρκωμένα ζώα. Το σφραγισμένο σαλιγκάρι δεν τρώει και δεν κινείται, οπότε κανένα δόλωμα δεν το φτάνει. Η στιγμή είναι όποτε τα ζώα είναι ενεργά, και αυτό δεν σημαίνει μόνο το φθινόπωρο: σε ποτιστικό οπωρώνα το παράθυρο ανοίγει και μέσα στο καλοκαίρι, το πρωί μετά από πότισμα ή μετά από βαριά δροσιά [7].
- Αμέσως μετά το πότισμα ή τη βροχή. Τα δολώματα αποδίδουν καλύτερα όταν το έδαφος είναι υγρό και τα ζώα ενεργά [4].
- Η ποώδης βλάστηση είναι το καταφύγιο. Τα ζώα ναρκώνουν πάνω στους ξερούς βλαστούς των αγρωστωδών, όπως στην εικόνα 1. Η διαχείριση της χλόης μέσα και γύρω από τη φυτεία αφαιρεί και το καταφύγιο και τη σκάλα προς το δέντρο.
- Φυσικό εμπόδιο στον κορμό. Στο αυστραλιανό ενημερωτικό υλικό συνιστώνται ταινίες χαλκού στον κορμό για να εμποδιστεί η άνοδος [4]. Το μέτρο είναι μηχανικό και δεν θίγει την ωφέλιμη πανίδα.
- Συλλογή όσο είναι συγκεντρωμένα. Η ίδια η θερινή νάρκη, που κάνει τα ζώα απρόσιτα στα δολώματα, τα κάνει ορατά και μαζεμένα. Σε μικρές εκτάσεις η μηχανική απομάκρυνση εκείνη τη στιγμή είναι το απλούστερο μέτρο που υπάρχει.
- Έλεγχος του πολλαπλασιαστικού υλικού. Το είδος ταξιδεύει ναρκωμένο πάνω σε φυτά και σε υλικά [5]. Ένα δενδρύλλιο με σφραγισμένα σαλιγκάρια στον κορμό είναι εισαγωγή πληθυσμού.
Δεν εντοπίστηκε δημοσιευμένη ελληνική μέτρηση ούτε για την πυκνότητα των πληθυσμών, ούτε για τη ζημιά σε ελληνικές καλλιέργειες, ούτε για τις ημερομηνίες έναρξης και λήξης της θερινής νάρκης στις ελληνικές συνθήκες. Το κενό δηλώνεται ως εύρημα. Όποιος έχει καταγραφές από το χωράφι έχει στα χέρια του δεδομένα που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού.
8. Πηγές
Οι αριθμοί μέσα στο κείμενο παραπέμπουν στον παρακάτω κατάλογο.
- [1] Tandingan De Ley, I., Schurkman, J., Wilen, C. και Dillman, A.R. (2020). Mortality of the invasive white garden snail Theba pisana exposed to three US isolates of Phasmarhabditis spp. PLoS ONE 15(1): e0228244. Πηγή για τη φυσική εξάπλωση του είδους στη Μεσόγειο και στη δυτική Ευρώπη, για τις πυκνότητες έως 3.000 σαλιγκαριών ανά δέντρο στην Καλιφόρνια, για τη ζημιά σε εσπεριδοειδή, αμυγδαλιά, ελιά και άμπελο στην Αυστραλία, για το μπλοκάρισμα των μηχανημάτων και την απόρριψη της βοσκής, και για τη δοκιμή των τριών ειδών νηματώδη σε νεαρά σαλιγκάρια στα 150 μολυσματικά άτομα ανά τετραγωνικό εκατοστό. Πλήρες κείμενο, ανοιχτής πρόσβασης.
- [2] Schurkman, J., Tandingan De Ley, I. και Dillman, A.R. (2022). Dose dependence of Phasmarhabditis isolates on the mortality of adult invasive white garden snails (Theba pisana). PLoS ONE 17(7): e0270185. Πηγή για το ότι στα 150 μολυσματικά άτομα ανά τετραγωνικό εκατοστό σκοτώνονται και τα ενήλικα σαλιγκάρια μέσα σε δύο εβδομάδες, και για το ότι στα 90 και στα 30 ανά τετραγωνικό εκατοστό το πιο δραστικό είδος ΔΕΝ τα σκοτώνει αποτελεσματικά. Πηγή επίσης για το μέγεθος των ζώων, νεαρά 0,25 γραμμαρίων στην πρώτη εργασία και ενήλικα 0,4 ως 1,2 γραμμαρίων και 11,5 ως 15 χιλιοστών στη δεύτερη, και για τη δήλωση συμφερόντων. Πλήρες κείμενο, ανοιχτής πρόσβασης.
- [3] Rae, R., Sheehy, L. και McDonald-Howard, K. (2023). Thirty years of slug control using the parasitic nematode Phasmarhabditis hermaphrodita and beyond. Pest Management Science. Ανασκόπηση. Πηγή για την κυκλοφορία του σκευάσματος από το 1994 σε δεκαπέντε ευρωπαϊκές χώρες, για τη δόση αγρού των 3 δισεκατομμυρίων ατόμων ανά εκτάριο, για τον τρόπο εισόδου και τον θάνατο του ξενιστή σε 4 ως 21 ημέρες, για την απότομη πτώση της επιβίωσης στους 25 και στους 35 βαθμούς με άριστο γύρω στους 17, και για το ότι πολλά σαλιγκάρια είναι ανθεκτικά και εγκλωβίζουν τους νηματώδεις στο κέλυφος. Πλήρες κείμενο από το αποθετήριο του ιδρύματος.
- [4] NSW Department of Primary Industries. Snails in citrus. Επίσημο ενημερωτικό δελτίο, Νέα Νότια Ουαλία, Αυστραλία. Πηγή για τη διάμετρο του κελύφους 10 ως 30 χιλιοστών, την καστανή ταινία και τον μερικώς κλειστό ομφαλό, για τα αυγά 1 ως 3 χιλιοστών σε ωοτοκίες έως 120 κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, για τις έως 5 ωοτοκίες τον χρόνο από το φθινόπωρο ως την άνοιξη, για την εκκόλαψη σε δύο εβδομάδες, την ωρίμανση μέσα σε έναν χρόνο, τη ζωή έως πέντε έτη και τη μία γενεά, για τη ζημιά στη φλούδα των εσπεριδοειδών, για τη δραστηριότητα σε νυχτερινές, πρωινές και βροχερές ώρες, για την εφαρμογή δολωμάτων σε υγρό έδαφος και για τις ταινίες χαλκού στον κορμό. Τα στοιχεία του κύκλου δίνονται στο δελτίο για τα σαλιγκάρια συνολικά και όχι αποκλειστικά για το Theba pisana.
- [5] Deisler, J.E. και Stange, L.A. White Garden Snail, Theba pisana (Mueller). Featured Creatures EENY-197, University of Florida, αναθεωρημένο 2002. Πηγή για το επίφραγμα και τη λειτουργία του στη διατήρηση του νερού, για τη μεταφορά του ζώου σε φορτία κατά τη νάρκη, και για τη σοβαρή αποφύλλωση σε εσπεριδοειδή και καλλωπιστικά.
- [6] Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, βάση δεδομένων εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Πηγή για το ότι το Theba pisana (O.F. Müller) υπάρχει ως κατονομασμένος στόχος σε δεκατέσσερις καταχωρήσεις καλλιεργειών, ανάμεσά τους η κατηγορία «Δένδρα» και μία καταχώρηση για όλες τις καλλιέργειες, και για το ότι η μοναδική δραστική ουσία με έγκριση για τον στόχο αυτόν είναι ο φωσφορικός σίδηρος. Πηγή επίσης για τις χωριστές καταχωρήσεις των ειδών Helix και του γένους Arion. Ο έλεγχος έγινε στην έκδοση δεδομένων της 7ης Οκτωβρίου 2026. Οι εγκρίσεις μεταβάλλονται και ελέγχονται πριν από κάθε επέμβαση.
- [7] Cesar Australia, Pest notes: white Italian snail. Πηγή για το ότι η υγρασία, είτε από βαριά δροσιά είτε από βροχή, ενεργοποιεί τα σαλιγκάρια και τα κατεβάζει στην επιφάνεια του εδάφους, για το ότι το είδος είναι ευκαιριακός αναπαραγωγός με καταγεγραμμένη αναπαραγωγή σε υγρά καλοκαίρια, για τη διατροφή με ξύσιμο της ραδούλας και την προτίμηση στη νέα βλάστηση, και για το ότι σε ακραίες περιπτώσεις η απώλεια πράσινης φυλλικής επιφάνειας εμποδίζει την απορρόφηση των διαφυλλικών εφαρμογών με σημαντική απώλεια παραγωγής. Αυστραλιανό ενημερωτικό υλικό για αροτραίες καλλιέργειες. Τα ποιοτικά στοιχεία της συμπεριφοράς μεταφέρονται, οι καλλιέργειες και οι ημερομηνίες όχι.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την επιτόπια γεωπονική εκτίμηση. Δεν αποτελεί σύσταση εφαρμογής φυτοπροστατευτικών προϊόντων, και καμία δόση δεν αναφέρεται ως σύσταση. Η χρήση φυτοπροστατευτικών γίνεται μόνο βάσει των εγκρίσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και των οδηγιών της ετικέτας.
Τα αποτελέσματα για τον νηματώδη προέρχονται από εργαστηριακές δοκιμές εκτός Ελλάδας και δεν αποτελούν τεκμήριο αποτελεσματικότητας σε ελληνικό αγρό. Σκεύασμα με βάση νηματώδη χρησιμοποιείται μόνο εφόσον φέρει έγκριση για την καλλιέργεια και τον στόχο.
Κάθε επέμβαση γίνεται με ευθύνη του χρήστη, κατόπιν επιτόπιας εκτίμησης από αδειοδοτημένο γεωπόνο. Η Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. δεν φέρει καμία ευθύνη για τη χρήση των παραπάνω πληροφοριών.
Σχετικά άρθρα
Xylella fastidiosa, ένα βακτήριο που απειλεί συνολικά την ελληνική δενδροκομία και όχι μόνο
Εικόνα 1. Ελαιώνας με το σύνδρομο αιφνίδιας παρακμής της ελιάς. Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος MSc, Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. Το Xylella fastidiosa είναι ένα όχι και τόσο γνωστό παθογόνο…
Οι ποικιλίες κερασιάς της σειράς Meda
Έξι κλειστές ποικιλίες επιλεγμένες με κριτήριο την αντοχή 35 ως 40 ημερών μετά τη συγκομιδή, για θαλάσσια μεταφορά προς την Κίνα. Ωρίμανση, μέγεθος, σάκχαρα και γονότυποι S όπως δημοσιεύονται, τα δύο ζεύγη που δεν γονιμοποιούν το ένα το άλλο, οι ώρες ψύχους χωρίς μοντέλο, και το ότι όλες οι μετρήσεις προέρχονται από καλυμμένες φυτείες εκτός Ελλάδας.
Το βόριο στην ελιά: διαφυλλική και εδαφική εφαρμογή, δόσεις και το όριο της τοξικότητας
Το στοιχείο με το στενότερο περιθώριο ασφαλείας: 35 ppm χωρίζουν την επάρκεια από την τοξικότητα. Πώς μετακινείται το βόριο μέσα στην ελιά μέσω της μαννιτόλης, τι δείχνει η φυλλοδιαγνωστική του Ιουλίου, οι δόσεις διαφυλλικά και εδαφικά σε γραμμάρια ανά στρέμμα, τα πειράματα που δεν έδειξαν όφελος, και εργαλείο που ξεχωρίζει την έλλειψη από την τοξικότητα.