Ο ανθονόμος της αμυγδαλιάς: ο εχθρός που δουλεύει τον χειμώνα

Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος MSc, Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε., Νέος Μυλότοπος Πέλλας

Ο ανθονόμος της αμυγδαλιάς, Anthonomus amygdali Hustache, καταστρέφει τους ανθοφόρους οφθαλμούς μέσα στον χειμώνα, πολύ πριν ο οπωρώνας δώσει το παραμικρό ορατό σημάδι. Η ιταλική βιβλιογραφία καταγράφει απώλειες οφθαλμών που έφτασαν το 83% σε μεμονωμένα δέντρα, ενώ τα ελληνικά δεδομένα είναι ελάχιστα. Το κείμενο που ακολουθεί συγκεντρώνει ό,τι τεκμηριώνεται, ξεχωρίζει ρητά τι προέρχεται από ξένες συνθήκες, και δείχνει πού ακριβώς βρίσκονται τα δύο παράθυρα στα οποία το έντομο είναι προσιτό.

1. Γιατί ένας σοβαρός εχθρός περνάει απαρατήρητος

Ο ανθονόμος δεν αφήνει τίποτα να φανεί την εποχή που κοιτάζει κανείς τον οπωρώνα. Δουλεύει από τον Νοέμβριο ως τον Φεβρουάριο, όταν τα δέντρα είναι γυμνά και η επίσκεψη στο χωράφι είναι αραιή. Η ζημιά του εκδηλώνεται ως οφθαλμοί που απλώς δεν ανοίγουν, και αυτό στην πράξη αποδίδεται σχεδόν πάντα σε κάτι άλλο: σε παγετό, σε ανεπαρκείς ώρες ψύχους, σε κακή καρπόδεση, σε μονίλια της άνθησης.

Υπάρχει και δεύτερος λόγος που ο εχθρός δεν εντοπίζεται. Ο προσβεβλημένος οφθαλμός πέφτει. Η ώριμη προνύμφη τινάζει το σώμα της μέσα στον οφθαλμό και αυξάνει την πιθανότητα της πτώσης [3]. Έτσι το τεκμήριο της προσβολής βρίσκεται στο έδαφος και όχι πάνω στο δέντρο, εκεί δηλαδή όπου δεν κοιτάζει κανείς.

Το αποτέλεσμα είναι ένας εχθρός που, όταν μετρήθηκε συστηματικά, βρέθηκε να καταστρέφει τη μισή ανθοφορία, και που παρ' όλα αυτά σπάνια αναφέρεται στα ελληνικά δελτία ως αίτιο.

2. Η αναγνώριση στο χωράφι

Το ακμαίο είναι μικρό κολεόπτερο της οικογένειας Curculionidae, μήκους 3 ως 4,2 χιλιοστά μαζί με το ρύγχος, σκούρου καστανού χρώματος [3]. Το ρύγχος είναι μακρύ με πλευρικές αύλακες, οι κεραίες γονατοειδείς με ροπαλοειδές άκρο, το πρόνωτο κοκκινωπό με λευκωπή επιμήκη ταινία, η κεφαλή σχεδόν μαύρη. Τα έλυτρα φέρουν τρεις εγκάρσιες ταινίες, γκρίζες στα αρσενικά και κιτρινωπές στα θηλυκά.

Η προνύμφη ζει μέσα στον οφθαλμό και δεν φαίνεται χωρίς να ανοιχτεί. Τρώει τα αρχέφυτρα των στημόνων και του υπέρου. Αν ο οφθαλμός δεν έχει ανοίξει, τρώει και τα αρχέφυτρα των πετάλων. Αν έχει αρχίσει να ανοίγει, τρώει το εσωτερικό του κάλυκα [3].

Πηγές: 1 3 6

3. Ο κύκλος, μήνα με μήνα

Το έντομο έχει μία γενεά τον χρόνο. Η πληρέστερη περιγραφή του κύκλου παραμένει η μονογραφία του Monaco, που δημοσιεύτηκε το 1967 και στηρίχθηκε σε τετραετή παρακολούθηση σε αμυγδαλεώνες της Απουλίας [1].

Περίοδος	Στάδιο	Τι συμβαίνει
Ιούνιος ως Νοέμβριος	Ακμαίο σε διάπαυση	Τα ακμαία καταφεύγουν κάτω από ξεφλουδισμένο φλοιό, σε σχισμές, σε φυτικά υπολείμματα και στο έδαφος. Καταφύγια έχουν βρεθεί και σε άλλα δέντρα, όχι μόνο σε αμυγδαλιές
Τέλη Νοεμβρίου ως Δεκέμβριος	Έξοδος και διατροφή	Τα ακμαία εγκαταλείπουν τα καταφύγια και εγκαθίστανται στις αμυγδαλιές. Τρέφονται κυρίως από ανθοφόρους οφθαλμούς, αφαιρώντας τους εσωτερικούς ιστούς. Η διατροφή διαρκεί περίπου δύο εβδομάδες πριν αρχίσει η ωοτοκία
Δεύτερο δεκαπενθήμερο Δεκεμβρίου ως Μάρτιος	Ωοτοκία	Το θηλυκό ανοίγει οπή με το ρύγχος και αποθέτει ένα αυγό σε κάθε ανθοφόρο οφθαλμό. Συνολικά 35 ως 45 αυγά. Η κορύφωση είναι από τα τέλη Ιανουαρίου ως τον Φεβρουάριο, και η ωοτοκία σταματά όταν ανθίζουν οι όψιμες ποικιλίες
Ιανουάριος ως Μάρτιος	Προνύμφη	Η επώαση διαρκεί 15 ως 20 ημέρες και η ανάπτυξη της προνύμφης 16 ως 18 ημέρες. Οι πρώιμες προνύμφες του Ιανουαρίου καταστρέφουν σχεδόν ολόκληρο τον ιστό του οφθαλμού. Οι όψιμες εμποδίζουν το άνθος να ανοίξει
Μάρτιος	Νύμφη	Η νύμφωση γίνεται μέσα στον προσβεβλημένο οφθαλμό ή στο κλειστό άνθος, που συχνά έχει ήδη πέσει στο έδαφος. Διαρκεί 11 ως 14 ημέρες, και 20 ως 25 όταν ο Μάρτιος είναι πολύ ψυχρός
Μέσα Μαρτίου ως αρχές Μαΐου	Έξοδος νέων ακμαίων	Τα πρώτα ακμαία εμφανίζονται στα μέσα Μαρτίου, η κορύφωση είναι τον Απρίλιο και τα τελευταία βγαίνουν στις αρχές Μαΐου. Η έξοδος γίνεται από οπή που ανοίγει το ίδιο το έντομο
Απρίλιος ως πρώτο δεκαπενθήμερο Ιουνίου	Συμπληρωματική διατροφή	Τα νέα ακμαία τρέφονται από τα φύλλα, προκαλώντας μικρές διαβρώσεις, και στη συνέχεια αποσύρονται στα θερινά καταφύγια

Η κρίσιμη παρατήρηση για τη διαχείριση είναι ότι το έντομο βρίσκεται εκτεθειμένο μόνο σε δύο παράθυρα. Το πρώτο είναι τα ακμαία του Νοεμβρίου και του Δεκεμβρίου, πριν αρχίσει η μαζική ωοτοκία. Το δεύτερο είναι τα νέα ακμαία της άνοιξης, πριν μπουν στη διάπαυση. Ενδιάμεσα, από τον Ιανουάριο ως τον Μάρτιο, βρίσκεται μέσα στον οφθαλμό και είναι απρόσιτο.

Πηγές: 1 3 4

4. Η ζημιά και το μέγεθός της

Η ζημιά είναι διπλή. Τα ακμαία τρώνε οφθαλμούς κατά τη χειμερινή τους διατροφή, και οι προνύμφες διαβρώνουν τους οφθαλμούς από μέσα. Ο προσβεβλημένος οφθαλμός ξεραίνεται χωρίς να ανοίξει και τελικά πέφτει [3] [6].

Τα μόνα ποσοτικά δεδομένα που υπάρχουν προέρχονται από την τετραετή καταγραφή του Monaco στην Απουλία [1].

Έτος	Απώλεια ανθοφόρων οφθαλμών	Μέγιστο σε μεμονωμένα δέντρα
1962	25 ως 40%	83%
1963	50 ως 60%	76 ως 78%
1964	50 ως 60%	76 ως 78%
1965	20 ως 35%	περίπου 61%

Το 1965 καταγράφηκαν επιπλέον απώλειες έως 20% στα νεαρά καρπίδια. Η προσβολή επαναλαμβανόταν κάθε χρόνο, αλλά με μεγάλη διακύμανση ανάμεσα σε γειτονικά δέντρα της ίδιας ποικιλίας. Αυτό το τελευταίο έχει πρακτική σημασία: η δειγματοληψία από ένα ή δύο δέντρα δεν λέει τίποτα για τον οπωρώνα.

Πηγές: 1 3 6

5. Τι ισχύει για την Ελλάδα και τι δεν είναι γνωστό

Η παρουσία είναι βέβαιη

Το έντομο υπάρχει στην Ελλάδα, και αυτό τεκμηριώνεται με δύο ανεξάρτητους τρόπους. Πρώτον, η βάση εγκρίσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων περιέχει εγκρίσεις φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αμυγδαλιά με ρητό στόχο τον Anthonomus amygdali [7]. Έγκριση για στόχο που δεν υπάρχει στη χώρα δεν χορηγείται. Δεύτερον, ο εχθρός αναφέρεται ονομαστικά σε δελτίο Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών [5].

Στη βάση δεδομένων του EPPO το είδος είναι καταχωρημένο με κωδικό ANTHAM και με συνώνυμο Anthonomus ornatus [8]. Ο πίνακας εξάπλωσης δεν παραθέτει χώρες, οπότε η ελληνική παρουσία δεν προκύπτει από εκεί, αλλά από τις δύο ελληνικές πηγές παραπάνω.

Οι ξενιστές

Κύριος ξενιστής είναι η αμυγδαλιά. Δευτερευόντως και σε ορισμένες περιοχές αναφέρονται ροδακινιά, βερικοκιά και δαμασκηνιά [3] [6]. Η ελληνική βάση εγκρίσεων όμως δεν περιλαμβάνει καμία έγκριση για τον ανθονόμο σε ροδακινιά, βερικοκιά ή δαμασκηνιά, μόνο στην αμυγδαλιά [7]. Αυτό είναι ένδειξη ότι στην πράξη ο εχθρός αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα της αμυγδαλιάς.

Η αναζήτηση στις ελληνικές πηγές δεν εντόπισε δημοσιευμένη μελέτη φαινολογίας, ούτε καταγραφή ποσοστού προσβεβλημένων οφθαλμών, ούτε αριθμητικό όριο επέμβασης. Τα δελτία ορίζουν την επέμβαση εκεί όπου ο πληθυσμός των ακμαίων είναι πυκνός [4] [5], χωρίς το «πυκνός» να προσδιορίζεται ποτέ αριθμητικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι το έντομο είναι ασήμαντο, σημαίνει ότι δεν έχει μετρηθεί. Η διαφορά είναι ουσιώδης, και η σύγχυση των δύο είναι ο λόγος που ένας εχθρός ικανός για απώλειες της τάξης του 50% λείπει από τα περισσότερα ελληνικά προγράμματα φυτοπροστασίας.

Τα πλησιέστερα δεδομένα που υπάρχουν

Η μόνη σύγχρονη συστηματική καταγραφή πληθυσμού στη γειτονιά μας προέρχεται από τη νοτιοανατολική Τουρκία. Σε τριετή έρευνα σε αμυγδαλεώνες των επαρχιών Diyarbakır, Elazığ και Mardin βρέθηκαν τέσσερα είδη Anthonomus, με κυρίαρχο τον A. amygdali [2]. Οι πτήσεις των ακμαίων καταγράφηκαν από τον Απρίλιο ως τον Ιούνιο, με τις εξής κορυφώσεις σε άτομα ανά 100 κτυπήματα κλάδου.

Περιοχή	Κορύφωση	Ημερομηνία
Ergani, Diyarbakır	154 άτομα	26 Μαΐου 2003, η υψηλότερη της τριετίας
Gezin, Elazığ	36 άτομα	22 Μαΐου 2002
Ömerli, Mardin	25 άτομα	12 Μαΐου 2003

Πηγές: 2 3 4 5 6 7 8

6. Η παρακολούθηση

Επειδή δεν υπάρχει ελληνικό όριο επέμβασης, η παρακολούθηση έχει διπλό σκοπό. Αφενός να δείξει αν ο εχθρός υπάρχει στον συγκεκριμένο οπωρώνα, αφετέρου να χτίσει, χρονιά με χρονιά, το δεδομένο που σήμερα λείπει.

7. Το παράθυρο επέμβασης και οι εγκρίσεις

Από τη βιολογία προκύπτουν δύο παράθυρα, όπως περιγράφηκε στην ενότητα 3. Η ελληνική και η ιταλική βιβλιογραφία συμφωνούν σε αυτό.

Το φθινοπωρινό παράθυρο

Το πρώτο παράθυρο ανοίγει όταν τα ακμαία εγκαταλείπουν τα θερινά καταφύγια και ανεβαίνουν στις αμυγδαλιές, από τα τέλη Νοεμβρίου ως τον Δεκέμβριο. Εκείνες τις εβδομάδες το έντομο βρίσκεται πάνω στον βλαστό και όχι μέσα στον οφθαλμό, και τρέφεται για περίπου δύο εβδομάδες πριν αρχίσει η ωοτοκία [1]. Εκεί βρίσκεται και η σημασία της στιγμής. Μόλις η ωοτοκία προχωρήσει, το αυγό και η προνύμφη είναι μέσα στον ανθοφόρο οφθαλμό, παύουν να είναι προσιτά, και η ζημιά της χρονιάς έχει ήδη γίνει.

Οι ελληνικές τεχνικές πηγές δεν δίνουν μία ημερομηνία αλλά μια αλληλουχία. Η πρώτη επέμβαση τοποθετείται τον Νοέμβριο, πριν την πτώση των φύλλων, και μια δεύτερη ακολουθεί μετά την πτώση περίπου των τριών τετάρτων των φύλλων και ως τον Ιανουάριο, όπου ο πληθυσμός είναι πυκνός [4]. Άλλη ελληνική πηγή τοποθετεί μία ως τρεις επεμβάσεις από τις 10 Νοεμβρίου ως το τέλος Δεκεμβρίου [3]. Οι δύο διατυπώσεις δεν συγκρούονται μεταξύ τους, γιατί και οι δύο βάζουν το βάρος στο ίδιο διάστημα και αφήνουν τον αριθμό των επεμβάσεων να κριθεί από την πυκνότητα του πληθυσμού.

Το σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι ότι η πτώση των φύλλων χρησιμοποιείται ως δείκτης και όχι ως ημερομηνία. Σε μια ήπια και όψιμη χρονιά η φυλλόπτωση καθυστερεί, και μαζί της καθυστερεί και η σωστή στιγμή. Το κριτήριο επομένως είναι η κατάσταση του δέντρου και η παρουσία των ακμαίων πάνω σε αυτό, που διαπιστώνεται με τους ελέγχους της ενότητας 6, και όχι το ημερολόγιο.

Το ανοιξιάτικο παράθυρο

Το δεύτερο παράθυρο ανοίγει όταν βγαίνουν τα νέα ακμαία. Τα πρώτα εμφανίζονται στα μέσα Μαρτίου, η έξοδος κορυφώνεται τον Απρίλιο και τα τελευταία βγαίνουν στις αρχές Μαΐου [1]. Από εκεί και ως το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου τα ακμαία τρέφονται από τα φύλλα και αφήνουν μικρές διαβρώσεις, και στη συνέχεια αποσύρονται στα θερινά καταφύγια [1]. Η επέμβαση τοποθετείται μέσα σε αυτό το διάστημα, τον Απρίλιο και τον Μάιο, πριν το έντομο μπει στη διάπαυση, όταν τα ακμαία βρίσκονται στο φύλλωμα [3] [6].

Η λογική της είναι διαφορετική από εκείνη του φθινοπώρου. Τον Νοέμβριο ο στόχος είναι να αποτραπεί η ζημιά της ίδιας χρονιάς. Την άνοιξη η ζημιά έχει ήδη γίνει, και ο στόχος είναι να μειωθεί ο πληθυσμός που θα επιστρέψει τον επόμενο χειμώνα. Πρόκειται για επένδυση στην επόμενη σεζόν και όχι για σωτηρία της τρέχουσας, και αυτό αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο κρίνεται αν αξίζει.

Δύο πρακτικά στοιχεία συνηγορούν υπέρ της. Το πρώτο είναι ότι η στιγμή εντοπίζεται με τα κτυπήματα κλάδου της ενότητας 6, που είναι ακριβώς η μέθοδος με την οποία καταγράφηκε η έξοδος στην τουρκική εργασία [2], οπότε δεν χρειάζεται εκτίμηση στα τυφλά. Το δεύτερο είναι ότι η επέμβαση συμπίπτει χρονικά με εκείνη για το ευρύτομο της αμυγδαλιάς, οπότε σε οπωρώνα που παρακολουθεί ήδη το ευρύτομο η στιγμή είναι γνωστή και δεν προστίθεται ξεχωριστό πέρασμα.

Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα

Ο ισχύων κατάλογος των εγκεκριμένων σκευασμάτων με στόχο τον Anthonomus amygdali στην αμυγδαλιά, με τις δόσεις, τα βλαστικά στάδια και τους χρόνους αναμονής, βρίσκεται στη βάση των εγκρίσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο fyto.plantprotect.gr [7]. Μεταβάλλεται, και γι' αυτό δεν αντιγράφεται εδώ.

Η επιλογή του σκευάσματος και της στιγμής γίνεται πάντοτε μέσα στα όρια της ετικέτας και της απόφασης έγκρισης, που υπερισχύουν κάθε άλλης πληροφορίας, συμπεριλαμβανομένου του παρόντος κειμένου και της διεθνούς βιβλιογραφίας. Όπου το εγκεκριμένο βλαστικό στάδιο δεν καλύπτει κάποιο από τα δύο παράθυρα, η διαχείριση στηρίζεται στα καλλιεργητικά μέτρα της επόμενης ενότητας.

Πηγές: 1 2 3 4 6 7

8. Καλλιεργητικά μέτρα και φυσικοί εχθροί

Τα καταφύγια είναι ο αδύναμος κρίκος

Ολόκληρο το καλοκαίρι και μέρος του φθινοπώρου το έντομο βρίσκεται ακίνητο κάτω από ξεφλουδισμένο φλοιό, σε σχισμές του κορμού, σε φυτικά υπολείμματα και στο έδαφος [1]. Κορμοί και βραχίονες χωρίς ξεφλουδίσματα και χωρίς σχισμές προσφέρουν λιγότερα καταφύγια. Το ίδιο και ο καθαρός λαιμός.

Μαζική παγίδευση

Η ελληνική τεχνική αρθρογραφία αναφέρει μαζική παγίδευση με εντομοκόλλα ή αμφίπλευρη κολλητική ταινία στον λαιμό και στους βραχίονες, από τις αρχές Απριλίου ως τις αρχές Νοεμβρίου [3]. Το σκεπτικό είναι ότι τα ακμαία μετακινούνται με τα πόδια ανάμεσα στο δέντρο και στα καταφύγια. Δεν υπάρχει δημοσιευμένη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της, ούτε ελληνική ούτε ξένη, και γι' αυτό αναφέρεται εδώ ως πρακτική που δοκιμάζεται, όχι ως μέθοδος με τεκμηριωμένη απόδοση.

Φυσικοί εχθροί

Στην Απουλία βρέθηκαν δύο παρασιτοειδή, το Syrrhizus distinguendus της οικογένειας Braconidae και το Scambus pomorum της οικογένειας Ichneumonidae. Και τα δύο κρίθηκαν αμελητέα, επειδή ήταν σπάνια [1]. Δεν υπάρχει καμία καταγραφή φυσικών εχθρών του ανθονόμου στην Ελλάδα.

9. Πηγές

Οι αριθμοί μέσα στο κείμενο παραπέμπουν στον παρακάτω κατάλογο.

• [1] Monaco, R. (1967). Studi sui Coleotteri Curculionidi I. Anthonomus amygdali Hust. Entomologica (Bari) 3:1-83. Πηγή για ολόκληρο τον βιολογικό κύκλο, τον αριθμό των αυγών ανά θηλυκό, τις διάρκειες επώασης, προνύμφης και νύμφης, τα ποσοστά απώλειας οφθαλμών της Απουλίας 1962 ως 1965, τα δύο παρασιτοειδή και τα ιστορικά πειράματα με dieldrin και DDT. Χρησιμοποιήθηκε η περίληψη και η σελίδα του εκδότη, όχι το πλήρες κείμενο των 83 σελίδων.
• [2] Bolu, H. και Özgen, İ. (2007). Διερεύνηση των ειδών Anthonomus σε αμυγδαλιές των επαρχιών Diyarbakır, Elazığ και Mardin και μεταβολή του πληθυσμού του Anthonomus amygdali Hustache. Türkiye Entomoloji Dergisi 31(3):189-202. Πηγή για τα τέσσερα είδη Anthonomus στην αμυγδαλιά, την κυριαρχία του A. amygdali, την περίοδο πτήσης Απριλίου ως Ιουνίου και τις τρεις κορυφώσεις πληθυσμού σε άτομα ανά 100 κτυπήματα κλάδου. Χρησιμοποιήθηκε η περίληψη, όχι το πλήρες κείμενο.
• [3] Ανθονόμος, το έντομο που τρέφεται από τους οφθαλμούς της αμυγδαλιάς. Farmacon, τεχνική αρθρογραφία φυτοπροστασίας. Πηγή για τη μορφολογία του ακμαίου με τα 3 ως 4,2 χιλιοστά και τις χρωματικές διαφορές των δύο φύλων, τη διατροφή της προνύμφης, τους δευτερεύοντες ξενιστές, τις μεθόδους παρακολούθησης με κολλητικές επιφάνειες, τη μαζική παγίδευση Απριλίου ως Νοεμβρίου και τη σύσταση για μία ως τρεις επεμβάσεις από 10 Νοεμβρίου ως τέλος Δεκεμβρίου.
• [4] Ανθονόμος της αμυγδαλιάς, ψεκασμός πριν πέσουν τα φύλλα. Ελληνική Γεωργία. Πηγή για τη μία γενεά τον χρόνο, την έναρξη δραστηριότητας των ακμαίων στις αρχές Νοεμβρίου, την ωοτοκία από Δεκέμβριο ως τέλος Φεβρουαρίου, και τη σύσταση για ψεκασμό τον Νοέμβριο πριν την πτώση των φύλλων με επανάληψη μετά την πτώση των τριών τετάρτων των φύλλων.
• [5] Αμυγδαλιά, αντιμετώπιση ανθονόμου και φώμοψης. Αναδημοσίευση δελτίου του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Βόλου, 2 Φεβρουαρίου 2022. Πηγή για την επίσημη ελληνική αναφορά του εχθρού σε δελτίο γεωργικών προειδοποιήσεων, και για τη διατύπωση της σύστασης χωρίς ημερομηνίες και χωρίς αριθμητικό όριο.
• [6] Εχθροί και ασθένειες των πυρηνοκάρπων. Πτυχιακή εργασία, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας, Τμήμα Φυτικής Παραγωγής, Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο, αποθετήριο dspace. Πηγή για την κατάταξη του εντόμου στους δευτερεύοντες εχθρούς των πυρηνοκάρπων, τους ξενιστές ροδακινιά και βερικοκιά, και τον κατάλογο των παλαιών δραστικών ουσιών που αναφέρονταν ως αντιμετώπιση. Πτυχιακή εργασία, δεν στέκεται μόνη σε ποσοτικό ισχυρισμό και δεν χρησιμοποιήθηκε για τέτοιον.
• [7] Βάση εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έκδοση δεδομένων 7 Οκτωβρίου 2026. Πηγή για την ύπαρξη εγκρίσεων με στόχο τον Anthonomus amygdali στην αμυγδαλιά, για το εγκεκριμένο βλαστικό στάδιο BBCH 71 ως 89, και για την απουσία έγκρισης με τον ίδιο στόχο σε ροδακινιά, βερικοκιά και δαμασκηνιά. Ο κατάλογος μεταβάλλεται και ανατρέχει κανείς πάντοτε στην ίδια τη βάση.
• [8] EPPO Global Database, Anthonomus amygdali (ANTHAM). Πηγή για τον κωδικό EPPO, το συνώνυμο Anthonomus ornatus και την ταξινομική θέση. Ο πίνακας εξάπλωσης δεν παραθέτει χώρες, οπότε η ελληνική παρουσία δεν τεκμηριώνεται από εκεί.