Το βακτηριακό έλκος στα Βερίκοκα
Εικόνα 1. Άγουρο βερίκοκο με εκτεταμένες σκουρόχρωμες νεκρωτικές κηλίδες που συρρέουν σε ενιαίες αλλοιώσεις, και σταγόνα κόμμεως στο χείλος μιας από αυτές. Είναι ακριβώς η εικόνα που περιγράφουν οι Ιταλοί ως υποβάθμιση της παραγωγής: το δένδρο δεν έχει πεθάνει, αλλά ο καρπός έχει ήδη χάσει την εμπορευσιμότητά του. Οι αλλοιώσεις εμφανίζονται πρώιμα και επεκτείνονται μέχρι τον χρωματισμό [1]. Φωτογραφία: Σάββας Παστόπουλος.
Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος — Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε.
Στη Ρομάνια της Ιταλίας, ολόκληροι νεαροί βερικοκεώνες ξεράθηκαν μέσα σε λίγα χρόνια από ένα βακτήριο που ως τότε θεωρούνταν πρόβλημα της κερασιάς. Η αιτία δεν ήταν κάποιο νέο παθογόνο· ήταν η αλλαγή του ποικιλιακού δυναμικού. Οι νέες, πρώιμες και ζωηρές ποικιλίες που μπήκαν από τα τέλη της δεκαετίας του '90 αποδείχθηκαν ελάχιστα ανεκτικές στο Pseudomonas syringae. Το ίδιο ποικιλιακό υλικό φυτεύεται σήμερα και στην Ελλάδα.
- Τι έγινε στη Ρομάνια και γιατί μας αφορά άμεσα
- Το παθογόνο — δύο παθότυποι, ένας κυρίαρχος
- Τα συμπτώματα στη βερικοκιά
- Γιατί ένα βακτήριο φτιάχνει πάγο
- Οι ποικιλίες — ο κατάλογος ευαισθησίας
- Από πού μπαίνει: υλικό, κλάδεμα, θέση
- Ο χαλκός: δόσεις, χρονισμός και το όριο των 28 κιλών
- Τι δοκιμάστηκε ως εναλλακτική και τι απέδωσε
- Τι από όλα αυτά ισχύει στην Ελλάδα
- Το πρόγραμμα για ελληνικό βερικοκεώνα
- Πηγές
1. Τι έγινε στη Ρομάνια και γιατί μας αφορά άμεσα
Οι πρώτες αναφορές για ταχεία και σοβαρή ξήρανση δένδρων βερικοκιάς προέρχονται από την περιοχή του Imola και αφορούσαν την ποικιλία Aurora. Τα δένδρα πέθαιναν μέσα σε λίγα χρόνια, με αποτέλεσμα την απώλεια της παραγωγικότητας ολόκληρων, νεαρών οπωρώνων. Στη συνέχεια η ασθένεια εξαπλώθηκε στη λοφώδη ζώνη των περιοχών Faenza, Forlì και Cesena [1] [9], και αργότερα καταγράφηκε στις Marche, στο Trentino και στο Πεδεμόντιο [7].
Η κύρια εικόνα ήταν η εμφάνιση και η ταχύτατη ανάπτυξη βαθιών ελκών στους κύριους βραχίονες ή στον κορμό. Τα έλκη επεκτείνονταν γρήγορα και προς τα πάνω και προς τα κάτω, οδηγώντας το ξυλώδες μέρος του δένδρου σε πλήρη απώλεια λειτουργικότητας μέσα σε λίγους μήνες [1].
2. Το παθογόνο — δύο παθότυποι, ένας κυρίαρχος
Το είδος Pseudomonas syringae περιλαμβάνει πάνω από πενήντα παθότυπους. Στη βερικοκιά έχουν σημασία δύο [1] [3]:
| Παθότυπος | Πού απαντάται | Στη βερικοκιά |
|---|---|---|
| pv. syringae | Πρακτικά σε κάθε γεωργικό περιβάλλον, σε ποώδη και ξυλώδη είδη | Ο κυρίαρχος. Στα ιταλικά βερικοκεώνα ήταν ο επικρατέστερος στις απομονώσεις |
| pv. morsprunorum | Αποκλειστικά σε είδη Prunus | Πολύ επιθετικός σε κερασιά και βερικοκιά, αλλά σαφώς λιγότερο συχνός. Βρέθηκε και αυτός στη Ρομάνια |
Οι απομονώσεις έδωσαν πολλά διαφορετικά στελέχη, με ιδιαίτερα βιοχημικά, μεταβολικά και παθογενετικά χαρακτηριστικά [2]. Δεν πρόκειται δηλαδή για έναν ομοιογενή εχθρό αλλά για ένα μωσαϊκό πληθυσμών — γεγονός που εξηγεί γιατί η ίδια στρατηγική δίνει διαφορετικά αποτελέσματα σε γειτονικά κτήματα.
3. Τα συμπτώματα στη βερικοκιά
Η οικονομική ζημιά έρχεται σε δύο στάδια, και το πρώτο συνήθως αγνοείται.
Πρώτο στάδιο: υποβάθμιση της παραγωγής
Πριν αρχίσουν να πεθαίνουν τα δένδρα, χάνεται η εμπορευσιμότητα του καρπού. Αναπτύσσονται ψωριασικές φλύκταινες και κηλιδώσεις στους καρπούς. Οι αλλοιώσεις αυτές εμφανίζονται πρώιμα και επεκτείνονται μέχρι τον χρωματισμό [1]. Στα φύλλα δίνει κηλιδώσεις, ενώ παρατηρούνται και ξηράνσεις οφθαλμών και μαράνσεις των βλαστών της χρονιάς.
Εικόνα 2. Η ίδια προσβολή στο χωράφι. Η κόμη παραμένει φαινομενικά υγιής και το πρόβλημα φαίνεται μόνο αν πιάσετε τον καρπό στο χέρι σας — διακρίνεται κηλιδωμένο βερίκοκο κάτω δεξιά. Αυτός είναι ο λόγος που η ασθένεια εντοπίζεται αργά: όταν αρχίσουν να ξεραίνονται βραχίονες, το βακτήριο δουλεύει στο κτήμα ήδη χρόνια. Φωτογραφία: Σάββας Παστόπουλος.
Δεύτερο στάδιο: το έλκος και ο θάνατος
Το έλκος στους βραχίονες εμφανίζεται πολύ εκτεταμένο κατά μήκος. Σε ένα μέρος του χαρακτηρίζεται από βύθιση του φλοιού, ενώ σε άλλο ανοίγει μέχρι το εγκάρδιο ξύλο. Χαρακτηριστικά, στις ιταλικές περιγραφές δεν υπήρχαν πάντοτε βακτηριακά εξιδρώματα — δηλαδή η απουσία κόμμεως δεν αποκλείει τη βακτηρίωση [1].
Αν αφαιρεθεί ο φλοιός, ο υποκείμενος ιστός είναι νεκρωμένος, υγρός, χωρίς σαφή οριοθέτηση, και αναδίδει οσμή ζυμωμένου υλικού. Αυτή η οσμή είναι από τα πιο αξιόπιστα πρακτικά γνωρίσματα στο χωράφι.
Πηγές: 1
4. Γιατί ένα βακτήριο φτιάχνει πάγο
Είναι ο πιο παρεξηγημένος μηχανισμός της ασθένειας και ο λόγος που η επιλογή της θέσης φύτευσης μετράει περισσότερο από κάθε ψεκασμό.
Το P. syringae έχει την ικανότητα να πυρηνοποιεί τον πάγο, δηλαδή να προκαλεί την κρυστάλλωση του νερού γύρω του ήδη σε θερμοκρασίες κοντά στο μηδέν [4]. Με αυτόν τον τρόπο το παθογόνο παράγει μικροβλάβες παγετού στους ευαίσθητους ιστούς — στους οφθαλμούς και στα άνθη — προκαλώντας τον θάνατό τους [1].
Ο φαύλος κύκλος με μία πρόταση
Το βακτήριο κατασκευάζει μόνο του τις πληγές από τις οποίες θα εισβάλει. Ένα δένδρο με μεγάλο επιφυτικό πληθυσμό παγώνει σε υψηλότερη θερμοκρασία από όσο θα πάγωνε χωρίς αυτόν. Γι' αυτό η σύσταση των Ιταλών είναι κατηγορηματική: μη φυτεύετε βερικοκεώνες σε υγρές και ψυχρές θέσεις πυθμένα κοιλάδας ή σε περιοχές γνωστές για τη συχνότητα των παγετών [1].
5. Οι ποικιλίες — ο κατάλογος ευαισθησίας
Δεν υπάρχει σήμερα ανθεκτική ποικιλία βερικοκιάς. Υπάρχουν όμως σαφείς διαφορές βαθμού, και ο ιταλικός κατάλογος είναι το πιο χρήσιμο κομμάτι όλης της εργασίας για όποιον σχεδιάζει φύτευση [1].
| Κατηγορία | Ποικιλίες |
|---|---|
| Εμφανίστηκαν ελάχιστα ανεκτικές στο παθογόνο | Sungiant, Kioto, Carmen, Lady Cot, Wonder Cot, Sweet Cot, Rubista, Orange Ruby, Farbaly |
| Αλλοιώσεις στους καρπούς με πιο σποραδική συχνότητα | Pricia, Faralia, Bora, Pink Cot, Luna, Primaya, Orangered |
| Η ποικιλία των πρώτων καταστροφών | Aurora |
Η δεύτερη κατηγορία δεν σημαίνει ανθεκτικότητα. Σημαίνει ότι οι αλλοιώσεις στους καρπούς εμφανίστηκαν λιγότερο συχνά στις συγκεκριμένες συνθήκες της Ρομάνια. Η συμπεριφορά σε άλλο κλίμα και σε άλλη πίεση μολύσματος μπορεί να διαφέρει.
Πηγές: 1
6. Από πού μπαίνει: υλικό, κλάδεμα, θέση
Πού διαχειμάζει
Στη βερικοκιά η συνηθέστερη θέση διαχείμασης βρίσκεται μέσα στους ιστούς των οφθαλμών και στη βάση του ίδιου του οφθαλμού, κοντά στην ουλή επούλωσης των φύλλων. Δεύτερη θέση διαχείμασης είναι τα ξυλώδη έλκη σε κλαδιά και βραχίονες που δεν αφαιρέθηκαν επιμελώς με το κλάδεμα [1].
Το πρωτογενές μόλυσμα μπορεί να υπάρχει επιφυτικά — δηλαδή εξωτερικά — τόσο σε αυτοφυή ποώδη είδη όσο και σε δενδρώδεις καλλιέργειες. Ως ενδόφυτο βρίσκεται σε συμπτωματικούς και ασυμπτωματικούς ιστούς των ξενιστών [1]. Από εδώ προκύπτει και η σύσταση για καλή διαχείριση των ζιζανίων με χλοοκοπές που αποτρέπουν την υπερβολική ανάπτυξή τους.
Το πολλαπλασιαστικό υλικό
Στα νέα φυτώρια το υλικό παράγεται κυρίως με μικροπολλαπλασιασμό και είναι φυτοϋγειονομικά ασφαλές. Ο κίνδυνος είναι στη φάση του εγκλιματισμού και της προετοιμασίας των δενδρυλλίων στο ύπαιθρο, όταν το φυτώριο γειτονεύει με δυνητικά μολυσμένους οπωρώνες [1]. Η ιταλική νομοθεσία απαιτεί το εμπορευόμενο υλικό να είναι απαλλαγμένο από P. syringae pv. syringae και pv. morsprunorum· οι δύο παθότυποι δεν είναι οργανισμοί καραντίνας, αλλά περιλαμβάνονται στις ασθένειες που αφορούν την ποιότητα.
Το κλάδεμα — και ποιες τομές είναι οι πιο επικίνδυνες
Οι εργασίες κλαδέματος παίζουν καθοριστικό ρόλο στα γεγονότα μόλυνσης. Το παθογόνο μπορεί να επιβιώσει για ώρες πάνω στα εργαλεία κοπής, και οι τομές αποτελούν εύκολες οδούς εισόδου.
Οι πιο επικίνδυνες τομές φαίνεται να είναι εκείνες του κλαδέματος διαμόρφωσης σε νεαρά δένδρα ηλικίας 3 έως 4 ετών, σε φάση ανάπτυξης [1]. Δηλαδή ακριβώς εκεί όπου ο παραγωγός κλαδεύει περισσότερο και προσέχει λιγότερο.
Η δευτερογενής διασπορά γίνεται από τις βροχές και τις ανοιξιάτικες και καλοκαιρινές καταιγίδες. Η εγκατάσταση νέων φυτεύσεων σε περιοχές εντατικής δενδροκαλλιέργειας, όπου οι φυτοπαθογόνες ψευδομονάδες είναι ενδημικές, αποτελεί από μόνη της παράγοντα κινδύνου [1].
Πηγές: 1
7. Ο χαλκός: δόσεις, χρονισμός και το όριο των 28 κιλών
Παρά την ύπαρξη στελεχών ανθεκτικών στο ιόν του χαλκού, ο χαλκός παραμένει το μοναδικό εγκεκριμένο φυτοπροστατευτικό με βεβαιωμένη βακτηριοκτόνο δράση [1].
Το ιταλικό πρόγραμμα
| Χρονική στιγμή | Τι, πόσο και γιατί |
|---|---|
| Από τη διαμόρφωση των δένδρων | Επάλειψη των τομών κλαδέματος και της βάσης κορμού και βραχιόνων με απολυμαντικές πάστες με βάση τον βορδιγάλειο πολτό |
| Τέλος χειμώνα | Καταστολή των βακτηριακών προπαγούλων που αποτελούν το πρωτογενές μόλυσμα |
| Πριν την άνθηση διόγκωση ανθοφόρων οφθαλμών έως λευκή κορυφή — δηλαδή σε κλειστό οφθαλμό, πριν ανοίξει το άνθος και πριν βγει φύλλο | Δύο επεμβάσεις με βορδιγάλειο πολτό, σε συγκέντρωση χαλκού μετάλλου όχι μεγαλύτερη από 125 g/hL. Αυτό είναι το τελευταίο χρονικό σημείο για τη συγκέντρωση αυτή. Από το άνοιγμα του άνθους και μετά, τέλος. |
| Φθινόπωρο Οκτώβριος – Νοέμβριος | Απαραίτητοι όπου κατά τη βλαστική περίοδο εμφανίστηκαν νεκρώσεις οφθαλμών και ξηράνσεις κορυφών. 2 έως 4 επεμβάσεις ανά 8 έως 10 ημέρες, πάλι έως 125 g/hL |
Είναι το πιο επικίνδυνο σημείο παρανόησης όλου του άρθρου, γι' αυτό γράφεται ξεχωριστά. Τα 125 g/hL είναι δόση λήθαργου. Εφαρμόζονται σε γυμνό ξύλο και σε κλειστό ανθοφόρο οφθαλμό. Η βερικοκιά ανθίζει πριν βγάλει φύλλα, οπότε στο λευκή κορυφή δεν υπάρχει ακόμη πράσινος ιστός να καεί.
Από τη στιγμή που ανοίγει το άνθος και βγαίνει το φύλλο, η ίδια δόση θα κάψει και θα φυλλορροήσει. Ο χαλκός σε πυρηνόκαρπα μετά την έκπτυξη των φύλλων προκαλεί φυλλόπτωση σε ροδακινιά, δαμασκηνιά και βερικοκιά [13]. Και δεν είναι θεωρία: στις ίδιες τις ιταλικές δοκιμές καταγράφηκε φυτοτοξικότητα σε φύλλα και καρπούς της Robada από καυστική δράση συγκέντρωσης χαλκού που η ποικιλία δεν ανέχθηκε [1].
Οι ίδιοι οι Ιταλοί αναγνωρίζουν το πρόβλημα: όταν το βάρος μετατοπίζεται στις ανοιξιάτικες επεμβάσεις κατά του δευτερογενούς μολύσματος, αυτό «επιβάλλει τη χρήση πιο συγκρατημένων δόσεων χαλκού ή την ενδεχόμενη στήριξη εναλλακτικών σκευασμάτων» [1]. Στις πειραματικές τους δοκιμές πάνω σε βλάστηση ο χαλκός ήταν στα 20 έως 30 g/hL — τέσσερις έως έξι φορές χαμηλότερα — και παρ' όλα αυτά έκαψαν.
Η δική μας γραμμή είναι απόλυτη: πάνω σε βλάστηση χαλκό δεν βάζουμε ποτέ. Τα 20 έως 30 g/hL αναφέρονται εδώ επειδή έτσι έγινε ο ιταλικός πειραματισμός, όχι ως σύσταση. Ο χαλκός στη βερικοκιά είναι εργαλείο λήθαργου.
Η διαφοροποίηση ανάλογα με το σύμπτωμα: αν η συμπτωματολογία αφορούσε κυρίως τους καρπούς, τότε μειώνονται οι φθινοπωρινές επεμβάσεις και το βάρος μετατοπίζεται στην άνοιξη — αλλά με τη μειωμένη δόση που περιγράφεται παραπάνω, όχι με τα 125 g/hL [1].
Ο υπολογισμός που πρέπει να κάνετε πριν εφαρμόσετε το πρόγραμμα
Ο κανονισμός επιτρέπει το πολύ 28 κιλά χαλκού ανά εκτάριο σε επτά χρόνια, δηλαδή μέσο όρο 4 κιλά ανά εκτάριο τον χρόνο [5]. Οι Ιταλοί δίνουν συγκέντρωση (g/hL), όχι δόση ανά εκτάριο. Η μετατροπή εξαρτάται εξ ολοκλήρου από τα λίτρα ψεκαστικού υγρού που ρίχνετε:
| Όγκος ψεκασμού | Χαλκός ανά ψεκασμό | 4 ψεκασμοί/έτος | 6 ψεκασμοί/έτος |
|---|---|---|---|
| 60 L/στρέμμα | 0,75 kg/ha | 3,0 kg/ha — εντός | 4,5 kg/ha — υπέρβαση |
| 80 L/στρέμμα | 1,00 kg/ha | 4,0 kg/ha — οριακά | 6,0 kg/ha — υπέρβαση |
| 100 L/στρέμμα | 1,25 kg/ha | 5,0 kg/ha — υπέρβαση | 7,5 kg/ha — υπέρβαση |
| 120 L/στρέμμα | 1,50 kg/ha | 6,0 kg/ha — υπέρβαση | 9,0 kg/ha — υπέρβαση |
Στα 100 λίτρα ανά στρέμμα, που είναι συνηθισμένος όγκος για ψεκασμό λήθαργου σε ανεπτυγμένο βερικοκεώνα, χωράνε μόλις 3 ψεκασμοί τον χρόνο στη συγκέντρωση των 125 g/hL. Το πλήρες ιταλικό πρόγραμμα των έξι ψεκασμών θα σας έβγαζε στα 52,5 κιλά χαλκού ανά εκτάριο στην επταετία — σχεδόν διπλάσια από το επιτρεπτό.
- Μειώστε τον όγκο ψεκασμού, όχι τη συγκέντρωση. Σε γυμνό ξύλο, 60 λίτρα ανά στρέμμα με καλή κατανομή είναι επαρκή και επιτρέπουν πέντε ψεκασμούς.
- Διαλέξτε: φθινόπωρο ή άνοιξη. Οι ίδιοι οι Ιταλοί το λένε — αν το πρόβλημα είναι στους καρπούς, ρίξτε το βάρος στην άνοιξη· αν είναι στους οφθαλμούς και στις κορυφές, στο φθινόπωρο. Και τα δύο μαζί, πλήρη, δεν χωράνε.
- Κρατήστε αρχείο. Το όριο είναι επταετές. Χωρίς καταγραφή κιλών χαλκού μετάλλου ανά έτος δεν ξέρετε πού βρίσκεστε.
Οι τιμές είναι ενδεικτικές και προέρχονται από ιταλικό πειραματισμό σε άλλες εδαφοκλιματικές συνθήκες. Η περιεκτικότητα κάθε σκευάσματος σε χαλκό μέταλλο διαφέρει και αναγράφεται στην ετικέτα. Η τελική δόση και ο αριθμός επεμβάσεων καθορίζονται μετά από επιτόπια εκτίμηση από γεωπόνο και πάντοτε εντός των εγκρίσεων του ΥΠΑΑΤ [10].
8. Τι δοκιμάστηκε ως εναλλακτική και τι απέδωσε
Στο πλαίσιο του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης 2014–2020 της Emilia-Romagna, έγιναν τρεις πειραματικές δοκιμές αγρού την περίοδο 2016–2018 σε Riolo Terme και Faenza, στις ποικιλίες Primaya, Rubista και Pricia. Τα σκευάσματα εφαρμόστηκαν κατά τη βλαστική περίοδο, από το τέλος της άνθησης έως τη σκλήρυνση του πυρήνα, ανά 7 έως 12 ημέρες, με όγκο ψεκασμού 700 έως 1.000 λίτρα ανά εκτάριο [1].
Τα αποτελέσματα
Το 2016 ήταν θερμό και ξηρό και δεν επέτρεψε καμία διάκριση μεταξύ των επεμβάσεων. Οι διετίες 2017 και 2018 έδωσαν συνθήκες ευνοϊκές για το παθογόνο [1].
| Επέμβαση | Αποτέλεσμα |
|---|---|
| Πεπτίδια (2 kg/ha) | Ουσιαστικά αναποτελεσματικά το 2017. Δεν επαναλήφθηκαν το 2018 |
| Bacillus subtilis στέλεχος QST 713 (4 kg/ha) | Ουσιαστικά αναποτελεσματικό. Δείτε το πλαίσιο παρακάτω |
| Καρβοξυλικά οξέα και ολιγο-πολυσακχαρίτες (1 kg/ha) | Θετικά και στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα, συγκρίσιμα με τον χαλκό αναφοράς. Από τις καλύτερες επεμβάσεις και τις δύο χρονιές |
| Πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και πεπτίδια + χαλκός 1 L + 0,25 L, δηλαδή μόλις 12,5 g/hL χαλκού | Θετικά και σημαντικά αποτελέσματα. Χαρακτηρίστηκε υποσχόμενο, με φυτοτοξικότητα μέτρια και εύκολα διαχειρίσιμη |
| Χιτοζάνη (3 L/ha) | Καταγράφεται συμβολή σε ενδεχόμενη στρατηγική συμπληρωματική προς τον χαλκό |
| Χαλκός από βροχαντίτη (πρότυπο αναφοράς) | Επιβεβαίωσε τη βακτηριοκτόνο δράση του και τα δύο έτη |
| Χαλκός + mancozeb | Το καλύτερο αποτέλεσμα του 2018. Το mancozeb ενισχύει την αποτελεσματικότητα του χαλκού — μια συνέργεια γνωστή από εικοσαετή εφαρμογή στις βακτηριώσεις [12]. Απαγορευμένο σήμερα στην ΕΕ [6] |
Η φυτοτοξικότητα δεν είναι λεπτομέρεια
Οι ερευνητές είναι κατηγορηματικοί: η φυτοτοξικότητα είναι εγγενώς συνδεδεμένη με τη χρήση του χαλκού, και η ανάμειξη με ουσίες διαφορετικής φύσης — καρβοξυλικά οξέα και ολιγο-πολυσακχαρίτες — μπορεί να ενισχύσει αυτό το ανεπιθύμητο αποτέλεσμα [1]. Στις δοκιμές καταγράφηκαν πολύ σοβαρά συμπτώματα φυτοτοξικότητας σε άγουρους καρπούς Lady Cot, τα οποία αποδόθηκαν σε τεχνικά σφάλματα στη χρήση των σκευασμάτων, και φυτοτοξικότητα σε φύλλα και καρπούς Robada από καυστική δράση συγκέντρωσης χαλκού που η ποικιλία δεν ανέχθηκε.
- Ο ψεκασμός πάνω σε δένδρα με καρπό μπορεί να προκαλέσει λεκέδες στους καρπούς και εγκαύματα στο φύλλωμα. Οι ίδιες οι ιταλικές δοκιμές το έδειξαν σε δύο ποικιλίες.
- Απαιτείται προηγούμενη δοκιμή σε περιορισμένο αριθμό δένδρων, με το ίδιο σκεύασμα και την ίδια δόση, και αναμονή 5 έως 7 ημερών πριν από τη γενική εφαρμογή.
- Ο ψεκασμός γίνεται απόγευμα ή νωρίς το πρωί, ποτέ σε καύσωνα, ποτέ σε φύλλωμα υπό υδατική καταπόνηση.
- Η ανοχή στον χαλκό διαφέρει ανά ποικιλία. Η Robada αποδείχθηκε ιδιαίτερα ευαίσθητη.
9. Τι από όλα αυτά ισχύει στην Ελλάδα
| Επέμβαση του ιταλικού άρθρου | Καθεστώς στην Ελλάδα σήμερα |
|---|---|
| Χαλκός (βορδιγάλειος πολτός, υδροξείδιο, οξυχλωριούχος, βροχαντίτης) | Εγκεκριμένος, ως υποψήφια προς υποκατάσταση ουσία, με το όριο των 28 kg/ha ανά επταετία [5]. Έλεγχος της συγκεκριμένης έγκρισης ανά σκεύασμα και καλλιέργεια στη βάση του ΥΠΑΑΤ [10] |
| Mancozeb | ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ. Μη ανανέωση έγκρισης από 4 Ιανουαρίου 2021, ανάκληση αδειών έως 4 Ιουλίου 2021, λήξη διάθεσης αποθεμάτων 4 Ιανουαρίου 2022 [6] |
| Bacillus subtilis QST 713 | Κυκλοφορεί, αλλά χωρίς αποτέλεσμα στις ψευδομονάδες κατά τον ιταλικό πειραματισμό [1] |
| Καρβοξυλικά οξέα, ολιγο-πολυσακχαρίτες, χιτοζάνη, λιπαρά οξέα με πεπτίδια | Τα περισσότερα κυκλοφορούν ως βιοδιεγέρτες ή διαφυλλικά λιπάσματα, όχι ως φυτοπροστατευτικά. Το ίδιο το ιταλικό άρθρο επισημαίνει ότι πρέπει πρώτα να ενταχθούν στην κατηγορία των αγροφαρμάκων για να μπουν νόμιμα σε στρατηγική φυτοπροστασίας [1] |
10. Το πρόγραμμα για ελληνικό βερικοκεώνα
Πριν φυτέψετε — εδώ κερδίζεται η μάχη
- Θέση. Όχι σε πυθμένα κοιλάδας, όχι σε υγρές και ψυχρές θέσεις, όχι εκεί όπου οι παγετοί είναι συχνοί [1].
- Ποικιλία. Συμβουλευτείτε τον πίνακα της ενότητας 5 πριν την παραγγελία, όχι μετά.
- Υλικό. Πιστοποιημένο, από φυτώριο που δεν γειτονεύει με προβληματικούς οπωρώνες.
Στον υπάρχοντα οπωρώνα — η ετήσια ρουτίνα
- Κλάδεμα με ξηρό καιρό. Ποτέ πριν από βροχή.
- Επιμελής αφαίρεση των ελκών μέχρι υγιούς ξύλου. Τα έλκη που μένουν είναι η δεξαμενή της επόμενης χρονιάς [1].
- Επάλειψη των τομών με πάστα βορδιγάλειου πολτού, ιδίως στα δένδρα 3 έως 4 ετών που κλαδεύονται για διαμόρφωση.
- Χλοοκοπές ώστε τα ζιζάνια να μη γίνονται δεξαμενή επιφυτικού πληθυσμού.
- Χαλκός μόνο σε λήθαργο — φυλλόπτωση, χειμώνας, και το πολύ μέχρι τη λευκή κορυφή, με το άνθος ακόμη κλειστό. Με τον προϋπολογισμό των 28 κιλών στην επταετία στο μυαλό. Επιλέξτε φθινόπωρο αν είδατε νεκρώσεις οφθαλμών και ξηράνσεις κορυφών, προάνθιση αν το πρόβλημα ήταν στους καρπούς.
- Πάνω σε βλάστηση χαλκό δεν βάζουμε ποτέ.
- Καταγραφή. Ποια ποικιλία, ποιο σύμπτωμα, πόσα κιλά χαλκού. Χωρίς αυτό δεν υπάρχει βελτίωση.
11. Πηγές
Οι αριθμοί μέσα στο κείμενο παραπέμπουν στον παρακάτω κατάλογο.
- [1] Fagioli L., Franceschelli F., Ceredi G., Bugiani R., Tommasini M.G. και Stefani E. (2019). Cancro batterico dell'albicocco: dalla diagnosi alla difesa. L'Informatore Agrario 8/2019:31–35. Η κύρια πηγή του άρθρου: ιστορικό της επιδημίας στη Ρομάνια, κατάλογος ευαισθησίας ποικιλιών, θέσεις διαχείμασης, ρόλος των τομών κλαδέματος στα δένδρα 3–4 ετών, το πρόγραμμα χαλκού των 125 g/hL, το πρωτόκολλο και τα αποτελέσματα των δοκιμών 2016–2018, οι εικόνες φυτοτοξικότητας και η κοκκινωπή ψώρα της Farbaly που δεν είναι βακτηρίωση.
- [2] Giovanardi D., Ferrante P., Scortichini M. και Stefani E. (2018). Characterisation of Pseudomonas syringae isolates from apricot orchards in north-eastern Italy. European Journal of Plant Pathology 151(4):901–917. Πηγή για την ταυτοποίηση πολλαπλών γονότυπων και για την επικράτηση του pv. syringae έναντι του pv. morsprunorum στα βερικοκεώνα της Ρομάνια.
- [3] Bultreys A. και Kaluzna M. (2010). Bacterial cankers caused by Pseudomonas syringae on stone fruit species with special emphasis on pathovars syringae and morsprunorum race 1 and race 2. Journal of Plant Pathology 92(1 συμπλήρωμα):S1.21–S1.33. Πηγή για τη διάκριση των δύο παθοτύπων και για το ότι το pv. syringae είναι πολύ συχνότερο στα πυρηνόκαρπα από το pv. morsprunorum.
- [4] Hirano S.S. και Upper C.D. (2000). Bacteria in the leaf ecosystem with emphasis on Pseudomonas syringae — a pathogen, ice nucleus, and epiphyte. Microbiology and Molecular Biology Reviews 64:624–653. Πηγή για την πυρηνοποίηση του πάγου σε θερμοκρασίες κοντά στο μηδέν και για την επιφυτική διαβίωση του βακτηρίου.
- [5] Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1981 της Επιτροπής της 13ης Δεκεμβρίου 2018 για την ανανέωση της έγκρισης των ενώσεων χαλκού ως υποψήφιων προς υποκατάσταση. Πηγή για το όριο των 28 κιλών χαλκού ανά εκτάριο σε περίοδο επτά ετών.
- [6] Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2020/2087 της Επιτροπής της 14ης Δεκεμβρίου 2020 για τη μη ανανέωση της έγκρισης της δραστικής ουσίας mancozeb. Πηγή για την απαγόρευση του mancozeb: λήξη έγκρισης 4 Ιανουαρίου 2021, ανάκληση αδειών έως 4 Ιουλίου 2021, λήξη διάθεσης αποθεμάτων 4 Ιανουαρίου 2022.
- [7] Morone C., Stefani E. και Vittone G. (2005). Il deperimento batterico dell'albicocco: una minaccia per gli impianti del Nord Italia. Rivista di Frutticoltura e Orticoltura 67(6):28–32. Πηγή για την εξάπλωση της ασθένειας στις Marche, στο Trentino και στο Πεδεμόντιο.
- [8] Chen X.H. και συνεργάτες (2009). Difficidin and bacilysin produced by plant-associated Bacillus amyloliquefaciens are efficient in controlling fire blight disease. Journal of Biotechnology 140:38–44. Πηγή για την τεκμηριωμένη δράση των βακτηριοσινών στο βακτηριακό κάψιμο, η οποία δεν επιβεβαιώθηκε στις ψευδομονάδες.
- [9] Bugiani R. και συνεργάτες (2014). Come gestire il deperimento batterico dell'albicocco. L'Informatore Agrario 15:2–6. Πηγή για την εξάπλωση από την περιοχή του Imola στη λοφώδη ζώνη Faenza, Forlì και Cesena.
- [10] Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων — Βάση εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Η μόνη έγκυρη πηγή για το τι επιτρέπεται στη βερικοκιά, σε ποια δόση και με ποιον χρόνο αναμονής.
- [11] Το βακτηριακό έλκος των πυρηνοκάρπων, Pseudomonas syringae, plantprotect.gr. Η διαφορική διάγνωση με το μαχαίρι, το σύμπλοκο νηματώδη και βακτηρίου, η διαφορά υδροξειδίου και οξειδίου του χαλκού και οι τέσσερις λόγοι αποτυχίας του χαλκού.
- [12] Lecigne P. και συνεργάτες (2000). Mancozèbe, cuivre et bactérioses. Résultats sur tomate, melon, noyer, vigne. Phytoma — la Défense des Végétaux 531:13–16. Πηγή για τη συνέργεια mancozeb και χαλκού στις βακτηριώσεις, στην οποία παραπέμπει το ιταλικό άρθρο.
- [13] Penn State Extension — Dormant copper sprays and orchard sanitation και University of Maryland Extension — Fungicides for fruit. Πηγές για το ότι ο χαλκός εφαρμόζεται στην πρώιμη περίοδο και αποφεύγεται μετά την έκπτυξη των φύλλων, και ότι τα χαλκούχα προκαλούν φυλλόπτωση σε ροδακινιά, δαμασκηνιά και βερικοκιά.
Η χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων γίνεται αποκλειστικά βάσει των εγκρίσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και των οδηγιών της ετικέτας. Οι δόσεις και τα προγράμματα που αναφέρονται προέρχονται από ιταλικό πειραματισμό σε άλλες εδαφοκλιματικές συνθήκες, είναι ενδεικτικά και δεν αποτελούν σύσταση εφαρμογής. Οι εγκρίσεις των δραστικών ουσιών μεταβάλλονται και διαφέρουν ανά χώρα και καλλιέργεια.
Για κάθε ψεκασμό πάνω σε δένδρα με καρπό: υπάρχει κίνδυνος λεκέδων στους καρπούς και εγκαυμάτων στο φύλλωμα. Απαιτείται προηγούμενη δοκιμή σε περιορισμένο αριθμό δένδρων, με το ίδιο σκεύασμα και την ίδια δόση, και αναμονή 5 έως 7 ημερών πριν από τη γενική εφαρμογή. Ο ψεκασμός γίνεται απόγευμα ή νωρίς το πρωί, ποτέ σε καύσωνα, ποτέ σε φύλλωμα υπό υδατική καταπόνηση.
Κάθε επέμβαση γίνεται με ευθύνη του χρήστη και κατόπιν επιτόπιας εκτίμησης από αδειοδοτημένο γεωπόνο. Η Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. δεν φέρει καμία ευθύνη για ζημιές ή απώλεια παραγωγής από την εφαρμογή των παραπάνω πληροφοριών.
Σχετικά άρθρα
Ανταγωνισμοί και συνέργειες θρεπτικών — με εργαλείο ανά στοιχείο
Το διάγραμμα του Mulder δεν στέκει με τη μορφή που κυκλοφορεί. Οι ανταγωνισμοί όμως είναι πραγματικοί και εξηγημένοι μέχρι το γονίδιο. Εργαλείο: επιλογή στοιχείου και εμφάνιση των σχέσεών του, χωριστά στο έδαφος και μέσα στο φυτό…
Ζεόλιθος στη γεωργία: τι τεκμηριώνεται και τι όχι
Ο ζεόλιθος πωλείται με δοσολογίες 10 έως 60 φορές μικρότερες από εκείνες των πειραμάτων στα οποία στηρίζεται. Τι πραγματικά τεκμηριώνεται: συγκράτηση αμμωνίου και όχι νιτρικών, +36% σε διαφυλλική εφαρμογή, ο ανταγωνισμός του καλίου, και το θέμα ασφάλειας που δεν συζητιέται…
Ο λεοναρδίτης στη γεωργία: ιδιότητες, δόσεις και τι λέει η νομοθεσία
Κοκκοποιημένος λεοναρδίτης. Το υλικό είναι οξειδωμένος λιγνίτης — ορυκτό, όχι κομπόστ — και αυτή η καταγωγή καθορίζει τόσο τα οφέλη όσο και τους περιορισμούς του. Σάββας Παστόπουλος,…