Ετήσιες Καλλιεργητικές Φροντίδες Ροδακινιάς

Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος MSc, Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε.

Η ροδακινιά ανήκει στα πυρηνόκαρπα και η καλλιέργειά της είναι η πιο δύσκολη και απαιτητική σε σχέση με τα άλλα πυρηνόκαρπα. Τα σωστά βήματα για την επιτυχία της είναι η σωστή επιλογή των ποικιλιών και η άριστη γνώση της φυτοπροστασίας, της λίπανσης και της άρδευσης. Σε αυτό το εγχειρίδιο αναλύονται οι βασικές πρακτικές ανάλογα με την εποχή.

Περιεχόμενα

Τα βασικά της καλλιέργειας
Πίνακας 1. Προτεινόμενοι ψεκασμοί ανά φαινολογικό στάδιο
Ο εξώασκος, η ασθένεια με το ένα παράθυρο
Η λίπανση της ροδακινιάς
Πίνακας 2. Προτεινόμενες λιπάνσεις
Μετά τη συγκομιδή
Πηγές

Πώς διαβάζεται αυτό το κείμενο Οι αριθμοί σε αγκύλες παραπέμπουν στον κατάλογο πηγών στο τέλος. Όπου ένας αριθμός προέρχεται από ξένη δοκιμή, η χώρα και το είδος αναφέρονται μέσα στην πρόταση, επειδή οι ημερομηνίες, οι γενεές των εντόμων και τα όρια δεν μεταφέρονται αυτούσια στις ελληνικές συνθήκες. Όπου δεν εντοπίστηκε δημοσιευμένη μέτρηση, αυτό δηλώνεται ρητά αντί να συμπληρωθεί με εκτίμηση.

1. Τα βασικά της καλλιέργειας

Οι ποικιλίες που θα καλλιεργηθούν πρέπει να ταιριάζουν στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής. Η ροδακινιά προτιμάει εδάφη βαθιά και γόνιμα, με καλή αποστράγγιση.

Η ανθεκτικότητα στη Sharka, μια διόρθωση που χρειάζεται

Η σύσταση «επιλέγονται ποικιλίες ανθεκτικές στη Sharka» ακούγεται συχνά, αλλά στη ροδακινιά δεν υπάρχει διαθέσιμη εμπορική ανθεκτικότητα. Η βάση δεδομένων του EPPO για τον ιό της ευλογιάς των δαμασκηνοειδών (Potyvirus plumpoxi) αναφέρει ότι «η ανάπτυξη ανθεκτικών ποικιλιών ροδακινιάς παραμένει πρόκληση λόγω της σπανιότητας των πηγών ανθεκτικότητας», σε αντίθεση με τη βερικοκιά, όπου ανθεκτικές στο στέλεχος PPV-D ποικιλίες καλλιεργούνται ήδη εκτεταμένα σε περιοχές της Ισπανίας [17].

Ο ιός είναι καταγεγραμμένος στην ηπειρωτική Ελλάδα. Η άμυνα στηρίζεται σε πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό απαλλαγμένο από ιώσεις και στην εκρίζωση των μολυσμένων δένδρων για μείωση του μολύσματος. Ο έλεγχος των αφίδων με αφιδοκτόνα ή θερινούς πολτούς έχει, σύμφωνα με την ίδια πηγή, «περιορισμένη μόνο αποτελεσματικότητα», με πιθανή εξαίρεση τα φυτώρια, επειδή η μετάδοση είναι μη έμμονου τύπου και συντελείται πριν προλάβει να δράσει το εντομοκτόνο [17].

Τι αλλάζει ο τρόπος άρδευσης

Η άρδευση της ροδακινιάς γίνεται με σταγόνες ή με μικροεκτοξευτήρες κάτω από την κόμη. Η άρδευση με κατάκλυση ή με αυλάκια δημιουργεί ακριβώς τη συνθήκη που χρειάζεται η φυτόφθορα: σύμφωνα με τις οδηγίες του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας για τη ροδακινιά, περίοδοι κορεσμού του εδάφους 24 ωρών ή περισσότερο ευνοούν τις μολύνσεις από Phytophthora, ενώ η καλή στράγγιση και οι συχνότερες αλλά συντομότερες αρδεύσεις μειώνουν τον κίνδυνο σήψης ριζών και λαιμού. Κανένα υποκείμενο δεν είναι ανθεκτικό σε όλα τα παθογόνα είδη του γένους [9].

Για τον ίδιο λόγο αποφεύγεται η διαβροχή του καρπού από ψηλά. Η ίδια πηγή σημειώνει για το κορύνεο ότι «η βροχή του καλοκαιριού ή η άρδευση με καταιονισμό ευνοεί τη μόλυνση των καρπών» και ότι η προσβολή είναι εντονότερη χαμηλά στο δένδρο, όπου οι καρποί μένουν υγροί περισσότερη ώρα [7]. Η ίδια λογική ισχύει και για τη μονίλια των ώριμων καρπών, όπου η διαβροχή από βροχή ή δροσιά αυξάνει τις προσυλλεκτικές μολύνσεις [5].

Πηγές: 5 7 9 17

2. Πίνακας 1. Προτεινόμενοι ψεκασμοί ανά φαινολογικό στάδιο

Γιατί τα στάδια και όχι οι μήνες Τα προγράμματα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας για τη ροδακινιά δεν οργανώνονται ανά μήνα αλλά ανά φαινολογικό στάδιο: λήθαργος, 20 έως 40% της άνθισης, 80 έως 100% της άνθισης, 3 έως 6 εβδομάδες μετά την άνθιση, 3 εβδομάδες πριν τη συγκομιδή και 1 εβδομάδα πριν τη συγκομιδή [6]. Οι μήνες που ακολουθούν είναι ενδεικτικοί για τον κάμπο της Κεντρικής Μακεδονίας και μετατοπίζονται από χρονιά σε χρονιά και από ποικιλία σε ποικιλία· το δεσμευτικό είναι το στάδιο.

Λήθαργος, Ιανουάριος και Φεβρουάριος

Ψεκασμοί με χαλκούχα σκευάσματα για τον εξώασκο και το κορύνεο. Στις οδηγίες της Καλιφόρνιας ο ψεκασμός για το κορύνεο τοποθετείται «στη φυλλόπτωση ή από τις 15 Νοεμβρίου ως την 1η Δεκεμβρίου, πριν τις χειμερινές βροχές», ώστε να προστατευθούν οι μολύνσεις των βλαστών [7], ενώ για τον εξώασκο προβλέπεται εφαρμογή «στα τέλη Νοεμβρίου με αρχές Δεκεμβρίου, αφού έχουν πέσει τα περισσότερα φύλλα», με πρόσθετη επέμβαση τον Ιανουάριο ή στις αρχές Φεβρουαρίου αν οι βροχοπτώσεις του Δεκεμβρίου και του Ιανουαρίου είναι υψηλές [1].
Διόρθωση σε σχέση με το βακτηριακό έλκος. Ο χαλκός στον λήθαργο αναφέρεται συχνά ως μέτρο κατά του βακτηριακού έλκους των πυρηνοκάρπων. Οι οδηγίες της Καλιφόρνιας για τη ροδακινιά λένε το αντίθετο, ρητά: «Η εφαρμογή χαλκού κατά τον λήθαργο δεν είναι αποτελεσματική έναντι του βακτηριακού έλκους». Η διαχείριση εκεί στηρίζεται στο να διατηρηθεί το δένδρο ανεκτικό και όχι στο να θανατωθεί το βακτήριο: επιλογή υποκειμένου, διόρθωση της ζωηρότητας μέσω άρδευσης και θρέψης και αντιμετώπιση του νηματώδους Mesocriconema, με τον οποίο η ένταση της ασθένειας συσχετίζεται ισχυρά [8].
Ψεκασμοί με πολυσουλφίδιο του ασβεστίου (θειασβέστιο) σε αγροκτήματα με ιστορικό κοκκοειδών. Το θειασβέστιο περιλαμβάνεται στα σκευάσματα που το εγχειρίδιο του Ειρηνικού Βορειοδυτικού αναφέρει για τον εξώασκο [3]. Για την ψώρα του Σαν Ζοζέ, οι οδηγίες της Καλιφόρνιας τοποθετούν την επέμβαση στον λήθαργο με θερινό πολτό, όταν οι πληθυσμοί είναι χαμηλοί ως μέτριοι [10].
Ψευδάργυρος. Όπου έχει διαπιστωθεί έλλειψη, η εφαρμογή γίνεται με ψεκασμό και όχι στο έδαφος. Το Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Ουάσιγκτον σημειώνει ότι «στα εδάφη υψηλού pH ο εδαφικός ψευδάργυρος συσχετίζεται φτωχά με την κατάσταση του δένδρου» και ότι «σε εδάφη υψηλού pH συνιστώνται τακτικοί ψεκασμοί συντήρησης με ψευδάργυρο» [22]. Η δόση εδαφικής εφαρμογής που κυκλοφορούσε σε προηγούμενη μορφή αυτού του κειμένου αφαιρέθηκε, επειδή δεν τεκμηριώνεται και κατευθύνει σε λάθος οδό εφαρμογής για τα ασβεστούχα ελληνικά εδάφη.
Βόριο. Το βόριο είναι απαραίτητο για την παραγωγή γύρης και την αύξηση του γυρεοσωλήνα, και επαρκή επίπεδα στους στύλους ευνοούν τη βλάστηση της γύρης και τη γονιμοποίηση, άρα και την καρπόδεση [31]. Το στοιχείο μετακινείται δύσκολα μέσα στο φυτό προς τους νεαρούς οφθαλμούς, γι' αυτό και ο χρονισμός μετράει: δοκιμές σε μηλοειδή και πυρηνόκαρπα στην πολιτεία της Ουάσιγκτον έδειξαν ότι η φθινοπωρινή εφαρμογή βορίου είναι αποτελεσματικότερη από την ανοιξιάτικη στην αύξηση του βορίου στα άνθη και στη βελτίωση της καρπόδεσης [23]. Η χειμερινή εφαρμογή βόρακα που περιγράφεται στην ελληνική πράξη είναι συμβατή με αυτή τη λογική, χωρίς όμως δημοσιευμένη ελληνική σύγκριση των δύο χρονισμών.

Από το φούσκωμα των οφθαλμών ως το τέλος της άνθισης, Μάρτιος

Από την έναρξη του φουσκώματος και μέχρι το χνούδιασμα του οφθαλμού τοποθετείται ο τελευταίος ψεκασμός χαλκού και η τελευταία επέμβαση για τον εξώασκο, ενδεικτικά με dodine ή ziram, δύο ουσίες που το εγχειρίδιο του Ειρηνικού Βορειοδυτικού κατονομάζει για τον εξώασκο μαζί με τον χαλκό, τον βορδιγάλειο πολτό, το chlorothalonil, το θειασβέστιο και το thiram [3]. Και οι δύο παραμένουν εγκεκριμένες δραστικές ουσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την έγκριση του dodine να λήγει στις 15 Ιουλίου 2026 και του ziram στις 31 Ιανουαρίου 2027· το ziram είναι χαρακτηρισμένο υποψήφια ουσία προς υποκατάσταση [14]. Η ισχύουσα έγκριση στη ροδακινιά, η δόση, ο μέγιστος αριθμός εφαρμογών και ο χρόνος αναμονής ελέγχονται κάθε φορά στη βάση του Υπουργείου [16].
Ο χρονισμός είναι αυστηρός γιατί η μόλυνση γίνεται μέσα από τα λέπια των οφθαλμών, στα μέσα με τέλη του χειμώνα, ακριβώς καθώς οι οφθαλμοί αρχίζουν να φουσκώνουν [3], και επειδή, όπως σημειώνει η υπηρεσία ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας της Καλιφόρνιας, «η επέμβαση αφότου εμφανιστούν τα συμπτώματα δεν είναι αποτελεσματική» [2].
Μετά την έκπτυξη ακολουθεί, όπου χρειάζεται, επέμβαση για αφίδες και κοκκοειδή σε συνδυασμό με θερινό πολτό.
Μονίλια στην άνθιση. Οι οδηγίες της Καλιφόρνιας τοποθετούν την επέμβαση στο 20 έως 40% της άνθισης και ξανά στο 80 έως 100% της άνθισης για τις ευπαθείς ποικιλίες ή όταν επικρατούν βροχές και άλλες συνθήκες υψηλής επιδεκτικότητας [4] [6]. Ενδεικτικές δραστικές ουσίες που παραμένουν εγκεκριμένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι το cyprodinil, με λήξη έγκρισης στις 31 Οκτωβρίου 2026, και το difenoconazole, με λήξη στις 15 Μαρτίου 2026 [14]. Στα νεκταρίνια προστίθεται η παρακολούθηση για τον θρίπα.

Τρεις δραστικές ουσίες που δεν πρέπει πια να αναφέρονται ως επιλογή

Προηγούμενη μορφή αυτού του κειμένου πρότεινε ενδεικτικά τρεις ουσίες που δεν είναι πλέον εγκεκριμένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τη βάση ιδιοτήτων φυτοπροστατευτικών του Πανεπιστημίου του Χέρτφορντσαϊρ, η οποία παρακολουθεί την κατάσταση κάθε δραστικής ουσίας ως προς τον Κανονισμό 1107/2009 [14]:

cyproconazole, «Μη εγκεκριμένη», η ένταξη έχει λήξει. Αναφερόταν για τη μονίλια στην άνθιση.
fenoxycarb, «Μη εγκεκριμένη», η ένταξη έχει λήξει. Αναφερόταν ως ρυθμιστής ανάπτυξης για τα λεπιδόπτερα.
spinetoram, «Μη εγκεκριμένη». Η έγκριση στην Ευρωπαϊκή Ένωση έληξε στις 30 Ιουνίου 2024, μαζί με του flubendiamide και του spirotetramat [15].

Οι αναφορές σε αυτές τις ουσίες αφαιρέθηκαν από το κείμενο. Ουσίες που εξακολουθούν να είναι εγκεκριμένες και αναφέρονται παρακάτω είναι το chlorantraniliprole, με λήξη έγκρισης στις 31 Μαΐου 2027, και το emamectin benzoate, με λήξη στις 15 Νοεμβρίου 2026 [14]. Η έγκριση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν σημαίνει έγκριση στη ροδακινιά στην Ελλάδα: αυτό ελέγχεται μόνο στο Μητρώο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων [16].

Πτώση πετάλων ως αύξηση καρπού, Απρίλιος

Αυτήν την περίοδο οι καρποί αυξάνονται ραγδαία και ταυτόχρονα αναπτύσσεται το φύλλωμα. Η περίοδος αυτή είναι κρίσιμη για τον εφοδιασμό του καρπού με ασβέστιο, για τον λόγο που εξηγείται στο πλαίσιο που ακολουθεί. Η επιλογή ανάμεσα σε εδαφική και διαφυλλική εφαρμογή, καθώς και η ποσότητα, καθορίζονται από την εδαφολογική και τη φυλλοδιαγνωστική ανάλυση του συγκεκριμένου αγροκτήματος· οι κατά δένδρο ποσότητες που κυκλοφορούσαν σε προηγούμενη μορφή του κειμένου αφαιρέθηκαν, επειδή δεν αντιστοιχούν σε δημοσιευμένη δοκιμή.
Σε αλκαλικά εδάφη, η μορφή του αζώτου έχει σημασία και δεν είναι θέμα προτίμησης. Σε έρευνα με ροδακινιές σε ασβεστούχα και αλκαλικά εδάφη, το pH της ριζόσφαιρας μειώθηκε κατά 2 έως 3 μονάδες σε σχέση με το pH της μάζας του εδάφους σε όλες τις μεταχειρίσεις, αλλά η μείωση ήταν «ελαφρώς λιγότερο έντονη όταν τα φυτά τροφοδοτούνταν με νιτρικό ασβέστιο παρά με θειική αμμωνία», και τα δένδρα με νιτρικό ασβέστιο εμφάνισαν μεσονεύρια χλώρωση στα κορυφαία φύλλα [24]. Στα ασβεστούχα εδάφη προτιμάται επομένως αμμωνιακή μορφή, όπως η νιτροθειική αμμωνία.
Παγίδες παρακολούθησης. Η τοποθέτηση δεν δένεται με ημερομηνία αλλά με την έναρξη της πτήσης, και η ημερομηνία διαφέρει ανά έντομο. Στην κοιλάδα του Σαν Χοακίν της Καλιφόρνιας οι παγίδες φερομόνης για τον φυλλοδέτη της ροδακινιάς (Anarsia lineatella) τοποθετούνται ως τις 20 Μαρτίου [11], για την καρπόκαψα (Grapholita molesta) ως τις 7 Φεβρουαρίου [12] και για την ψώρα του Σαν Ζοζέ γύρω στις 25 Φεβρουαρίου [10]. Για την Ελλάδα δεν εντοπίστηκε δημοσιευμένη ημερομηνία βιοσταθεροποίησης· η αρχή που μεταφέρεται είναι ότι οι παγίδες μπαίνουν πριν από την πρώτη πτήση και όχι αφού αρχίσουν οι συλλήψεις, ώστε να οριστεί σωστά το σημείο μηδέν των βαθμοημερών. Σε προγράμματα παρεμπόδισης σύζευξης οι εξατμιστήρες τοποθετούνται στο άνω τρίτο της κόμης [12]· σημειώνεται ότι για τον φυλλοδέτη η ίδια πηγή αναφέρει πως «η παρεμπόδιση σύζευξης δεν έχει δώσει αξιόπιστο έλεγχο όταν χρησιμοποιείται μόνη της» [11].

Το ασβέστιο στη ροδακινιά, πώς αξιοποιείται

Το ασβέστιο έχει χαμηλή κινητικότητα στο φλοίωμα. Όπως συνοψίζει ανασκόπηση για το ασβέστιο του καρπού, «καθώς το Ca²⁺ έχει χαμηλή κινητικότητα στο φλοίωμα, η συσσώρευσή του σε εναέρια όργανα-δέκτες όπως ο καρπός εξαρτάται από τη μεταφορά του μέσω του ξύλου», δηλαδή από τη ροή της διαπνοής. Η ίδια ανασκόπηση σημειώνει ότι «στα πρώιμα αυτά στάδια της ανάπτυξης του καρπού μεταφέρεται το περισσότερο Ca²⁺» [28]. Πρακτικά, το ασβέστιο που θα βρεθεί στον καρπό μπαίνει νωρίς και έρχεται από τη ρίζα, και γι' αυτό η εδαφική διαθεσιμότητα και η ομαλή άρδευση μετράνε περισσότερο από τον αριθμό των διαφυλλικών εφαρμογών.

Οι διαφυλλικές εφαρμογές λειτουργούν συμπληρωματικά, με τοπική δράση στην επιφάνεια του καρπού. Σε ελληνική δοκιμή αγρού στην ποικιλία Andross, προσυλλεκτικοί ψεκασμοί χλωριούχου ασβεστίου και χηλικού ασβεστίου στα 0,12% Ca αύξησαν το ασβέστιο του φλοιού κατά 25 έως 42% και της σάρκας κατά 11 έως 17%, με το χλωριούχο ασβέστιο να υπερτερεί της χηλικής μορφής. Ως προς τη μονίλια, το αποτέλεσμα χρειάζεται ακριβή διατύπωση: «οι ψεκασμοί ασβεστίου οδήγησαν σε σημαντική μείωση της ανάπτυξης της φαιάς σήψης, αν και δεν καταγράφηκε επίδραση στη συχνότητα εμφάνισης της ασθένειας» [29].

Νεότερη εργασία στην Κίνα, στην ποικιλία Xiahui 8, με προσυλλεκτική εφαρμογή χλωριούχου ασβεστίου 50 mM, ανέφερε μείωση τόσο της διαμέτρου της κηλίδας όσο και της συχνότητας εμφάνισης της μονίλιας μετασυλλεκτικά [30]. Η εύλογη διατύπωση για τις ελληνικές συνθήκες είναι επομένως ότι το ασβέστιο περιορίζει την εξέλιξη της προσβολής, δεν την αποτρέπει, και δεν υποκαθιστά το πρόγραμμα μυκητοκτόνων.

Πρώτες γενεές λεπιδοπτέρων, Μάιος

Η επέμβαση δεν δένεται με ημερομηνία αλλά με βαθμοημέρες από την πρώτη σύλληψη. Για τον φυλλοδέτη της ροδακινιάς, οι οδηγίες της Καλιφόρνιας αναφέρουν ότι «ο καλύτερος έλεγχος επιτυγχάνεται όταν οι επεμβάσεις γίνονται περίπου 400 βαθμοημέρες από την έναρξη της πτήσης αν ο καρπός είναι ακόμη πράσινος· αν ο καρπός έχει αρχίσει να χρωματίζεται, η επέμβαση γίνεται στις 300 βαθμοημέρες», ενώ για σκευάσματα Bacillus thuringiensis προβλέπονται δύο εφαρμογές, στις 300 έως 350 και στις 450 έως 500 βαθμοημέρες [11]. Για την καρπόκαψα, με σκευάσματα μακράς υπολειμματικής δράσης όπως το chlorantraniliprole ή το methoxyfenozide η επέμβαση τοποθετείται στις 400 βαθμοημέρες από την πρώτη σύλληψη, αλλιώς στις 500 έως 600 [12].
Οι δραστικές ουσίες που παραμένουν εγκεκριμένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση και καλύπτουν συνδυαστικά τα λεπιδόπτερα είναι το chlorantraniliprole και το emamectin benzoate [14]· η έγκριση στη ροδακινιά στην Ελλάδα, η δόση και ο χρόνος αναμονής ελέγχονται στο Μητρώο του Υπουργείου [16]. Το χρονικό διάστημα του επαναληπτικού ψεκασμού δεν ορίζεται με σταθερό αριθμό ημερών· ορίζεται από τη νέα σύλληψη και από τη συσσώρευση βαθμοημερών [11] [12].
Για τις ποικιλίες που ωριμάζουν αυτή την περίοδο, οι προσυλλεκτικές επεμβάσεις για τη μονίλια των καρπών τοποθετούνται, σύμφωνα με τις οδηγίες της Καλιφόρνιας, στις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες πριν τη συγκομιδή, ανάλογα με τις ανάγκες, καθώς «η διαβροχή, από βροχή ή δροσιά, και ο τραυματισμός ή η σχισμή του καρπού αυξάνουν την προσυλλεκτική μόλυνση» [5]. Στο σχήμα του πίνακα χρονισμού οι δύο προσυλλεκτικές θέσεις είναι οι 3 εβδομάδες και η 1 εβδομάδα πριν τη συγκομιδή [6]. Το διάστημα των 15 έως 20 ημερών που εφαρμόζεται στην πράξη στην Κεντρική Μακεδονία εμπίπτει σε αυτό το παράθυρο, χωρίς όμως δημοσιευμένη ελληνική μέτρηση που να το ορίζει.
Στα νεκταρίνια, από το σκίσιμο του κάλυκα και μέχρι ο καρπός να αποκτήσει σημαντικό μέγεθος, απαιτείται συνεχής παρακολούθηση για τον κλεονό, με βάση την παρατήρηση στα αγροκτήματα της περιοχής.

Δεύτερη γενιά και ωρίμανση, Ιούνιος

Για τις ποικιλίες που ωριμάζουν μέσα στον Ιούνιο ισχύει το ίδιο προσυλλεκτικό παράθυρο των τεσσάρων εβδομάδων για τη μονίλια [5], σε συνδυασμό με επεμβάσεις για βρωμούσα και λεπιδόπτερα.
Η δεύτερη γενιά δεν αναμένεται σε συγκεκριμένη ημερομηνία. Για την καρπόκαψα, που στην Καλιφόρνια δίνει συνήθως πέντε γενεές τον χρόνο, με έκτη σε χρονιές με ζεστή άνοιξη και φθινόπωρο, «η δεύτερη πτήση αρχίζει περίπου 920 έως 1010 βαθμοημέρες από την έναρξη της πρώτης πτήσης, ενώ σε ορισμένες περιοχές μπορεί να εμφανιστεί ήδη στις 800» [12]. Ο αριθμός των γενεών στην Ελλάδα εξαρτάται από την περιοχή και δεν μεταφέρεται αυτούσιος από την Καλιφόρνια· αυτό που μεταφέρεται είναι ο τρόπος υπολογισμού.

Η άρδευση τον Ιούνιο

Η άρδευση κατά την αύξηση του καρπού και το καλοκαίρι δεν διακόπτεται. Ένας από τους λιγότερο προφανείς λόγους αφορά τα ξυλοφάγα: σύμφωνα με τις οδηγίες της Καλιφόρνιας για τη ροδακινιά, «τα υγιή δένδρα εκκρίνουν ρητίνη, η οποία συνήθως σκοτώνει τα έντομα», ενώ «αν το δένδρο έχει τραυματισμένες ή εξασθενημένες περιοχές, αυτή η συσσώρευση ρητίνης δεν αναπτύσσεται και η εισβολή πετυχαίνει». Για τον σκολύτη Scolytus rugulosus η ίδια πηγή αναφέρει ότι δεν συνιστάται καμία εντομοκτόνος επέμβαση, και ότι το κλειδί είναι η διατήρηση υγιών δένδρων, η αποφυγή του ηλιοκαύματος και η απομάκρυνση ή καύση του προσβεβλημένου ξύλου πριν την έναρξη της βλαστικής περιόδου [13].

Μια διόρθωση στη διατύπωση. Η κατηγορηματική πρόταση ότι κάθε έλλειμμα άρδευσης προκαλεί νέκρωση των ανθοφόρων οφθαλμών της επόμενης χρονιάς δεν στέκει έτσι απόλυτα. Πολυετής δοκιμή σε πρώιμη ροδακινιά έδειξε ότι «η ελλειμματική άρδευση με εξοικονόμηση νερού έως 40% δεν οδήγησε σε σημαντικές απώλειες παραγωγής επί 8 έως 9 χρόνια», με την ανάπτυξη της κόμης να μένει ανεπηρέαστη και με μια μικρή μόνο αύξηση των διπλών καρπών [32]. Η ορθή διατύπωση είναι ότι ελεγχόμενο έλλειμμα σε κατάλληλη φάση είναι διαχειρίσιμο, ενώ η διακοπή της άρδευσης δεν είναι το ίδιο πράγμα με το ελεγχόμενο έλλειμμα.

Επικαλυπτόμενες γενεές και ωρίμανση, Ιούλιος και Αύγουστος

Συνεχίζεται η παρακολούθηση με παγίδες και η τοποθέτηση των επεμβάσεων με βαθμοημέρες, όχι με σταθερό μεσοδιάστημα [11] [12].
Για τη μονίλια, το τεκμηριωμένο παράθυρο είναι οι τελευταίες τέσσερις εβδομάδες πριν τη συγκομιδή, με τις επεμβάσεις να τοποθετούνται ανάλογα με τη διαβροχή [5]. Το μεσοδιάστημα των 12 ημερών που εφαρμόζεται στην πράξη σε ευπαθείς ποικιλίες όπως οι Scarlet, Άνδρος, Venus, Red Gold και Morsiani 60 αποτελεί εμπειρία πεδίου στον κάμπο της Κεντρικής Μακεδονίας και δεν αντιστοιχεί σε δημοσιευμένη ελληνική μέτρηση.
Τέλος Αυγούστου αρχίζει η προετοιμασία της επόμενης χρονιάς. Οι φθινοπωρινοί διαφυλλικοί ψεκασμοί έχουν τεκμηρίωση, με έναν σημαντικό περιορισμό για τον ψευδάργυρο: το Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Ουάσιγκτον αναφέρει ότι «ο ψευδάργυρος έχει χαμηλή επαναμεταφορά και υψηλή ικανότητα δέσμευσης στο φυτό», και ότι η φθινοπωρινή εφαρμογή «βελτίωσε μόνο τα επίπεδα στους οφθαλμούς και στα άνθη και δεν επηρέασε τα συνολικά επίπεδα στα φύλλα, γεγονός που υποδηλώνει ανάγκη για συχνές εφαρμογές» [23].

Συγκομιδή όψιμων και μετασυλλεκτική θρέψη, Σεπτέμβριος

Συγκομιδή των όψιμων ποικιλιών, με τις επεμβάσεις για τη μονίλια να συνεχίζονται μέσα στο προσυλλεκτικό παράθυρο [5] [6] και με αυστηρή τήρηση των χρόνων αναμονής που ορίζει η έγκριση κάθε σκευάσματος [16].
Η άρδευση συνεχίζεται και μετά τη συγκομιδή, γιατί το δένδρο εξακολουθεί να φωτοσυνθέτει και να γεμίζει τις αποθήκες του. Η σημασία αυτών των αποθηκών είναι μετρημένη σε μεσογειακό κλίμα: σε ροδακινιές πρώιμων και όψιμων γονοτύπων, «η αύξηση των βλαστών και των καρπών στηρίχθηκε κυρίως σε άζωτο που επανακινητοποιήθηκε από τα αποθέματα, το οποίο αντιστοιχούσε στο 72 έως 80% του συνολικού αζώτου της νέας βλάστησης» [27]. Η ένταση της μετασυλλεκτικής άρδευσης, πάντως, επιδέχεται ελεγχόμενο έλλειμμα χωρίς απώλεια παραγωγής [32].
Έναρξη της μετασυλλεκτικής θρέψης με άζωτο και ιχνοστοιχεία, όπως αναλύεται στο αντίστοιχο κεφάλαιο παρακάτω.
Συνέχιση της παρακολούθησης για λεπιδόπτερα και κοκκοειδή. Για την ψώρα του Σαν Ζοζέ στην Καλιφόρνια, οι έρπουσες μορφές από τα διαχειμάζοντα θηλυκά αρχίζουν να εκκολάπτονται τον Απρίλιο με μέγιστο στις αρχές Μαΐου, και η επέμβαση τοποθετείται 600 έως 700 βαθμοημέρες μετά την πρώτη σύλληψη αρσενικών [10].

Φυλλόπτωση και λήθαργος, Οκτώβριος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος

Η εφαρμογή ενώσεων του χαλκού στη φυλλόπτωση είναι το σημαντικότερο μέτρο της χρονιάς για τον εξώασκο. Το εγχειρίδιο φυτοπαθολογίας του Ειρηνικού Βορειοδυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών προβλέπει δύο εφαρμογές για τη δυτική Όρεγκον, στο 50% της φυλλόπτωσης και στον όψιμο λήθαργο, ενώ ανατολικά της οροσειράς των Κασκάδων, όπου το κλίμα είναι ξηρότερο, μία εφαρμογή στον όψιμο λήθαργο αρκεί [3]. Η επιλογή ανάμεσα στα δύο σχήματα καθορίζεται από το πόσο βροχερός είναι ο χειμώνας της περιοχής, και αυτό είναι το κριτήριο που μεταφέρεται στα ελληνικά δεδομένα, όχι ο αριθμός των ψεκασμών.
Σκευάσματα που κατονομάζονται για τον εξώασκο στην ίδια πηγή: ενώσεις χαλκού, βορδιγάλειος πολτός, chlorothalonil, dodine, θειασβέστιο, thiram και ziram [3]. Η ισχύουσα έγκριση στην Ελλάδα ελέγχεται στο Μητρώο [16].
Ο ίδιος χρονισμός εξυπηρετεί και το κορύνεο, όπου η επέμβαση τοποθετείται στη φυλλόπτωση πριν τις χειμερινές βροχές, καθώς «η ασθένεια ευνοείται από παρατεταμένη διαβροχή από το φθινόπωρο ως τα μέσα του χειμώνα» [7].
Σε αγροκτήματα με ιστορικό προσβολών από φυτόφθορα, το βάψιμο του κορμού με έτοιμο μείγμα βορδιγάλειου πολτού είναι καθιερωμένη πρακτική στην περιοχή. Τα μέτρα με τεκμηρίωση παραμένουν η στράγγιση, τα αναχώματα και οι συχνότερες αλλά συντομότερες αρδεύσεις [9].

Προσοχή στα ιδιοσκευάσματα Κυκλοφορεί ευρέως η πρακτική του ριζοποτίσματος με σπιτικό διάλυμα γαλαζόπετρας και διττανθρακικής αμμωνίας, μια παραδοσιακή συνταγή τύπου Cheshunt. Το σκεύασμα αυτό δεν περιλαμβάνεται στα εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα του Μητρώου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, και μόνο εκεί ελέγχεται τι επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί, σε ποια καλλιέργεια και σε ποια δόση [16]. Για την προστασία από τη φυτόφθορα χρησιμοποιούνται εγκεκριμένα σκευάσματα μαζί με τα καλλιεργητικά μέτρα που έχουν τεκμηρίωση: σωστό βάθος φύτευσης, αναχώματα, στράγγιση και σταλάκτες μακριά από τον κορμό [9].

Πηγές: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 22 23 24 27 28 29 30 31 32

3. Ο εξώασκος, η ασθένεια με το ένα παράθυρο

Ο εξώασκος (Taphrina deformans) είναι η πιο επικίνδυνη ασθένεια της ροδακινιάς. Αξίζει να εξηγηθεί γιατί ο χρονισμός είναι τόσο αυστηρός, γιατί εδώ γίνονται τα περισσότερα λάθη.

Πότε ακριβώς μολύνει και γιατί μετά είναι αργά

Πού διαχειμάζει. «Τα σπόρια του μύκητα διαχειμάζουν στον φλοιό, στους βλαστούς και σε παλιά μολυσμένα φύλλα» [3]. Η υπηρεσία ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας της Καλιφόρνιας το διατυπώνει ως εξής: «ο μύκητας επιβιώνει το ζεστό και ξηρό καλοκαίρι ως ασκοσπόρια και κονίδια οφθαλμών επάνω στις επιφάνειες του δένδρου» [2]. Δεν βρίσκεται δηλαδή μέσα στον ιστό κατά τον λήθαργο, και αυτό ακριβώς είναι που κάνει εφικτό τον έλεγχο με έναν ψεκασμό επαφής τη σωστή στιγμή.

Πότε μολύνει. «Η μόλυνση γίνεται μέσα από τα λέπια των οφθαλμών στα μέσα με τέλη του χειμώνα, ακριβώς καθώς οι οφθαλμοί αρχίζουν να φουσκώνουν» [3]. Οι συνθήκες είναι μετρημένες: απαιτείται διαβροχή από βροχή, δροσιά ή άρδευση για περισσότερες από 12,5 ώρες σε θερμοκρασία κάτω των 16 °C (61 °F στην πηγή), ενώ η μέγιστη μόλυνση συμβαίνει όταν τα δένδρα μένουν υγρά για 2 ημέρες ή περισσότερο. Η άριστη θερμοκρασία ανάπτυξης του μύκητα σε καλλιέργεια εργαστηρίου είναι 20 °C (68 °F), με ελάχιστη τους 9 °C (48 °F) και μέγιστη μεταξύ 26 και 31 °C (79 έως 87 °F) [2]. Οι τιμές αυτές προέρχονται από την Καλιφόρνια και δίνονται ως τάξη μεγέθους για τον ελληνικό χειμώνα, όχι ως όριο βαθμονομημένο για την Ελλάδα.

Γιατί μετά δεν γίνεται τίποτα. Μόλις ο μύκητας μπει μέσα στον οφθαλμό βρίσκεται προστατευμένος στο εσωτερικό του ιστού. Η ίδια πηγή είναι κατηγορηματική: «η επέμβαση αφότου εμφανιστούν τα συμπτώματα δεν είναι αποτελεσματική», και τα μυκητοκτόνα εφαρμόζονται μόνο κατά τον λήθαργο, αφού πέσουν τα φύλλα και πριν εκπτυχθεί η νέα βλάστηση [2]. Τα παραμορφωμένα φύλλα του Απριλίου μολύνθηκαν τον Φεβρουάριο. Ένας σωστά τοποθετημένος ψεκασμός αξίζει περισσότερο από τρεις καθυστερημένους.

Πηγές: 2 3

4. Η λίπανση της ροδακινιάς

Η ροδακινιά απαιτεί ιδιαίτερη γνώση της θρέψης. Χρειάζεται βαθιά και γόνιμα εδάφη με καλή στράγγιση.

Το pH, τι λένε οι ξένοι οδηγοί και τι ισχύει στα ελληνικά εδάφη

Η διατύπωση «ρύθμιση του pH στο 6,5 πριν τη φύτευση» επαναλαμβάνεται συχνά και προέρχεται από ξένους οδηγούς. Το Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια θέτει «στόχο pH περίπου 6 έως 6,5» και προσθέτει ότι «η βελτίωση με ασβέστιο μετά τη φύτευση δεν είναι ποτέ τόσο αποτελεσματική όσο η προφυτευτική ενσωμάτωση» [21]. Το Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Ουάσιγκτον δίνει ως άριστο εύρος για τα οπωροφόρα το 6,0 έως 7,5 [22].

Η μεταφορά αυτής της σύστασης στην Ελλάδα δεν είναι ουδέτερη. Στην Τζόρτζια η επέμβαση είναι ανοδική: τα εδάφη είναι όξινα και προστίθεται ασβέστιο για να ανέβει το pH στο 6 με 6,5 [21]. Σε ασβεστούχο έδαφος η επέμβαση θα έπρεπε να είναι καθοδική, και αυτό είναι πρακτικά ανέφικτο σε πολυετή φυτεία: η ρυθμιστική ικανότητα του ανθρακικού ασβεστίου εξουδετερώνει την όποια οξίνιση. Δημοσιευμένοι ροδακινεώνες σε ασβεστούχα εδάφη δίνουν την τάξη μεγέθους: οπωρώνας ροδακινιάς σε ασβεστούχο έδαφος με pH 7,8, ολικό ανθρακικό ασβέστιο 30%, ενεργό 10% και μόλις 7 mg/kg σίδηρο εκχυλίσιμο με DTPA [25], και αλκαλικός οπωρώνας ροδακινιάς με pH 8,47 στον οποίο χρησιμοποιείται το υποκείμενο GF677 ακριβώς για την ανθεκτικότητά του στη χλώρωση [34].

Δημοσιευμένη ελληνική μέτρηση του pH των εδαφών των ροδακινεώνων δεν εντοπίστηκε κατά τη σύνταξη αυτού του κειμένου, και γι' αυτό δεν παρατίθεται αριθμός για την Ελλάδα. Αυτό που μπορεί να ειπωθεί με ασφάλεια είναι ότι η σύσταση «ρυθμίζεται το pH στο 6,5» δεν αποτελεί μέτρο χωρίς κόστος και δεν πρέπει να αντιγράφεται ασυζητητί σε έδαφος που είναι ήδη ασβεστούχο.

Τι γίνεται αντί γι' αυτό. Πρώτον, επιλογή υποκειμένου ανεκτικού στη χλώρωση [34]. Δεύτερον, αμμωνιακή μορφή αζώτου, που οξινίζει τη ριζόσφαιρα περισσότερο από τη νιτρική και βελτιώνει τη διαθεσιμότητα των ιχνοστοιχείων σε ροδακινιές σε ασβεστούχα εδάφη [24]. Τρίτον, ρεαλιστικές προσδοκίες από τη διαφυλλική διόρθωση: σε έρευνα αγρού με ροδακινιές σε ασβεστούχο έδαφος, «οι επιδράσεις της διαφυλλικής λίπανσης με θειικό σίδηρο σε φύλλα με έλλειψη ήταν μικρές έξω από την ψεκασμένη επιφάνεια του φύλλου», δηλαδή ο σίδηρος δεν μετακινείται ουσιαστικά ούτε μέσα στο ίδιο το φύλλο, και η επανάχλωση περιορίζεται στο σημείο που βράχηκε [25].

Οι απομακρύνσεις θρεπτικών στοιχείων

Το πρώτο ερώτημα είναι τι απομακρύνεται από το χωράφι με τη συγκομιζόμενη παραγωγή. Ο ακόλουθος πίνακας κυκλοφορεί ευρέως στον ελληνικό γεωργικό τύπο:

Στοιχείο	Ανά τόνο καρπού
Άζωτο (N)	8 κιλά
Πεντοξείδιο του φωσφόρου (P₂O₅)	2 κιλά
Οξείδιο του καλίου (K₂O)	8 κιλά
Μαγνήσιο (Mg)	0,5 κιλά
Ασβέστιο (Ca)	3 κιλά

Ο πίνακας αποδίδεται στον ελληνικό γεωργικό τύπο (Αγρότυπος) και δεν κατέστη δυνατό να ελεγχθεί σε πρωτογενή δημοσίευση. Οι ελεγμένες διεθνείς τιμές παρατίθενται αμέσως παρακάτω.

Τι ακριβώς μετράνε αυτοί οι αριθμοί, και μια διόρθωση

Στη βιβλιογραφία εμφανίζονται πολύ μικρότερα νούμερα, γιατί μετράνε μόνο τον καρπό. Οι οδηγίες λίπανσης της Καλιφόρνιας αναφέρουν ότι «απομακρύνονται μεταξύ 2 και 3 λιβρών αζώτου με κάθε τόνο συγκομιζόμενων ροδάκινων», δηλαδή 1,0 έως 1,5 κιλά αζώτου ανά τόνο, και ότι «κατά μέσο όρο απομακρύνονται 4 έως 5 λίβρες K₂O ανά τόνο συγκομιζόμενου καρπού», δηλαδή 2,0 έως 2,5 κιλά K₂O ανά τόνο [19].

Η διόρθωση. Προηγούμενη μορφή αυτού του κειμένου απέδιδε την τιμή του 1,2 κιλού αζώτου ανά τόνο σε μετρήσεις στην Πενσυλβάνια. Η πηγή της Πενσυλβάνια λέει κάτι διαφορετικό: «τα ροδάκινα απομακρύνουν περίπου 0,27 λίβρες αζώτου ανά 100 λίβρες καρπού» [18], που αντιστοιχεί σε 2,7 κιλά αζώτου ανά τόνο, δηλαδή περίπου στο διπλάσιο. Η τιμή κοντά στο 1,2 προέρχεται από την Καλιφόρνια [19], όχι από την Πενσυλβάνια. Η απόκλιση ανάμεσα στις δύο πολιτείες είναι υπαρκτή και δείχνει ακριβώς γιατί μια τιμή απομάκρυνσης δεν μεταφέρεται χωρίς τη χώρα και τον τρόπο μέτρησης.

Τα 8 κιλά του πίνακα αντιστοιχούν σε συνολική ετήσια απαίτηση του δένδρου ανά τόνο αναμενόμενης παραγωγής, δηλαδή περιλαμβάνουν και όσα πηγαίνουν στη νέα βλάστηση, στα φύλλα και στα αποθέματα. Η λογική αυτή επιβεβαιώνεται από εργασία που μέτρησε ολόκληρο το δένδρο σε καρποφόρες ροδακινιές και κατέληξε ότι «το χειμερινό κλάδεμα και η φυλλόπτωση ήταν τα γεγονότα στα οποία απομακρύνθηκαν τα περισσότερα θρεπτικά», με τα αποτελέσματα να δίνονται τόσο ανά δένδρο όσο και ανά τόνο νωπού καρπού [26].

Η σχέση αζώτου και καλίου στη ροδακινιά

Στη ροδακινιά οι απαιτήσεις σε άζωτο και κάλιο είναι τουλάχιστον ισοδύναμες, με το κάλιο συχνά ελαφρώς υψηλότερο. Ο οδηγός του Πανεπιστημίου της Τζόρτζια για τον καρποφόρο ροδακινεώνα συνιστά «60 λίβρες αζώτου ανά έικρ ετησίως για δένδρα σε αποστάσεις 6 × 6 μέτρα» και «50 έως 80 λίβρες K₂O ανά έτος» για τη συντήρηση του καλίου [20], δηλαδή, σε ελληνικές μονάδες, περίπου 6,7 κιλά αζώτου και 5,6 έως 9,0 κιλά K₂O ανά στρέμμα.

Μια σημαντική διόρθωση σε νούμερα. Προηγούμενη μορφή αυτού του κειμένου απέδιδε στους αμερικανικούς οδηγούς συστάσεις της τάξης των 15 έως 20 κιλών αζώτου και 20 έως 25 κιλών K₂O ανά στρέμμα. Οι πηγές δίνουν σαφώς χαμηλότερες τιμές: η Καλιφόρνια αναφέρει ότι «ετήσια δόση 25 έως 75 λιβρών αζώτου ανά έικρ επαρκεί συνήθως» [19], δηλαδή 2,8 έως 8,4 κιλά ανά στρέμμα, και η Πενσυλβάνια ότι «τυπικά τα δένδρα πρέπει να λαμβάνουν 50 έως 100 λίβρες αζώτου ανά έικρ ετησίως» [18], δηλαδή 5,6 έως 11,2 κιλά ανά στρέμμα. Η πραγματική τάξη μεγέθους των τεκμηριωμένων συστάσεων είναι επομένως περίπου 3 έως 11 κιλά αζώτου και 6 έως 9 κιλά K₂O ανά στρέμμα, και όχι το διπλάσιο ως τριπλάσιο.

Η σχέση με το χρώμα τεκμηριώνεται ρητά. Ο οδηγός της Τζόρτζια αναφέρει: «Η ισορροπία αζώτου και καλίου επηρεάζει ισχυρά το κόκκινο χρώμα κατά την ανάπτυξη του καρπού. Το επιθυμητό χρώμα φλοιού και σάρκας έχει συσχετιστεί με σχετικά χαμηλά επίπεδα αζώτου και υψηλά επίπεδα καλίου στα ημίτομα ροδάκινου» [20]. Οι οδηγίες της Καλιφόρνιας συμπληρώνουν από την άλλη πλευρά ότι «το χρώμα του καρπού είναι φτωχό σε δένδρα με έλλειψη καλίου και το μέγεθος μειωμένο» [19]. Στη ροδακινιά η υπεραζώτευση κοστίζει επομένως διπλά: δίνει λαιμαργία και ταυτόχρονα χλωμό καρπό.

Προσοχή στη γενίκευση. Η σχέση αυτή δεν ισχύει για όλα τα πυρηνόκαρπα. Η κερασιά αποτελεί εξαίρεση και απαιτεί περισσότερο άζωτο από κάλιο, το θέμα αναλύεται στο άρθρο για τις φροντίδες της κερασιάς. Είναι από τα σημεία όπου η μεταφορά μιας συνταγής από τη μία καλλιέργεια στην άλλη οδηγεί σε λάθος.

Πότε και πώς γίνεται η λίπανση

Η ροδακινιά λιπαίνεται σε δύο δόσεις: μία τον χειμώνα και μία μετά την άνθιση, μέχρι το αραίωμα. Το σχήμα αυτό είναι συμβατό με τις δημοσιευμένες συστάσεις: η Πενσυλβάνια αναφέρει ότι «η ανοιξιάτικη λίπανση με άζωτο ή οι διαιρεμένες εφαρμογές αζώτου την άνοιξη και μετά τη συγκομιδή φαίνονται εξίσου καλές για την κάλυψη των αναγκών του δένδρου» [18].
Σε χρονιές με υπερβολική καρποφορία μπορεί να γίνει συμπληρωματική λίπανση μετά την πτώση του κάλυκα, πάντα με συνοδεία άρδευσης ή με υδρολίπανση, ανάλογα με τον τύπο του εδάφους.
Η αύξηση της οργανικής ουσίας του εδάφους παραμένει συνεχής στόχος, γιατί μόνο έτσι κερδίζεται αειφορία στην παραγωγή και στη ζωή του αγροκτήματος.

Η ταχύτητα εισόδου στην καρποφορία Η ροδακινιά εισέρχεται τάχιστα στην καρποφορία σε σχέση με τα άλλα οπωροφόρα. Ο οδηγός εγκατάστασης του Πανεπιστημίου της Τζόρτζια το περιγράφει ως εξής: «σε τυπικές αποστάσεις φύτευσης, τα δένδρα στο δεύτερο φύλλο θα φέρουν μικρή παραγωγή ροδάκινων, όχι αρκετά μεγάλη ώστε να δικαιολογεί το κόστος της σωστής διαχείρισης», και το καρπίδιο αυτό αφαιρείται, ενώ «στο τρίτο φύλλο τα δένδρα διαχειρίζονται ως καρποφόρα» [21]. Γι' αυτόν τον λόγο τα φυτά πρέπει να μεγαλώσουν το συντομότερο δυνατό, ώστε να έχουν καλύψει τον διαθέσιμο χώρο μέχρι τότε. Κάθε χρόνος καθυστέρησης στην ανάπτυξη είναι χαμένη παραγωγή που δεν ανακτάται.

Πηγές: 18 19 20 21 22 24 25 26 34

5. Πίνακας 2. Προτεινόμενες λιπάνσεις

Ο πίνακας είναι ενδεικτικός και οι λιπάνσεις μεταβάλλονται ανάλογα με τις ιδιαίτερες απαιτήσεις του κάθε αγροκτήματος, σύμφωνα με τη γνώμη ειδικού γεωπόνου.

Τι στέκει σε πηγή και τι είναι εμπειρία πεδίου Οι τέσσερις προτάσεις που ακολουθούν αποτελούν πρακτική του γραφείου στον κάμπο της Κεντρικής Μακεδονίας και δεν αντιστοιχούν σε δημοσιευμένη δοκιμή. Ο έλεγχος που μπορεί να γίνει είναι η σύγκριση με τα τεκμηριωμένα εύρη. Μεταφρασμένες σε καθαρό άζωτο ανά στρέμμα, οι προτάσεις δίνουν: 40 κιλά νιτροθειικής αμμωνίας ανά στρέμμα, σε τυπική περιεκτικότητα 26%, περίπου 10,4 κιλά αζώτου, στο άνω μέρος του δημοσιευμένου εύρους των 5,6 έως 11,2 κιλών [18]· 80 κιλά νιτρικού ασβεστίου ανά στρέμμα, σε τυπική περιεκτικότητα 15,5%, περίπου 12,4 κιλά αζώτου, πάνω από κάθε δημοσιευμένο εύρος [18] [19] [20] και επομένως δικαιολογημένη μόνο σε εδάφη πολύ φτωχά σε ασβέστιο και με υψηλή αναμενόμενη παραγωγή· 90 κιλά θειικού καλιομαγνησίου 0-0-30 ανά στρέμμα κάθε 2 έως 3 χρόνια, δηλαδή 9 έως 13,5 κιλά K₂O ετησίως, επίσης πάνω από το εύρος των 5,6 έως 9,0 κιλών της Τζόρτζια [20]. Οι αποκλίσεις αυτές δεν σημαίνουν ότι οι προτάσεις είναι λάθος για ένα συγκεκριμένο αγρόκτημα· σημαίνουν ότι χρειάζονται εδαφολογική και φυλλοδιαγνωστική τεκμηρίωση πριν εφαρμοστούν.

Α. Ποικιλίες με υψηλή παραγωγή κάθε χρόνο

Οι ποικιλίες αυτές παράγουν μεγάλο αριθμό καρπών, ο οποίος πρέπει να έχει υψηλή ποιότητα. Τα δένδρα πρέπει να παραμένουν εύρωστα χωρίς να λαιμαργίζουν υπερβολικά, γιατί αυτό θα λειτουργήσει σε βάρος των καρπών και του χρωματισμού τους [20].

Πρόταση 1

Βασική λίπανση στα τέλη του χειμώνα με σύνθετο λίπασμα, όπως 11-15-15, 12-11-18+TE, 15-5-20+TE, 15-15-15 ή 12-12-17. Περίπου 1 κιλό λιπάσματος ανά 30 κιλά αναμενόμενου καρπού, ως πρακτική πεδίου· η αναγωγή σε καθαρό άζωτο ελέγχεται έναντι των δημοσιευμένων ευρών [18] [19].
Μετά την άνθιση και την καρπόπτωση, προσθήκη νιτρικού ασβεστίου, ή και νιτρικού καλίου αν υπάρχει αρκετό ασβέστιο στο έδαφος, σε δύο ισόποσες δόσεις. Η υπερβολική λίπανση ενδέχεται να προκαλέσει οψίμιση της παραγωγής.
Εφαρμογή χουμικών και φουλβικών οξέων στο έδαφος, ως πρακτική βελτίωσης της παροχής των στοιχείων. Δημοσιευμένη μέτρηση για τη ροδακινιά στις ελληνικές συνθήκες δεν εντοπίστηκε.
Μετά τη συγκομιδή, μετασυλλεκτική θρέψη με άζωτο. Ο χρονισμός έχει τεκμηρίωση: ο οδηγός της Τζόρτζια αναφέρει ότι «η έρευνα δείχνει πως η επιβίωση των δένδρων ροδακινιάς βελτιώνεται σημαντικά όταν η ετήσια αζωτούχος λίπανση διαιρείται, με μέρος του αζώτου να εφαρμόζεται στα μέσα με τέλη Αυγούστου, μετά τη συγκομιδή αλλά όχι αργότερα από την 1η Σεπτεμβρίου, και το υπόλοιπο στα τέλη του χειμώνα» [20].

Πρόταση 2

Εφαρμογή κάθε 2 ως 3 χρόνια, τους μήνες Δεκέμβριο και Ιανουάριο, φωσφόρου, καλίου και μαγνησίου. Για παράδειγμα, 30 κιλά ανά στρέμμα 0-46-0 σε συνδυασμό με 90 κιλά ανά στρέμμα θειικού καλιομαγνησίου 0-0-30, στα αλκαλικά εδάφη.
Η εφαρμογή του αζώτου γίνεται σε ετήσια βάση: με τη μορφή νιτροθειικής αμμωνίας στα αλκαλικά εδάφη τα πλούσια σε ανθρακικό ασβέστιο, ή νιτρικού ασβεστίου με βόριο σε εδάφη φτωχά σε ασβέστιο. Η επιλογή της αμμωνιακής μορφής στα ασβεστούχα εδάφη τεκμηριώνεται από την οξίνιση της ριζόσφαιρας που μετρήθηκε σε ροδακινιές σε ασβεστούχα και αλκαλικά εδάφη [24].
Το άζωτο μπορεί να εφαρμόζεται σε δύο δόσεις: μισό πριν την άνθιση και μισό μετά τη συγκομιδή, σχήμα συμβατό με τις συστάσεις της Πενσυλβάνια [18] και της Τζόρτζια [20].

Πρόταση 3, όταν επιδιώκεται πρωιμότητα

Σε περιπτώσεις που είναι επιθυμητή η υπερβολική πρωιμότητα, δεν συνιστώνται λιπάνσεις αζώτου αργά τον χειμώνα.

Η λίπανση με άζωτο να γίνεται κατά 60% με το τέλος της συγκομιδής.
Ο φώσφορος, το κάλιο και το υπόλοιπο 40% του αζώτου να εφαρμόζονται στα μέσα με τέλη του χειμώνα.

Η λογική είναι η αποθησαύριση: σε ροδακινιές πρώιμων και όψιμων γονοτύπων σε μεσογειακό κλίμα, το άζωτο που επανακινητοποιήθηκε από τα αποθέματα αντιστοιχούσε στο 72 έως 80% του συνολικού αζώτου της νέας βλάστησης, ενώ η πρόσληψη ήταν σχετικά χαμηλή τον πρώτο μήνα μετά την έκπτυξη [27]. Η συγκεκριμένη κατανομή 60 προς 40 αποτελεί πρακτική πεδίου και δεν προέρχεται από δημοσιευμένη δοκιμή.

Β. Ποικιλίες με χαμηλή καρπόδεση ή έντονη καρπόπτωση

Υπάρχουν ποικιλίες που δεν καρποδένουν ικανοποιητικά, ειδικά σε πεδινά αγροκτήματα, για παράδειγμα οι Big Top και Sweet Scarlet, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζουν ιδιαίτερη λαιμαργία. Εδώ απαιτείται πολύ μετριοπαθής λίπανση, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια και μέχρι την πλήρη καρποφορία. Οι υπερβολικές λιπάνσεις, και κυρίως οι αζωτούχες, αποτρέπουν τα φυτά από τη δημιουργία ανθοφόρων οφθαλμών και εντείνουν τη βλάστηση λαίμαργων βλαστών· ο οδηγός της Τζόρτζια σημειώνει ότι «η υπερβολική ζωηρότητα τους καλοκαιρινούς μήνες προκαλεί σκίαση της αναπτυσσόμενης καρποφόρας ξυλείας» [20].

Πρόταση 4

Συντηρητική λίπανση κάθε χειμώνα με σύνθετο λίπασμα μικρού ποσοστού αζώτου, τύπου 1-2-2 ή 1-2-3. Η υπερλίπανση εντείνει το πρόβλημα της ακαρπίας.
Κατά την ανθοφορία, ψεκασμοί αμινοξέων ή σκευασμάτων με υψηλή περιεκτικότητα σε φώσφορο και βόριο, καθώς και τοποθέτηση μελισσιών. Ο ρόλος του βορίου εδώ έχει τεκμηρίωση: «επαρκή ή υψηλά επίπεδα βορίου στους στύλους μπορούν να προωθήσουν τη βλάστηση της γύρης και την αύξηση του γυρεοσωλήνα, κάτι που ωφελεί την επικονίαση, τη γονιμοποίηση και τελικά την καρπόδεση και την παραγωγή» [31].
Αν μετά την επικονίαση υπάρξει υπερβολική καρπόδεση, ακολουθεί άμεσα λίπανση με επιφανειακά λιπάσματα και διαφυλλικά σκευάσματα, ώστε να επιτευχθεί ικανοποιητική ποιότητα.

Για εδάφη με υψηλό pH

Σε εδάφη με υψηλό pH και διαπιστωμένες ελλείψεις ιχνοστοιχείων εφαρμόζονται αναλόγως σίδηρος, βόριο και ψευδάργυρος. Δύο στοιχεία χρειάζονται αποσαφήνιση.

Ο ψευδάργυρος. Σε εδάφη υψηλού pH ο εδαφικός ψευδάργυρος «συσχετίζεται φτωχά με την κατάσταση του δένδρου», και συνιστώνται τακτικοί ψεκασμοί συντήρησης [22]. Η φθινοπωρινή εφαρμογή βελτιώνει τα επίπεδα στους οφθαλμούς και στα άνθη χωρίς να επηρεάζει το σύνολο του φυλλώματος, οπότε χρειάζονται επαναλαμβανόμενες εφαρμογές [23].

Ο σίδηρος. Η διαφυλλική διόρθωση με θειικό σίδηρο δρα μόνο στην ψεκασμένη επιφάνεια, ακόμη και μέσα στο ίδιο φύλλο, όπως έδειξε έρευνα αγρού σε ροδακινιές σε ασβεστούχο έδαφος [25]. Οι χηλικές μορφές που παραμένουν σταθερές σε υψηλό pH, όπως το Fe-EDDHA, χρησιμοποιούνται ευρέως στην πράξη για αυτόν ακριβώς τον λόγο· δημοσιευμένη σύγκριση των μορφών σιδήρου σε ελληνικούς ροδακινεώνες δεν εντοπίστηκε, και το μέτρο με τη σταθερότερη τεκμηρίωση παραμένει η επιλογή υποκειμένου ανεκτικού στη χλώρωση [34].

Πηγές: 18 19 20 22 23 24 25 27 31 34

6. Μετά τη συγκομιδή

Τι πρέπει να γίνει

Λίπανση με άζωτο και ιχνοστοιχεία, κυρίως βορίου και ψευδαργύρου, ώστε να κατοχυρωθεί η αποθησαύριση για την επόμενη σεζόν. Η σημασία των αποθεμάτων είναι μετρημένη: σε μεσογειακές συνθήκες, το επανακινητοποιημένο άζωτο κάλυψε το 72 έως 80% του αζώτου της νέας βλάστησης της ροδακινιάς [27].

Για τους φθινοπωρινούς διαφυλλικούς ψεκασμούς υπάρχουν μετρημένα στοιχεία, αν και σε μηλιά: «το επανακινητοποιημένο άζωτο συνεισέφερε στο 50% του αζώτου των βλαστών την επόμενη σεζόν, στο 90% του αζώτου των φύλλων των καρποφόρων οργάνων και στο 60% του αζώτου του καρπού» [23]. Η ίδια πηγή δίνει τον χρονισμό: «οι φθινοπωρινοί ψεκασμοί αζώτου γίνονται μετά τη συγκομιδή, μεταξύ Οκτωβρίου και Νοεμβρίου, αλλά πριν από τη φυσική φυλλόπτωση, όταν τα φύλλα αρχίζουν να κιτρινίζουν, ώστε να εξασφαλιστεί η απορρόφηση και η επανακινητοποίηση», με αποτελεσματικότητα που κυμαίνεται από 30 ως 80% ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες [23]. Οι μήνες αφορούν την πολιτεία της Ουάσιγκτον· το κριτήριο που μεταφέρεται είναι το φαινολογικό, δηλαδή πριν αρχίσει το κιτρίνισμα.

Για το βόριο, η φθινοπωρινή εφαρμογή είναι αποτελεσματικότερη από την ανοιξιάτικη στην αύξηση των επιπέδων στα άνθη και στη βελτίωση της καρπόδεσης [23] [31]. Για τον ψευδάργυρο ισχύει ο περιορισμός της χαμηλής επαναμεταφοράς που περιγράφηκε παραπάνω [23].

Και το λάθος που πρέπει να αποφευχθεί

Η προσθήκη σύνθετου λιπάσματος αμέσως μετά τη συγκομιδή είναι σπατάλη. Ο λόγος είναι χημικός και αφορά τη συμπεριφορά των δύο στοιχείων μέσα στο έδαφος:

Ο φώσφορος είναι «σχετικά ακίνητος στο έδαφος», με διάχυση προς τη ρίζα «μόλις περίπου 0,3 εκατοστά τον χρόνο» (1/8 της ίντσας στην πηγή) [33]. Στα ασβεστούχα εδάφη, όπου βρίσκεται μεγάλο μέρος των ελληνικών ροδακινεώνων, προστίθεται και η δέσμευση: «σε πολύ υψηλό pH ο φώσφορος μπορεί να αντιδράσει με την περίσσεια ασβεστίου σχηματίζοντας μη διαθέσιμες ενώσεις», ενώ το εύρος της μέγιστης διαθεσιμότητας είναι pH 6,0 έως 7,0 [33].
Το κάλιο δεσμεύεται στα κολλοειδή των βαρύτερων εδαφών ή εκπλύνεται στα αμμώδη. Το στοιχείο αυτό είναι καθιερωμένη γνώση εδαφολογίας αλλά δεν εντοπίστηκε μέτρηση για ροδακινεώνες στις ελληνικές συνθήκες, και γι' αυτό δεν δίνεται ποσοτικοποίηση.

Το αποτέλεσμα είναι ότι πληρώνεται λίπασμα που δεν αξιοποιείται, ενώ ταυτόχρονα δεν δίνεται στο δένδρο αυτό που πραγματικά χρειάζεται εκείνη τη στιγμή, δηλαδή άζωτο και ιχνοστοιχεία [20] [23]. Ο φώσφορος και το κάλιο έχουν τη θέση τους στο πρόγραμμα, αλλά στα τέλη του χειμώνα και με ενσωμάτωση, όχι επιφανειακά τον Σεπτέμβριο.

Πηγές: 20 23 27 31 33

7. Πηγές

Οι αριθμοί μέσα στο κείμενο παραπέμπουν στον παρακάτω κατάλογο. Όπου χρησιμοποιήθηκε μόνο η περίληψη και όχι το πλήρες κείμενο, αναφέρεται ρητά.

[1] Peach Leaf Curl, Peach, Agriculture: Pest Management Guidelines. UC Statewide IPM Program, University of California. Πλήρες κείμενο σελίδας. Η κύρια πηγή για τον χρονισμό των ψεκασμών λήθαργου κατά του εξώασκου στην Καλιφόρνια: εφαρμογή στα τέλη Νοεμβρίου με αρχές Δεκεμβρίου αφού έχουν πέσει τα περισσότερα φύλλα, και πρόσθετη επέμβαση τον Ιανουάριο ή στις αρχές Φεβρουαρίου όταν οι βροχοπτώσεις Δεκεμβρίου και Ιανουαρίου είναι υψηλές, καθώς και για την επιβίωση του μύκητα στις επιφάνειες του δένδρου και στους οφθαλμούς.
[2] Prevention and management of peach leaf curl, UC IPM Pest Note 7426, University of California. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για τις ποσοτικές συνθήκες μόλυνσης: διαβροχή άνω των 12,5 ωρών σε θερμοκρασία κάτω των 61 °F (16 °C), μέγιστη μόλυνση όταν τα δένδρα μένουν υγρά 2 ημέρες ή περισσότερο, άριστη θερμοκρασία ανάπτυξης 68 °F (20 °C) με ελάχιστη 48 °F (9 °C) και μέγιστη 79 έως 87 °F (26 έως 31 °C), για την επιβίωση ως ασκοσπόρια και κονίδια οφθαλμών στις επιφάνειες του δένδρου, και για την κατηγορηματική διαπίστωση ότι η επέμβαση μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων δεν είναι αποτελεσματική.
[3] Peach (Prunus persica), Leaf Curl. Pacific Northwest Plant Disease Management Handbook. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για τη διαχείμαση των σπορίων στον φλοιό, στους βλαστούς και σε παλιά μολυσμένα φύλλα, για τη μόλυνση μέσα από τα λέπια των οφθαλμών στα μέσα με τέλη του χειμώνα καθώς αρχίζουν να φουσκώνουν, για το σχήμα των δύο εφαρμογών στη δυτική Όρεγκον, στο 50% της φυλλόπτωσης και στον όψιμο λήθαργο, έναντι μίας εφαρμογής ανατολικά των Κασκάδων, και για τον κατάλογο των δραστικών ουσιών: ενώσεις χαλκού, βορδιγάλειος πολτός, chlorothalonil, dodine, θειασβέστιο, thiram και ziram.
[4] Brown Rot Blossom and Twig Blight, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για τον χρονισμό των επεμβάσεων στην άνθιση στην Καλιφόρνια: στο 20 έως 40% της άνθισης και ξανά στο 80 έως 100% σε ευπαθείς ποικιλίες ή όταν επικρατούν βροχές και συνθήκες υψηλής επιδεκτικότητας.
[5] Ripe Fruit Rot, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για το προσυλλεκτικό παράθυρο των τεσσάρων τελευταίων εβδομάδων πριν τη συγκομιδή με εφαρμογές ανάλογα με τις ανάγκες, και για τη διαπίστωση ότι η διαβροχή από βροχή ή δροσιά και ο τραυματισμός ή η σχισμή του καρπού αυξάνουν την προσυλλεκτική μόλυνση.
[6] Treatment Timing for Key Diseases, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για το ότι το πρόγραμμα δομείται κατά φαινολογικό στάδιο και όχι κατά μήνα: λήθαργος, 20 έως 40% της άνθισης, 80 έως 100% της άνθισης, 3 έως 6 εβδομάδες μετά την άνθιση, 3 εβδομάδες και 1 εβδομάδα πριν τη συγκομιδή, με τον εξώασκο, το κορύνεο, τη μονίλια, το ωίδιο και τη σκωρίαση να εντάσσονται στον ίδιο πίνακα.
[7] Shot Hole Disease, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για τον χρονισμό του χαλκού στη φυλλόπτωση ή από 15 Νοεμβρίου ως 1 Δεκεμβρίου πριν τις χειμερινές βροχές, για την ευνοϊκή επίδραση της παρατεταμένης διαβροχής από το φθινόπωρο ως τα μέσα του χειμώνα, και για τη διαπίστωση ότι η καλοκαιρινή βροχή ή η άρδευση με καταιονισμό ευνοεί τη μόλυνση των καρπών, εντονότερα χαμηλά στο δένδρο.
[8] Bacterial Canker, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για τη ρητή διαπίστωση ότι η εφαρμογή χαλκού κατά τον λήθαργο δεν είναι αποτελεσματική έναντι του βακτηριακού έλκους, για την ισχυρή συσχέτιση της έντασης της ασθένειας με την παρουσία του δακτυλιοειδούς νηματώδους στο έδαφος, για τη μεγαλύτερη ευπάθεια των δένδρων ηλικίας 2 έως 8 ετών, και για τη στρατηγική της ανεκτικότητας μέσω υποκειμένου, άρδευσης και θρέψης αντί της εξόντωσης του παθογόνου.
[9] Phytophthora Root and Crown Rot, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για το όριο των 24 ωρών ή περισσότερο κορεσμένου εδάφους που ευνοεί τις μολύνσεις, για τη μείωση του κινδύνου με καλή στράγγιση και συχνότερες αλλά συντομότερες αρδεύσεις, για τη φύτευση σε αναχώματα, και για το ότι κανένα υποκείμενο δεν είναι ανθεκτικό σε όλα τα παθογόνα είδη του γένους.
[10] San Jose Scale, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για την επέμβαση στον λήθαργο με θερινό πολτό σε χαμηλούς ως μέτριους πληθυσμούς, για την τοποθέτηση παγίδων φερομόνης γύρω στις 25 Φεβρουαρίου στην Καλιφόρνια, για την εκκόλαψη των ερπουσών μορφών τον Απρίλιο με μέγιστο στις αρχές Μαΐου, και για το όριο των 600 έως 700 βαθμοημερών μετά την πρώτη σύλληψη αρσενικών.
[11] Peach Twig Borer, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για την τοποθέτηση παγίδων ως τις 20 Μαρτίου στην κοιλάδα του Σαν Χοακίν και την 1η Απριλίου στην κοιλάδα του Σακραμέντο, για τα όρια των 400 βαθμοημερών με πράσινο καρπό και 300 βαθμοημερών με χρωματισμένο καρπό, για τις δύο εφαρμογές Bacillus thuringiensis στις 300 έως 350 και 450 έως 500 βαθμοημέρες, για την ανάπτυξη της πρώτης γενιάς στις βέργες τον Μάιο και τον Ιούνιο, και για τη διαπίστωση ότι η παρεμπόδιση σύζευξης δεν έχει δώσει αξιόπιστο έλεγχο όταν χρησιμοποιείται μόνη της.
[12] Oriental Fruit Moth, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για τις πέντε γενεές τον χρόνο στην Καλιφόρνια με έκτη σε χρονιές με ζεστή άνοιξη και φθινόπωρο, για την τοποθέτηση παγίδων ως τις 7 Φεβρουαρίου, για την έναρξη της δεύτερης πτήσης στις 920 έως 1010 βαθμοημέρες και ενίοτε ήδη στις 800, για την επέμβαση στις 400 βαθμοημέρες με σκευάσματα μακράς υπολειμματικής δράσης όπως το chlorantraniliprole και το methoxyfenozide έναντι 500 έως 600 βαθμοημερών διαφορετικά, και για την τοποθέτηση των εξατμιστήρων παρεμπόδισης σύζευξης στο άνω τρίτο της κόμης.
[13] Shothole Borer, Peach. UC Statewide IPM Program. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για το ότι τα υγιή δένδρα εκκρίνουν ρητίνη που συνήθως σκοτώνει τα έντομα ενώ οι τραυματισμένες ή εξασθενημένες περιοχές επιτρέπουν την επιτυχή εισβολή, για τη σύσταση διατήρησης υγιών δένδρων και αποφυγής του ηλιοκαύματος ως κλειδί της πρόληψης, για την καύση ή απομάκρυνση του προσβεβλημένου ξύλου πριν την έναρξη της βλαστικής περιόδου, και για τη ρητή διαπίστωση ότι δεν συνιστάται καμία εντομοκτόνος επέμβαση.
[14] Pesticide Properties DataBase (PPDB), Agriculture & Environment Research Unit, University of Hertfordshire. Ανοίχθηκαν οι επιμέρους καρτέλες dodine, ziram, cyprodinil, difenoconazole, cyproconazole, fenoxycarb, chlorantraniliprole, spinetoram και emamectin benzoate. Πηγή για την κατάσταση κάθε δραστικής ουσίας ως προς τον Κανονισμό 1107/2009: εγκεκριμένες με λήξη έγκρισης dodine 15/07/2026, ziram 31/01/2027 και υποψήφια προς υποκατάσταση, cyprodinil 31/10/2026, difenoconazole 15/03/2026, chlorantraniliprole 31/05/2027, emamectin benzoate 15/11/2026· και μη εγκεκριμένες, με ληγμένη ένταξη, οι cyproconazole, fenoxycarb και spinetoram.
[15] EU approval expires for three key PPPs, flubendiamide, spinetoram and spirotetramat. COLEAD. Πλήρες κείμενο δελτίου. Πηγή για τη συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης της έγκρισης του spinetoram στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στις 30 Ιουνίου 2024, μαζί με του flubendiamide και του spirotetramat.
[16] Βάση εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων, από το Μητρώο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η μοναδική έγκυρη πηγή για το τι επιτρέπεται σήμερα στη ροδακινιά στην Ελλάδα, σε ποια δόση, με ποιον μέγιστο αριθμό εφαρμογών και με ποιον χρόνο αναμονής. Η έγκριση μιας δραστικής ουσίας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν συνεπάγεται εγκεκριμένη χρήση στη ροδακινιά στην Ελλάδα.
[17] Potyvirus plumpoxi (PPV000), Datasheet. EPPO Global Database. Πλήρες κείμενο δελτίου. Πηγή για τη διαπίστωση ότι η ανάπτυξη ανθεκτικών ποικιλιών ροδακινιάς παραμένει πρόκληση λόγω της σπανιότητας των πηγών ανθεκτικότητας, σε αντίθεση με τη βερικοκιά όπου ανθεκτικές στο PPV-D ποικιλίες καλλιεργούνται εκτεταμένα στην Ισπανία, για τη στήριξη του ελέγχου σε πιστοποιημένο υλικό κατά το σχήμα πιστοποίησης του EPPO και στην εκρίζωση μολυσμένων δένδρων, για την περιορισμένη μόνο αποτελεσματικότητα των αφιδοκτόνων και των θερινών πολτών λόγω της μη έμμονης μετάδοσης, και για την παρουσία του ιού στην ηπειρωτική Ελλάδα.
[18] Nitrogen Fertilization of Peach Trees, Penn State Extension, Pennsylvania State University. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για την απομάκρυνση αζώτου με τον καρπό στην Πενσυλβάνια, 0,27 λίβρες N ανά 100 λίβρες καρπού, δηλαδή 2,7 κιλά ανά τόνο, για την ετήσια σύσταση των 50 έως 100 λιβρών N ανά έικρ, δηλαδή 5,6 έως 11,2 κιλών ανά στρέμμα, και για τη διαπίστωση ότι η ανοιξιάτικη λίπανση και οι διαιρεμένες εφαρμογές άνοιξης και μετά τη συγκομιδή είναι εξίσου καλές.
[19] California Fertilization Guidelines, Peach and Nectarine, CDFA / FREP, California Department of Food and Agriculture. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για την απομάκρυνση 2 έως 3 λιβρών N ανά τόνο συγκομιζόμενων ροδάκινων, δηλαδή 1,0 έως 1,5 κιλά ανά τόνο, για τις 4 έως 5 λίβρες K₂O ανά τόνο, δηλαδή 2,0 έως 2,5 κιλά ανά τόνο, για την ετήσια σύσταση των 25 έως 75 λιβρών N ανά έικρ, δηλαδή 2,8 έως 8,4 κιλών ανά στρέμμα, για τον πίνακα απαιτήσεων ανά επίπεδο παραγωγής από 63 ως 155 λίβρες N ανά έικρ, και για τη διαπίστωση ότι σε δένδρα με έλλειψη καλίου το χρώμα του καρπού είναι φτωχό και το μέγεθος μειωμένο.
[20] Cultural Management of the Bearing Peach Orchard (Circular 879), University of Georgia Extension. Πλήρες κείμενο δημοσίευσης. Πηγή για τη σύσταση των 60 λιβρών N ανά έικρ ετησίως σε αποστάσεις 20 × 20 ποδιών, δηλαδή περίπου 6,7 κιλών ανά στρέμμα, για τις 50 έως 80 λίβρες K₂O ανά έτος, δηλαδή 5,6 έως 9,0 κιλά ανά στρέμμα, για τη ρητή διατύπωση ότι η ισορροπία αζώτου και καλίου επηρεάζει ισχυρά το κόκκινο χρώμα και ότι το επιθυμητό χρώμα φλοιού και σάρκας συσχετίζεται με χαμηλό άζωτο και υψηλό κάλιο, για την επισήμανση ότι η υπερβολική ζωηρότητα το καλοκαίρι σκιάζει την καρποφόρα ξυλεία, και για τη διαίρεση της αζωτούχου λίπανσης με μέρος στα μέσα με τέλη Αυγούστου και όχι αργότερα από την 1η Σεπτεμβρίου.
[21] Peach Orchard Establishment and Young Tree Care (Circular 877), University of Georgia Extension. Πλήρες κείμενο δημοσίευσης. Πηγή για τον στόχο pH περίπου 6 έως 6,5 και για τη διαπίστωση ότι η βελτίωση με ασβέστιο μετά τη φύτευση δεν είναι ποτέ τόσο αποτελεσματική όσο η προφυτευτική ενσωμάτωση, σύσταση που αφορά τα όξινα εδάφη της Τζόρτζια και επομένως ανοδική ρύθμιση του pH, καθώς και για την ταχύτητα εισόδου στην καρποφορία: μικρή παραγωγή στο δεύτερο φύλλο που αφαιρείται, και διαχείριση ως καρποφόρων δένδρων από το τρίτο φύλλο.
[22] Tree Fruit Soil Fertility and Plant Nutrition in Cropping Orchards in Central Washington, WSU Tree Fruit, Washington State University. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για το άριστο εύρος pH εδάφους 6,0 έως 7,5 για τα οπωροφόρα, για τη διαπίστωση ότι στα εδάφη υψηλού pH ο εδαφικός ψευδάργυρος συσχετίζεται φτωχά με την κατάσταση του δένδρου και ότι εκεί συνιστώνται τακτικοί ψεκασμοί συντήρησης με ψευδάργυρο, και για τη σύνδεση των ελλείψεων σιδήρου με την υπεράρδευση, τους υψηλούς υδροφόρους ορίζοντες και τα ασβεστούχα εδάφη.
[23] Fall Nutrient Sprays in Tree Fruit, WSU Tree Fruit, Washington State University. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για την κινητοποίηση και αποθήκευση του αζώτου στις ρίζες το φθινόπωρο, για τα ποσοστά συνεισφοράς του επανακινητοποιημένου αζώτου στη μηλιά, 50% στους βλαστούς, 90% στα φύλλα των καρποφόρων οργάνων και 60% στον καρπό, για τον χρονισμό των φθινοπωρινών ψεκασμών αζώτου μετά τη συγκομιδή, μεταξύ Οκτωβρίου και Νοεμβρίου αλλά πριν τη φυσική φυλλόπτωση όταν τα φύλλα αρχίζουν να κιτρινίζουν, για την αποτελεσματικότητα 30 έως 80% ανάλογα με τον καιρό, για την υπεροχή της φθινοπωρινής έναντι της ανοιξιάτικης εφαρμογής βορίου στην αύξηση των επιπέδων στα άνθη και στην καρπόδεση, και για τη χαμηλή επαναμεταφορά του ψευδαργύρου που επιβάλλει συχνές εφαρμογές.
[24] Tagliavini, M., Masia, A. & Quartieri, M. (1995). Bulk soil pH and rhizosphere pH of peach trees in calcareous and alkaline soils as affected by the form of nitrogen fertilizers. Plant and Soil 176:263-271. Χρησιμοποιήθηκε η περίληψη. Εργασία σε ΡΟΔΑΚΙΝΙΑ σε ασβεστούχα και αλκαλικά εδάφη. Πηγή για τη μείωση του pH της ριζόσφαιρας κατά 2 έως 3 μονάδες σε σχέση με τη μάζα του εδάφους σε όλες τις μεταχειρίσεις, για τη διαπίστωση ότι η μείωση ήταν ελαφρώς λιγότερο έντονη με νιτρικό ασβέστιο παρά με θειική αμμωνία, και για την εμφάνιση μεσονεύριας χλώρωσης στα κορυφαία φύλλα των δένδρων που τροφοδοτήθηκαν με νιτρικό ασβέστιο, τεκμηρίωση της προτίμησης αμμωνιακής μορφής αζώτου στα ασβεστούχα εδάφη.
[25] El-Jendoubi, H., Vázquez, S., Calatayud, Á. και συνεργάτες (2014). The effects of foliar fertilization with iron sulfate in chlorotic leaves are limited to the treated area. A study with peach trees (Prunus persica L. Batsch) grown in the field and sugar beet (Beta vulgaris L.) grown in hydroponics. Frontiers in Plant Science 5:2. Πλήρες κείμενο, ανοιχτής πρόσβασης, με κριτές. Έρευνα αγρού σε ΡΟΔΑΚΙΝΙΑ. Πηγή για τα χαρακτηριστικά του ασβεστούχου εδάφους του οπωρώνα, pH 7,8, ολικό ανθρακικό ασβέστιο 30%, ενεργό 10% και 7 mg/kg σίδηρος εκχυλίσιμος με DTPA, και για τη διαπίστωση ότι οι επιδράσεις της διαφυλλικής λίπανσης με θειικό σίδηρο σε χλωρωτικά φύλλα ήταν μικρές έξω από την ψεκασμένη επιφάνεια, με την επανάχλωση να περιορίζεται στο τμήμα που βράχηκε.
[26] El-Jendoubi, H., Abadía, J. & Abadía, A. (2013). Assessment of nutrient removal in bearing peach trees (Prunus persica L. Batsch) based on whole tree analysis. Plant and Soil 369:421-437. Χρησιμοποιήθηκε η περίληψη· οι αριθμητικοί πίνακες δεν ήταν προσβάσιμοι και γι' αυτό δεν παρατίθεται καμία αριθμητική τιμή από την εργασία. Πηγή αποκλειστικά για το ποιοτικό εύρημα ότι το χειμερινό κλάδεμα και η φυλλόπτωση ήταν τα γεγονότα στα οποία απομακρύνθηκαν τα περισσότερα θρεπτικά, και για το ότι τα αποτελέσματα δίνονται τόσο ανά δένδρο όσο και ανά τόνο νωπού καρπού.
[27] Policarpo, M., Di Marco, L., Caruso, T., Gioacchini, P. & Tagliavini, M. (2002). Dynamics of nitrogen uptake and partitioning in early and late fruit ripening peach (Prunus persica) tree genotypes under a mediterranean climate. Plant and Soil 239:207-214. Χρησιμοποιήθηκε η περίληψη. Εργασία σε ΡΟΔΑΚΙΝΙΑ σε ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟ κλίμα, το πλησιέστερο διαθέσιμο στις ελληνικές συνθήκες. Πηγή για τη διαπίστωση ότι η αύξηση βλαστών και καρπών στηρίχθηκε κυρίως σε άζωτο επανακινητοποιημένο από τα αποθέματα, το οποίο αντιστοιχούσε στο 72 έως 80% του συνολικού αζώτου της νέας βλάστησης, και για το ότι η πρόσληψη αζώτου ήταν σχετικά χαμηλή τον πρώτο μήνα μετά την έκπτυξη και ταχύτερη στη συνέχεια.
[28] Hocking, B., Tyerman, S.D., Burton, R.A. & Gilliham, M. (2016). Fruit Calcium: Transport and Physiology. Frontiers in Plant Science 7:569. Πλήρες κείμενο, ανοιχτής πρόσβασης, με κριτές. Πηγή για τη χαμηλή κινητικότητα του ασβεστίου στο φλοίωμα και την εξάρτηση της συσσώρευσής του στον καρπό από τη μεταφορά μέσω του ξύλου και τη ροή της διαπνοής, και για τη διαπίστωση ότι το περισσότερο ασβέστιο φτάνει στον καρπό στα πρώιμα στάδια της ανάπτυξής του.
[29] Manganaris, G.A., Vasilakakis, M., Mignani, I., Diamantidis, G. & Tzavella-Klonari, K. (2005). The effect of preharvest calcium sprays on quality attributes, physicochemical aspects of cell wall components and susceptibility to brown rot of peach fruits (Prunus persica L. cv. Andross). Scientia Horticulturae 107(1):43-50. Χρησιμοποιήθηκε η περίληψη. Δοκιμή σε ΕΛΛΗΝΙΚΗ συμπύρηνη ποικιλία, Andross. Πηγή για τη συγκέντρωση 0,12% Ca σε χλωριούχο και σε χηλικό ασβέστιο, για την αύξηση του ασβεστίου κατά 25 έως 42% στον φλοιό και 11 έως 17% στη σάρκα, για την υπεροχή του χλωριούχου ασβεστίου έναντι της χηλικής μορφής, και κυρίως για την ακριβή διατύπωση του αποτελέσματος: σημαντική μείωση της ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ της φαιάς σήψης χωρίς καμία επίδραση στη ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ της ασθένειας.
[30] Li, S., Guo, S., Xu, J., Cai, Z., Ma, R., Yu, M. & Shen, Z. (2025). Preharvest calcium chloride treatments enhance post-harvest peach fruit resistance to Monilinia fructicola-induced brown rot disease. Postharvest Biology and Technology 222:113368. Χρησιμοποιήθηκε η περίληψη. Δοκιμή στην Κίνα, ποικιλία Xiahui 8. Πηγή για την προσυλλεκτική εφαρμογή χλωριούχου ασβεστίου 50 mM κατά το στάδιο εκθετικής αύξησης του καρπού και για τη μείωση τόσο της διαμέτρου της κηλίδας όσο και της συχνότητας εμφάνισης της μονίλιας μετασυλλεκτικά.
[31] Fischer, G. και συνεργάτες (2025). The Effect of Boron on Fruit Quality: A Review. Horticulturae 11(8):992. Πλήρες κείμενο, ανοιχτής πρόσβασης, με κριτές. Ανασκόπηση που καλύπτει περισσότερα του ενός είδη. Πηγή για τη δυσκολία μετακίνησης του βορίου από τα όργανα-πηγές προς τους νεαρούς οφθαλμούς όπου είναι απαραίτητο για την παραγωγή γύρης και την αύξηση του γυρεοσωλήνα, και για τη διαπίστωση ότι επαρκή ή υψηλά επίπεδα βορίου στους στύλους προωθούν τη βλάστηση της γύρης και την αύξηση του γυρεοσωλήνα, ωφελώντας την επικονίαση, τη γονιμοποίηση και τελικά την καρπόδεση.
[32] Wang, D., Zhang, H. & Gartung, J. (2020). Long-term productivity of early season peach trees under different irrigation methods and postharvest deficit irrigation. Agricultural Water Management 230:105940. Χρησιμοποιήθηκε η περίληψη. Πολυετής δοκιμή σε ΠΡΩΙΜΗ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑ. Πηγή για τη διαπίστωση ότι η ελλειμματική άρδευση με εξοικονόμηση νερού έως 40% δεν οδήγησε σε σημαντικές απώλειες παραγωγής επί 8 έως 9 χρόνια, ότι η ανάπτυξη της κόμης παρέμεινε ανεπηρέαστη και ότι η εμφάνιση διπλών καρπών αυξήθηκε οριακά. Χρησιμοποιείται για να μετριαστεί η κατηγορηματική διατύπωση ότι κάθε έλλειμμα άρδευσης καταστρέφει την επόμενη παραγωγή· δεν αφορά ολική διακοπή της άρδευσης.
[33] Managing Phosphorus for Crop Production, Penn State Extension, Pennsylvania State University. Πλήρες κείμενο σελίδας. Πηγή για τη διαπίστωση ότι ο φώσφορος είναι σχετικά ακίνητος στο έδαφος με διάχυση προς τη ρίζα περίπου 1/8 της ίντσας, δηλαδή 0,3 εκατοστά, τον χρόνο, για τη δέσμευσή του από σίδηρο και αργίλιο στα όξινα εδάφη και από την περίσσεια ασβεστίου σε πολύ υψηλό pH, και για το εύρος μέγιστης διαθεσιμότητας pH 6,0 έως 7,0.
[34] Song, H.-Y., Zhao, K., Wang, Q., Jiang, G.-L., Sun, S.-X., Li, J., Tu, M.-Y., Wang, L.-L., He, C.-Y., Wang, T. & Chen, D. (2025). Mechanism for efficient nitrogen utilization by peach rootstock GF677 (Prunus amygdalus × Prunus persica) in alkaline orchard soils. Frontiers in Plant Science 16:1699942. Πλήρες κείμενο, ανοιχτής πρόσβασης, με κριτές. Πηγή για την τιμή pH 8,47 του αλκαλικού εδάφους του ροδακινεώνα της μελέτης, τεκμηριωμένο παράδειγμα καλλιέργειας ροδακινιάς σε pH πολύ πάνω από το «άριστο» των ξένων οδηγών, και για τη χρήση του υποκειμένου GF677 ακριβώς λόγω της ανθεκτικότητάς του στη χλώρωση.

Αποποίηση ευθύνης Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί συνταγή εφαρμογής φυτοπροστατευτικών προϊόντων ή λιπασμάτων. Οι δραστικές ουσίες αναφέρονται ενδεικτικά· οι εγκρίσεις, οι δόσεις και οι χρόνοι αναμονής μεταβάλλονται και πρέπει να ελέγχονται κάθε φορά στην τρέχουσα βάση εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η απόφαση του τρόπου και της ποσότητας της λίπανσης πρέπει να γίνεται πάντα σε συνεννόηση με γεωπόνο· λάθος λίπανση μπορεί να επιφέρει αντίστροφα αποτελέσματα. Πάντα η λίπανση γίνεται με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος και την αειφορία του αγροκτήματος. Ο συγγραφέας και η Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. δεν φέρουν καμία ευθύνη για ζημιές που θα προκληθούν από κακή χρήση του εγχειριδίου αυτού.