Ο Μαύρος ακανθώδης αλευρώδης

Προσβολή από μαύρο ακανθώδη αλευρώδη σε φύλλα — Εικόνα 1. Προσβολή από *Aleurocanthus spiniferus*. Η εικόνα που πρέπει να συγκρατήσετε: **το φύλλωμα μοιάζει πασπαλισμένο με μαύρο πιπέρι**. Πρόκειται για τις ακίνητες προνύμφες, που καθηλώνονται στην κάτω επιφάνεια του φύλλου.

Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος — Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε.

Ένα εξωτικό έντομο καραντίνας εξαπλώνεται στην Ελλάδα από το 2016. Δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με ψεκασμούς, και μάλιστα οι ψεκασμοί χειροτερεύουν το πρόβλημα. Η λύση περνά από τη βιολογική καταπολέμηση — και τα τελευταία δύο χρόνια συμβαίνουν εξελίξεις που δεν έχουν φτάσει ακόμη στον παραγωγό.

Ο μαύρος ακανθώδης αλευρώδης, Aleurocanthus spiniferus Quaintance (Hemiptera, Aleyrodidae), γνωστός διεθνώς ως orange spiny whitefly, κατάγεται από τη νοτιοανατολική Ασία. Είναι έντομο καραντίνας για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα, και η αντιμετώπισή του είναι αρκετά δύσκολη. Στις περιοχές όπου έχει εισέλθει δεν υπάρχουν εξειδικευμένοι φυσικοί εχθροί ικανοί να ελέγξουν τους πληθυσμούς του [1].

2016πρώτος εντοπισμός
στην Ελλάδα, Κέρκυρα

90+είδη φυτών
ξενιστές

3–6επικαλυπτόμενες
γενιές τον χρόνο

97%παρασιτισμός σε
ελληνικό προηγούμενο

Περιεχόμενα

Πώς έφτασε εδώ, βήμα βήμα
Πώς το αναγνωρίζετε
Ο βιολογικός κύκλος και οι γενιές
Ξενιστές — δεν είναι μόνο τα εσπεριδοειδή
Η ζημιά και ο μηχανισμός της
Καθεστώς καραντίνας και οι υποχρεώσεις σας
Γιατί οι ψεκασμοί δεν λύνουν το πρόβλημα
Η βιολογική αντιμετώπιση και τα ελληνικά προηγούμενα
Τι άλλαξε από το 2023 — οι νέες εξελίξεις
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον παραγωγό
Πηγές

1. Πώς έφτασε εδώ, βήμα βήμα

Έτος	Πού εντοπίστηκε
2008	Ιταλία — η πρώτη καταγραφή στην Ευρώπη, στην περιοχή Supersano της Απουλίας. Ακολούθησαν Καμπανία, Λάτιο και Μπαζιλικάτα [2]
2012	Κροατία [1]
2013	Μαυροβούνιο, στις αδριατικές ακτές, και Αλβανία [1]
Σεπτέμβριος 2016	Ελλάδα — Κέρκυρα. Στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού, σε πορτοκαλιές. Βρέθηκε επίσης σε εσπεριδοειδή, αμπέλια και τριανταφυλλιές, με εκτεταμένη διασπορά και υψηλούς πληθυσμούς [3]
Σεπτέμβριος 2017	Ηγουμενίτσα, εντός της πόλης, σε λεμονιές και πορτοκαλιές. Έκτοτε έχει εντοπιστεί σε πολλές περιοχές καλλιέργειας εσπεριδοειδών της ηπειρωτικής Ελλάδας [1]
Έως σήμερα	Παρουσία και σε Γαλλία. Η ΕΕ εξακολουθεί να επικαιροποιεί τις οριοθετημένες περιοχές περιορισμού του εντόμου, με πιο πρόσφατη τροποποίηση τον Ιούνιο του 2025 [4]

Η γεωγραφία δεν είναι τυχαία Κέρκυρα το 2016, Ηγουμενίτσα το 2017. Και τα δύο σημεία είναι πύλες εισόδου απέναντι από την Ιταλία και την Αλβανία, όπου το έντομο ήταν ήδη εγκατεστημένο. Η μεγάλης απόστασης διασπορά δεν γίνεται με πτήση — τα ενήλικα μετακινούνται πετώντας μόνο σε κοντινές αποστάσεις. Γίνεται μέσω προσβεβλημένων δενδρυλλίων που προορίζονται για φύτευση και προσβεβλημένων τμημάτων φυτών [1].

2. Πώς το αναγνωρίζετε

Το χαρακτηριστικό που το προδίδει είναι ότι μοιάζει σαν να έχει πασπαλιστεί το φύλλο με μαύρο πιπέρι, στην κάτω επιφάνεια. Οι προνύμφες είναι μαύρες, ακίνητες, και περιβάλλονται από λευκές κηρώδεις αποφύσεις.

Στάδιο	Τι βλέπετε
Αυγό	Επίμηκες, οβάλ, μήκους περίπου 0,2 χιλιοστών. Εναποτίθεται στην κάτω επιφάνεια των φύλλων σε χαρακτηριστική σιγμοειδή διάταξη — σχηματίζει δηλαδή ένα σχέδιο σαν καμπύλη ή σπείρα. Αρχικά κίτρινο, μαυρίζει καθώς αναπτύσσεται το έμβρυο [1]
Προνύμφη 1ης ηλικίας	Επιμήκης, φέρει πόδια και κινείται. Δραστηριοποιείται στα σκιαζόμενα μέρη του φυλλώματος. Μόλις βρει κατάλληλη θέση, εισάγει τα στοματικά της μόρια, χάνει τα πόδια της, αποκτά οβάλ σχήμα και προσηλώνεται μόνιμα [1]
Επόμενες προνύμφες	Ακίνητες, μαύρου χρώματος, με λευκές κηρώδεις αποφύσεις περιμετρικά. Σε έντονες προσβολές σχηματίζουν πολυπληθείς αποικίες στην κάτω επιφάνεια των φύλλων [1]
Ενήλικο	Πτερωτό, μικρού μεγέθους αλλά ορατό με γυμνό μάτι. Τα θηλυκά έχουν μήκος 1,33 έως 1,7 χιλιοστά. Οι οφθαλμοί είναι κόκκινοι· οι κεραίες και τα πόδια λευκά με ανοιχτοκίτρινα στίγματα. Οι πτέρυγες καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του σώματος και δίνουν μεταλλικό μπλε-γκρι χρώμα με λευκά στίγματα [3]

Λεπτομέρεια αποικίας μαύρου ακανθώδη αλευρώδη — Εικόνα 2. Λεπτομέρεια της προσβολής. Διακρίνονται οι **μαύρες, ακίνητες προνύμφες με τις λευκές κηρώδεις αποφύσεις** περιμετρικά. Σε αυτή την πυκνότητα η αποικία είναι ήδη εγκατεστημένη — και ο πληθυσμός περιλαμβάνει ταυτόχρονα όλα τα στάδια.

Μια διευκρίνιση στην ορολογία των σταδίων Θα συναντήσετε τόσο τη διατύπωση «τρεις προνυμφικές ηλικίες και το στάδιο της νύμφης» [1] όσο και «τέσσερις προνυμφικές ηλικίες» [5]. Δεν υπάρχει αντίφαση: πρόκειται για δύο τρόπους να μετρηθεί το ίδιο πράγμα. Στους αλευρώδεις, το τέταρτο προνυμφικό στάδιο είναι αυτό που ονομάζεται νύμφη ή πουπάριο — το ακίνητο, σκληρυμένο κέλυφος μέσα στο οποίο ολοκληρώνεται η μεταμόρφωση. Συνολικά τα στάδια είναι έξι: αυγό, τέσσερις προνυμφικές ηλικίες και ενήλικο.

Πηγές: 1 3 5

3. Ο βιολογικός κύκλος και οι γενιές

Ο κύκλος διαρκεί δύο έως τέσσερις μήνες και ο αριθμός των γενεών εξαρτάται από τις κλιματικές συνθήκες. Καταγράφονται από τρεις έως και πάνω από έξι επικαλυπτόμενες γενιές τον χρόνο. Σε περιοχές με ήπιες θερμοκρασίες και υψηλή σχετική υγρασία αναφέρονται πέντε με έξι γενιές, ενώ στην Ιαπωνία τέσσερις [1].

Κάθε θηλυκό εναποθέτει 35 έως 100 αυγά — και σε ορισμένες καταγραφές και περισσότερα — στην κάτω επιφάνεια των νεαρών και τρυφερών φύλλων [1] [5]. Η αναπαραγωγή περιορίζεται όταν οι θερμοκρασίες είναι χαμηλές [5].

Γιατί οι επικαλυπτόμενες γενιές είναι το πραγματικό πρόβλημα Όταν οι γενιές επικαλύπτονται, στο ίδιο δέντρο συνυπάρχουν ταυτόχρονα όλα τα στάδια: αυγά, κινούμενες προνύμφες πρώτης ηλικίας, ακίνητες προνύμφες προστατευμένες από κερί, πουπάρια και ενήλικα. Δεν υπάρχει στιγμή στη χρονιά που ο πληθυσμός να είναι συγχρονισμένος σε ένα ευάλωτο στάδιο. Αυτός είναι ο βασικός λόγος που μία ή δύο επεμβάσεις δεν επαρκούν ποτέ.

4. Ξενιστές — δεν είναι μόνο τα εσπεριδοειδή

Είναι είδος έντονα πολυφάγο. Έχει παρατηρηθεί να τρέφεται σε πάνω από 90 είδη φυτών [1], που ανήκουν σε περισσότερες από 38 φυτικές οικογένειες [5].

Τα εσπεριδοειδή αποτελούν τον σημαντικότερο οικονομικά ξενιστή. Άλλα είδη μεγάλης οικονομικής σημασίας που προσβάλλει είναι το αμπέλι, η τριανταφυλλιά, η ροδιά, η μουριά, ορισμένα πυρηνόκαρπα καθώς και είδη του γένους Malus — δηλαδή μηλιές [1]. Προσβάλλει επίσης καλλωπιστικά είδη όπως ο κισσός και η δάφνη, καθώς και αυτοφυή ζιζάνια.

Η σημασία των ζιζανίων και των καλλωπιστικών Το ότι επιβιώνει σε κισσό, δάφνη και αυτοφυή ζιζάνια σημαίνει ότι διατηρεί πληθυσμό ακόμη κι όταν καθαρίσετε την καλλιέργεια. Οι φράχτες, οι αυλές, τα πάρκα και τα εγκαταλειμμένα οικόπεδα λειτουργούν ως δεξαμενές επαναμόλυνσης. Γι' αυτό η αντιμετώπιση σε επίπεδο μεμονωμένου κτήματος έχει περιορισμένη αξία.

5. Η ζημιά και ο μηχανισμός της

Η ζημιά έχει δύο σκέλη, και το δεύτερο είναι το σοβαρότερο.

Πρώτον, η απομύζηση. Οι προνύμφες και τα ενήλικα απομυζούν τους χυμούς από τα φύλλα των φυτών ξενιστών. Η αφαίρεση χυμού μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τη διαθεσιμότητα του αζώτου στο δέντρο, μειώνοντας την ανθοφορία και την καρποφορία [5].

Δεύτερον, το μελίτωμα και η καπνιά. Παράγουν μεγάλη ποσότητα μελιτωδών απεκκριμάτων, που ευνοούν την ανάπτυξη του μύκητα της καπνιάς. Σε βαριές προσβολές το δέντρο αποκτά κυριολεκτικά μαύρη όψη [5].

Η αλυσίδα που ακολουθεί είναι η εξής: η καπνιά μειώνει τη φωτοσυνθετική ικανότητα των φύλλων. Η μείωση αυτή οδηγεί σε φυλλόπτωση και, στο τέλος, στην ολοκληρωτική εξασθένιση του φυτού. Σε σοβαρότερες προσβολές παρατηρείται καταστροφή βλαστών και πρόωρη καρπόπτωση [1] [5].

Και το εμπορικό αποτέλεσμα: οι καλυμμένοι από καπνιά καρποί υποβαθμίζονται και χάνουν την εμπορική τους αξία [1].

Βίντεο 1. Λήψη από τον αγρό. Παρατηρήστε την έκταση της προσβολής στο φύλλωμα και το πόσο ομοιόμορφα καλύπτεται η κάτω επιφάνεια των φύλλων.

6. Καθεστώς καραντίνας και οι υποχρεώσεις σας

Το έντομο περιλαμβάνεται στον κατάλογο Α2 του EPPO των οργανισμών καραντίνας [2] και στο Μέρος Β του Παραρτήματος ΙΙ του Εκτελεστικού Κανονισμού ΕΕ 2019/2072, στο πλαίσιο του Κανονισμού ΕΕ 2016/2031 [1] [4].

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται για δική σας απόφαση αν θα το δηλώσετε. Τα μέτρα φυτοϋγείας αποσκοπούν στην εκρίζωση και τον περιορισμό της εξάπλωσης, και προβλέπουν:

Χρήση υγιούς πιστοποιημένου πολλαπλασιαστικού υλικού.
Αποφυγή μετακίνησης μολυσμένου φυτικού υλικού — φυτωριακό υλικό, καρποί από μολυσμένα δέντρα, άνθη.
Κλάδεμα και καύση των προσβεβλημένων κλαδιών.
Συστηματικός έλεγχος των καλλιεργειών για τη διαπίστωση τυχόν συμπτωμάτων.
Ασφαλής ταυτοποίηση. Ο μαύρος ακανθώδης αλευρώδης δεν ξεχωρίζει πάντα εύκολα από συγγενικά είδη με το μάτι. Έχει αναπτυχθεί μοριακή μέθοδος ταυτοποίησης σε πραγματικό χρόνο, που κάνει τους φυτοϋγειονομικούς ελέγχους ταχύτερους και ασφαλέστερους [10]. Σε αμφιβολία, το δείγμα πηγαίνει στο εργαστήριο.
Άμεση ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών — ΔΑΟΚ και Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου — σε περίπτωση εντοπισμού [1].

Η δήλωση σας συμφέρει Ο εντοπισμός μιας νέας εστίας ενεργοποιεί επίσημο μηχανισμό οριοθέτησης και περιορισμού. Το να μην δηλωθεί μια προσβολή δεν προστατεύει το κτήμα — απλώς δίνει στο έντομο έναν χρόνο ελεύθερης εξάπλωσης πριν το μάθει κανείς. Η εμπειρία της Κέρκυρας και της Ηγουμενίτσας δείχνει πόσο γρήγορα περνά από την πόλη στους οπωρώνες.

7. Γιατί οι ψεκασμοί δεν λύνουν το πρόβλημα

Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να ειπωθεί καθαρά, γιατί αντιβαίνει στο ένστικτο του παραγωγού.

Η χρήση εντομοκτόνων είναι συνήθως αναποτελεσματική, λόγω της ιδιαίτερης βιολογίας του εντόμου, με αποτέλεσμα να είναι και οικονομικά ασύμφορη [1]. Και η ίδια η επιστημονική βιβλιογραφία επιβεβαιώνει ότι στην περίπτωση του A. spiniferus η χημική καταπολέμηση δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και διαταράσσει τους φυσικούς εχθρούς [5].

Ο φαύλος κύκλος των νεονικοτινοειδών

Η χρήση νεονικοτινοειδών πρέπει να αποφεύγεται, και ο λόγος είναι συγκεκριμένος: διαταράσσει τον αποτελεσματικό κλασικό βιολογικό έλεγχο που ήδη λειτουργεί έναντι του εριώδη αλευρώδη Aleurothrixus floccosus και άλλων εχθρών, όπως τα κοκκοειδή.

Το αποτέλεσμα είναι δευτερογενής αναζωπύρωση αυτών των εχθρών και περαιτέρω ανάπτυξη ανθεκτικότητας. Δηλαδή: ψεκάζετε για τον έναν αλευρώδη, δεν τον ελέγχετε, και δημιουργείτε ταυτόχρονα δεύτερο πρόβλημα από εχθρούς που μέχρι χθες κρατούσαν τα ωφέλιμα.

Επιπλέον, η χρήση των νεονικοτινοειδών περιορίζεται από την ενωσιακή νομοθεσία [1].

Πού υπάρχει περιθώριο, λοιπόν; Σε μολυσμένες περιοχές, επεμβάσεις με ήπια προς τα ωφέλιμα έντομα φυτοπροστατευτικά προϊόντα θα μπορούσαν να περιορίσουν σε κάποιον βαθμό τις επιπτώσεις, εφόσον γίνουν:

στα αρχικά στάδια της προσβολής, και
κατά τη χειμερινή περίοδο έως την άνοιξη, πριν την εμφάνιση των ενηλίκων [1].

Δεν παρατίθενται δραστικές ουσίες ούτε δόσεις. Η επιλογή γίνεται αποκλειστικά βάσει των ισχυουσών εγκρίσεων του Υ.Π.Α.Α.Τ. για τη συγκεκριμένη καλλιέργεια [11], και σε συνεννόηση με τη ΔΑΟΚ της περιοχής, καθώς πρόκειται για οργανισμό καραντίνας με ειδικό καθεστώς διαχείρισης.

Προσοχή στον ψεκασμό επάνω σε δέντρα με καρπό Κάθε διαφυλλικός ψεκασμός σε δέντρα που φέρουν καρπό — εντομοκτόνο, λάδι, βιολογικό σκεύασμα ή λίπασμα — μπορεί να προκαλέσει λεκέδες στους καρπούς και εγκαύματα στο φύλλωμα. Απαιτείται προηγούμενη δοκιμή σε περιορισμένο αριθμό δέντρων, με το ίδιο σκεύασμα και την ίδια δόση, και αναμονή 5 έως 7 ημερών πριν από τη γενική εφαρμογή. Ο ψεκασμός γίνεται απόγευμα ή νωρίς το πρωί, ποτέ σε καύσωνα και ποτέ σε φύλλωμα υπό υδατική καταπόνηση.

Πηγές: 1 5 11

8. Η βιολογική αντιμετώπιση και τα ελληνικά προηγούμενα

Στον τόπο καταγωγής του, το έντομο βρίσκεται υπό έλεγχο από φυσικούς εχθρούς. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν εισαχθεί σε νέες περιοχές, όπου αυτοί οι εχθροί απουσιάζουν [1].

Η κλασική βιολογική καταπολέμηση με παρασιτοειδή υμενόπτερα έχει αποδειχθεί οικονομική και αποτελεσματική σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Τα δύο πιο αποτελεσματικά είδη είναι το Encarsia smithi (Silvestri) (Aphelinidae) και το Amitus hesperidum (Platygastridae).

Τα διεθνή αποτελέσματα

Χώρα και έτος	Αποτέλεσμα
Ιαπωνία, 1925	Με την εισαγωγή του E. smithi από την Κίνα, το A. spiniferus τέθηκε γρήγορα υπό έλεγχο, με ποσοστά παρασιτισμού 65 έως 90%
Γκουάμ, 1952	Έλεγχος στα εσπεριδοειδή με εισαγωγή και εγκατάσταση των E. smithi και A. hesperidum από το Μεξικό. Παρόμοια αποτελέσματα αργότερα στη Μικρονησία
Νότια Αφρική	Με εξαπόλυση του E. smithi σε εμπορικούς οπωρώνες, μέσα σε οκτώ μήνες ο παρασιτισμός έφτασε γύρω στο 80%

Τα ελληνικά προηγούμενα — γιατί μετράνε

Δεν πρόκειται για κάτι θεωρητικό. Η Ελλάδα το έχει κάνει ήδη, δύο φορές, με επιτυχία.

1976: εισήχθη το παρασιτοειδές Encarsia lahorensis (Howard) για την καταπολέμηση του αλευρώδη Dialeurodes citri. Εγκαταστάθηκε επιτυχώς.
1991: το Cales noacki Howard (Aphelinidae) εισήχθη στην Ελλάδα από την Ισπανία για την αντιμετώπιση του εριώδη αλευρώδη. Ακολούθησε μαζική εκτροφή στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο και εντατικό πρόγραμμα εξαπόλυσης από το 1992 έως το 1995. Το C. noacki εγκαταστάθηκε επιτυχώς και σε λιγότερο από έναν χρόνο ο παρασιτισμός ξεπέρασε το 97% [1].

Οι διαφορές των δύο παρασιτοειδών

Χαρακτηριστικό	Amitus hesperidum	Encarsia smithi
Εξειδίκευση	Αρκετά εξειδικευμένο στο γένος Aleurocanthus	Ευρύτερο φάσμα: παρασιτεί και άλλους αλευρώδεις, ενώ έχει βρεθεί και σε κοκκοειδές
Διάρκεια κύκλου	45 έως 60 ημέρες σε ιδανικές εργαστηριακές συνθήκες	Περίπου 30 ημέρες
Ζωή ενήλικου θηλυκού	Μόλις 4 έως 5 ημέρες σε συνθήκες υπαίθρου	Τουλάχιστον 15 ημέρες
Πότε αποδίδει	Όταν ο ξενιστής είναι σε υψηλή πυκνότητα. Έχει μικρή δυνατότητα εύρεσης ξενιστή, και μόλις ο ξενιστής περιοριστεί ο πληθυσμός του καταρρέει	Αποτελεσματικό και σε χαμηλές πυκνότητες. Σκοτώνει τον ξενιστή και με ωοτοκία στα πουπάρια και τρεφόμενο πάνω του, δηλαδή και ως θηρευτής

Το δίδαγμα της Φλόριντα Όταν το A. hesperidum απελευθερώθηκε μόνο του στη Φλόριντα, επιτεύχθηκε έλεγχος του A. woglumi σε περίπου έξι μήνες. Σε τοποθεσία όπου απελευθερώθηκε και το E. smithi, ο έλεγχος καθυστέρησε περίπου δώδεκα μήνες: ο πληθυσμός του A. hesperidum κορυφώθηκε αρχικά και μετά υποχώρησε ραγδαία, το E. smithi έγινε κυρίαρχο και ο πληθυσμός του αλευρώδη μειώθηκε περαιτέρω [1]. Δηλαδή ο συνδυασμός ήταν πιο αργός αλλά πιο βαθύς.

Πού βρίσκεται η ελληνική προσπάθεια

Το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο αναζητά τα παρασιτοειδή αυτά για εισαγωγή και αξιολόγηση στις ελληνικές συνθήκες. Έγιναν επαφές με φορείς σε ΗΠΑ (Τέξας, Φλόριντα, Χαβάη), Νότια Αφρική, Εσουατίνι, Τρινιδάδ και Τομπάγκο, Ιαπωνία, Βιετνάμ, Κίνα, Ουγκάντα, Ρεϊνιόν, Γκουάμ, Ιράν και Αυστραλία. Μέχρι τη δημοσίευση:

Δύο αποστολές στη Χαβάη — δεν προέκυψαν είδη που να παρασιτούν τον μαύρο ακανθώδη αλευρώδη. Βρέθηκε μόνο το Encarsia perplexa, που παρασιτεί το A. woglumi αλλά όχι το A. spiniferus.
Μία αποστολή στο Βιετνάμ — βρέθηκαν διάφορα είδη παρασιτοειδών, στο στάδιο της αξιολόγησης στις εγκαταστάσεις του ΜΦΙ.
Προγραμματίζονται νέες αποστολές στο Βιετνάμ, τόπο καταγωγής του αλευρώδη και των παρασιτοειδών του, και στην Ιαπωνία [1].

Πηγές: 1

9. Τι άλλαξε από το 2023 — οι νέες εξελίξεις

Από τη δημοσίευση του 2023 μέχρι σήμερα, το τοπίο άλλαξε σημαντικά — και μάλιστα προς μια κατεύθυνση που κανείς δεν είχε σχεδιάσει.

Τα παρασιτοειδή ήρθαν μόνα τους Ενώ οι επίσημες προσπάθειες αναζητούσαν παρασιτοειδή στην Ασία, το ίδιο το Encarsia smithi εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη, στην Ιταλία, να παρασιτεί προνύμφες τέταρτης ηλικίας του A. spiniferus. Πρόκειται κατά πάσα πιθανότητα για ακούσια εισαγωγή μέσω του εμπορίου φυτών — τον ίδιο δρόμο δηλαδή που ήρθε και ο αλευρώδης [6].

Eretmocerus iulii Laudonia et Melone (Aphelinidae): παρασιτοειδές του A. spiniferus που περιγράφηκε στην Ιταλία. Καταγράφηκε δραστηριότητα παρασιτισμού στη Σικελία [8] και πρόσφατα πρώτη καταγραφή στο Μαυροβούνιο [9].
Encarsia nipponica: ασιατικό παρασιτοειδές που εντοπίστηκε να προσβάλλει τον A. spiniferus στη βόρεια Ιταλία [7].
Συνύπαρξη E. smithi και E. iulii: η αξιολόγηση της συμπεριφοράς των δύο παρασιτοειδών μέσα στη χρονιά δείχνει ότι η οικολογία τους μπορεί να είναι συμπληρωματική, κάτι που ευνοεί μεγαλύτερη καταστολή των πληθυσμών του αλευρώδη [6].

Και μια ελληνική πειραματική δουλειά

Το 2025 δημοσιεύθηκε πείραμα αγρού σε πορτοκαλεώνα στον κάμπο της Αιτωλοακαρνανίας, με εργαστηριακή επεξεργασία στο Τμήμα Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Συγκρίθηκαν τρεις μεταχειρίσεις [5]:

Συνδυασμός των εντομοπαθογόνων μυκήτων Beauveria bassiana και Cordyceps fumosorosea.
Σκεύασμα με βάση τετραμικό οξύ.
Μάρτυρας χωρίς επέμβαση.

Τα αποτελέσματα, όπως τα διατυπώνουν οι ίδιοι οι συγγραφείς, ενθαρρύνουν την περαιτέρω διερεύνηση της χρήσης αυτών των μεταχειρίσεων και αναδεικνύουν το δυναμικό των εντομοπαθογόνων μυκήτων στην ολοκληρωμένη διαχείριση των εσπεριδοειδών [5].

Προσοχή στη διατύπωση: πρόκειται για ενθαρρυντικά πρώτα αποτελέσματα ενός πειράματος, όχι για τεκμηριωμένη σύσταση εφαρμογής. Οι ίδιοι οι ερευνητές ζητούν περαιτέρω διερεύνηση.

Πηγές: 5 6 7 8 9

10. Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον παραγωγό

Τι να κρατήσετε

Αναγνώριση: μαύρα «κόκκοι πιπεριού» με λευκό κηρώδες περιθώριο στην κάτω επιφάνεια του φύλλου, αυγά σε σιγμοειδή διάταξη, ενήλικα με κόκκινους οφθαλμούς και μεταλλικές μπλε-γκρι πτέρυγες.
Είναι οργανισμός καραντίνας. Ο εντοπισμός δηλώνεται υποχρεωτικά στη ΔΑΟΚ και στο Περιφερειακό Κέντρο Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου.
Μην περιμένετε λύση από το ψεκαστικό. Η χημική αντιμετώπιση είναι αναποτελεσματική και οικονομικά ασύμφορη, και τα νεονικοτινοειδή δημιουργούν δεύτερο πρόβλημα εξοντώνοντας τα ωφέλιμα.
Το παράθυρο, αν υπάρχει, είναι νωρίς. Αρχικά στάδια προσβολής, και χειμώνας έως άνοιξη πριν εμφανιστούν τα ενήλικα.
Καθαρό πολλαπλασιαστικό υλικό. Το έντομο ήρθε στην Ελλάδα με φυτά και εξαπλώνεται με φυτά. Αυτό ελέγχεται.
Η λύση θα έρθει από τα ωφέλιμα. Και ήδη τρία παρασιτοειδή εμφανίστηκαν μόνα τους στη γειτονική Ιταλία και στο Μαυροβούνιο.

Η πραγματική ερώτηση για τα επόμενα χρόνια Αν το Encarsia smithi και το Eretmocerus iulii ταξίδεψαν μόνα τους από την Ασία στην Ιταλία και από την Ιταλία στο Μαυροβούνιο, το ερώτημα δεν είναι αν θα φτάσουν στην Ελλάδα αλλά πότε — και αν θα υπάρχει κάποιος να τα αναγνωρίσει όταν φτάσουν. Ένας ψεκασμός ευρέος φάσματος τη λάθος στιγμή μπορεί να σβήσει μια εγκατάσταση που θα έλυνε το πρόβλημα δωρεάν. Αυτός είναι ο πιο πρακτικός λόγος για να μη ρίχνετε ό,τι βρείτε.

11. Πηγές

Οι αριθμοί μέσα στο κείμενο παραπέμπουν στον παρακάτω κατάλογο.

[1] Μυλωνάς Π., Παπαχρήστος Δ., Καπράνας Α. και Γιακουμάκη Β-Μ. (2023). Ο μαύρος ακανθώδης αλευρώδης στην Ελλάδα. Η «μαύρη απειλή» στα εσπεριδοειδή. Γεωργία-Κτηνοτροφία, τεύχος 06/2023: 32–35. Επιστημονική Διεύθυνση Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας, Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, και Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Ζωολογίας και Παρασιτολογίας, Τμήμα Γεωπονίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η βασική πηγή του άρθρου: μορφολογία και βιολογία, γενιές, ξενιστές, ζημιά, καθεστώς καραντίνας, όλα τα δεδομένα της βιολογικής καταπολέμησης και η πορεία των ελληνικών αποστολών αναζήτησης παρασιτοειδών. Η αναλυτική βιβλιογραφία του άρθρου διατίθεται στο bibliography.agrotypos.gr, έτος 2023, τεύχος 06/2023.
[2] EPPO Global Database — Aleurocanthus spiniferus (ALECSN), Datasheet. Πηγή για την ένταξη στον κατάλογο Α2 των οργανισμών καραντίνας, για την πρώτη ευρωπαϊκή καταγραφή στο Supersano της Απουλίας το 2008 και για την επακόλουθη εξάπλωση σε Καμπανία, Λάτιο και Μπαζιλικάτα.
[3] Kapantaidaki D.E. και συνεργάτες (2019). Presence of the invasive whitefly Aleurocanthus spiniferus (Hemiptera: Aleyrodidae) in Greece. EPPO Bulletin. Η επιστημονική καταγραφή της παρουσίας του εντόμου στην Ελλάδα και πηγή για τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των ενηλίκων — μήκος θηλυκών 1,33 έως 1,7 χιλιοστά, κόκκινοι οφθαλμοί, μεταλλικές μπλε-γκρι πτέρυγες με λευκά στίγματα.
[4] Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2025/1075 της Επιτροπής, της 2ας Ιουνίου 2025, με τον οποίο τροποποιήθηκε ο κατάλογος των οριοθετημένων περιοχών για τον περιορισμό του Aleurocanthus spiniferus. Σε συνδυασμό με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/2031 και τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2019/2072, Παράρτημα ΙΙ Μέρος Β. Τεκμηριώνει ότι το καθεστώς καραντίνας παραμένει ενεργό και επικαιροποιείται.
[5] Patakioutas G. και συνεργάτες (2025). Biological Control Potential of Entomopathogenic Fungi Against Aleurocanthus spiniferus: Field Trials on Citrus sinensis in Agroforestry Ecosystems. Agronomy 15(11): 2488. DOI: 10.3390/agronomy15112488. Ελληνικό πείραμα αγρού σε πορτοκαλεώνα του κάμπου της Αιτωλοακαρνανίας, με μεταχειρίσεις εντομοπαθογόνων μυκήτων Beauveria bassiana και Cordyceps fumosorosea, σκευάσματος τετραμικού οξέος και μάρτυρα. Πηγή επίσης για τα έξι αναπτυξιακά στάδια, για τους ξενιστές σε πάνω από 38 φυτικές οικογένειες, για τον ρόλο της καπνιάς Capnodium citri, για τη μείωση του αζώτου και για το ότι η χημική καταπολέμηση δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και διαταράσσει τους φυσικούς εχθρούς.
[6] First Detection of Encarsia smithi in Italy and Co-Occurrence with Eretmocerus iulii: A Case of Unintentional Introductions and New Associations with the Invasive Species Aleurocanthus spiniferus. Η πρώτη ανακάλυψη του Encarsia smithi στην Ευρώπη, να παρασιτεί προνύμφες τέταρτης ηλικίας του αλευρώδη, ως αποτέλεσμα ακούσιας εισαγωγής πιθανότατα μέσω του εμπορίου φυτών. Πηγή και για τη συμπληρωματική οικολογία των δύο παρασιτοειδών. Δείτε και τη σχετική αναφορά του EPPO.
[7] A European Début: The Asian Parasitoid Encarsia nipponica Targets the Invasive Aleurocanthus spiniferus in Northern Italy. Insects 16(11): 1181. Πηγή για τον εντοπισμό ενός τρίτου, ασιατικής προέλευσης παρασιτοειδούς στη βόρεια Ιταλία.
[8] Parasitization Activity by Eretmocerus iulii over the Orange Spiny Whitefly, Aleurocanthus spiniferus, in Sicily. Insects 16(10): 1074. Πηγή για τη δραστηριότητα παρασιτισμού του Eretmocerus iulii στη Σικελία.
[9] Radonjić S. και συνεργάτες. First record of Eretmocerus iulii Laudonia et Melone (Hymenoptera: Aphelinidae), parasitoid of Aleurocanthus spiniferus Quaintance (Hemiptera: Aleyrodidae) in Montenegro. EPPO Bulletin. Τεκμηριώνει ότι το παρασιτοειδές εξαπλώνεται μόνο του στα Βαλκάνια, ακολουθώντας τον ξενιστή του.
[10] Streamlining the Identification of the Orange Spiny Whitefly, Aleurocanthus spiniferus (Hemiptera: Aleyrodidae), with Real-Time PCR Probe Technology. Agriculture 15(4): 414. Μοριακή μέθοδος ταχείας και ασφαλούς ταυτοποίησης του είδους, χρήσιμη στους φυτοϋγειονομικούς ελέγχους όπου η μορφολογική διάκριση από συγγενικά είδη είναι δύσκολη.
[11] Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων — Βάση δεδομένων εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Η μόνη έγκυρη πηγή για το τι επιτρέπεται σε κάθε καλλιέργεια, κάθε δεδομένη στιγμή.