Δείκτες βλάστησης από δορυφόρο
Σχεδίασε το χωράφι σου στον χάρτη και δες την κατάσταση της βλάστησης όπως την κατέγραψε ο Sentinel-2. Ο δορυφόρος περνάει κάθε πέντε περίπου ημέρες και βλέπει σε ανάλυση 10 μέτρων.
Ο κλασικός δείκτης βιομάζας. Δουλεύει άριστα σε εκτατικές καλλιέργειες με συνεχή κάλυψη.
Πάτησε το εικονίδιο του πολυγώνου ή του ορθογωνίου, πάνω αριστερά στον χάρτη, και σχεδίασε γύρω από το χωράφι. Με το πολύγωνο, κλικ σε κάθε γωνία και κλικ ξανά στο πρώτο σημείο για να κλείσει. Με το ορθογώνιο, σύρε απλώς διαγώνια.
Τι σημαίνει το κάθε αποτέλεσμα
Πώς προκύπτει ο αριθμός
Το φύλλο δεν ανακλά το φως ομοιόμορφα. Η χλωροφύλλη απορροφά έντονα το κόκκινο, γύρω στα 665 nm, γιατί εκεί τροφοδοτείται η φωτοσύνθεση. Αντίθετα, στο εγγύς υπέρυθρο, γύρω στα 842 nm, το φύλλο δεν έχει τι να κάνει την ενέργεια και την ανακλά σχεδόν ολόκληρη — η ανάκλαση αυτή προέρχεται από τη σπογγώδη δομή του μεσοφύλλου και από τα κενά αέρα ανάμεσα στα κύτταρα.
Ένα υγιές, καλά ενυδατωμένο φύλλο έχει επομένως μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις δύο αυτές τιμές. Ένα φύλλο που χλωρώνει, μαραίνεται ή γερνά χάνει χλωροφύλλη και καταρρέει η δομή του μεσοφύλλου: η απορρόφηση στο κόκκινο πέφτει, η ανάκλαση στο υπέρυθρο πέφτει και αυτή, και η διαφορά μικραίνει. Όλοι οι δείκτες βλάστησης μετρούν αυτή τη διαφορά, κανονικοποιημένη ώστε να μην επηρεάζεται από τη γωνία του ήλιου ή τη φωτεινότητα της ημέρας.
Ο Sentinel-2 καταγράφει 13 φασματικές ζώνες — τέσσερις στα 10 μέτρα, έξι στα 20 και τρεις στα 60 — με πλάτος σάρωσης 290 χιλιόμετρα και επανάληψη κάθε πέντε ημέρες από το ζεύγος των δορυφόρων. Οι τέσσερις δείκτες της σελίδας χρησιμοποιούν τέσσερις από αυτές.
| Δείκτης | Ζώνες | Τύπος | Τι μετρά | Ανάλυση |
|---|---|---|---|---|
| NDVI | B08 (842 nm) B04 (665 nm) |
(B08−B04) (B08+B04) |
Πυκνότητα και ζωηρότητα πράσινης βιομάζας | 10 m |
| NDRE | B08 (842 nm) B05 (705 nm) |
(B08−B05) (B08+B05) |
Περιεκτικότητα σε χλωροφύλλη, έμμεσα άζωτο | 20 m |
| NDMI | B08 (842 nm) B11 (1610 nm) |
(B08−B11) (B08+B11) |
Περιεκτικότητα του φυλλώματος σε νερό | 20 m |
| SAVI | B08, B04 + συντελεστής L |
(B08−B04)·1,5 (B08+B04+0,5) |
Βλάστηση, με διόρθωση για το γυμνό έδαφος | 10 m |
NDVI — ο δείκτης της βιομάζας
Είναι ο παλαιότερος και ο πιο διαδεδομένος. Παίρνει τιμές από −1 έως +1, αλλά στην πράξη τα νούμερα που συναντάς στο χωράφι είναι πολύ πιο στενά.
| Τιμή NDVI | Τι σημαίνει συνήθως |
|---|---|
| κάτω από 0 | Νερό, υγρό έδαφος, ασφαλτοστρωμένη επιφάνεια |
| 0 – 0,15 | Γυμνό χώμα, πέτρα, φρεσκοοργωμένο χωράφι |
| 0,15 – 0,30 | Αραιή ή μόλις αναδυόμενη βλάστηση, ξερά χόρτα |
| 0,30 – 0,50 | Μέτρια κάλυψη, νεαρή καλλιέργεια, αραιός οπωρώνας |
| 0,50 – 0,70 | Καλή, ενεργή βλάστηση σε πλήρη ανάπτυξη |
| πάνω από 0,70 | Πυκνό, ζωηρό φύλλωμα με πλήρη κάλυψη εδάφους |
Όταν ο δείκτης φυλλικής επιφάνειας ξεπεράσει περίπου το 3, δηλαδή όταν το φύλλωμα γίνει πυκνό και τα φύλλα αρχίσουν να σκιάζουν το ένα το άλλο, ο NDVI παύει να ανεβαίνει. Ένα καλαμπόκι με φυσιολογική θρέψη και ένα υπερλιπασμένο δίπλα του θα δώσουν σχεδόν ίδιο NDVI, γύρω στο 0,85. Ο δείκτης έχει «γεμίσει» και δεν ξεχωρίζει πια. Στα μέσα και προς τα τέλη της βλαστικής περιόδου, ο NDVI χάνει μεγάλο μέρος της διακριτικής του ικανότητας — και ακριβώς εκεί μπαίνει ο NDRE.
NDRE — ο δείκτης της χλωροφύλλης
Η ζώνη B05, στα 705 nm, βρίσκεται στο λεγόμενο ερυθρό όριο: τη στενή περιοχή του φάσματος όπου η ανάκλαση του φύλλου εκτινάσσεται απότομα από το χαμηλό επίπεδο του κόκκινου στο υψηλό του υπέρυθρου. Η θέση και η κλίση αυτού του «σκαλοπατιού» μετατοπίζονται ανάλογα με τη συγκέντρωση χλωροφύλλης στο φύλλο.
Η πρακτική διαφορά από τον NDVI είναι δύο πραγμάτων:
- Δεν κορεσμένεται. Η ακτινοβολία του ερυθρού ορίου απορροφάται λιγότερο έντονα, άρα διεισδύει βαθύτερα στην κόμη και φέρνει πληροφορία και από τα κατώτερα φύλλα. Ο δείκτης συνεχίζει να διαφοροποιεί ακόμη και σε πυκνό φύλλωμα.
- Συνδέεται με το άζωτο. Επειδή το μεγαλύτερο μέρος του αζώτου του φύλλου βρίσκεται στη Rubisco και στις χλωροφύλλες, η περιεκτικότητα σε χλωροφύλλη είναι έμμεσος δείκτης της αζωτούχου θρέψης. Γι' αυτό ο NDRE χρησιμοποιείται διεθνώς για χάρτες μεταβλητής λίπανσης.
Στα δενδρώδη είναι η σωστή επιλογή. Ο οπωρώνας έχει πυκνή κόμη όπου ο NDVI κορεσμένεται νωρίς, ενώ ο NDRE συνεχίζει να δείχνει διαφορές ανάμεσα σε δέντρα. Πρόσεξε όμως ότι η ανάλυσή του είναι 20 μέτρα, τέσσερις φορές χονδρότερη σε εμβαδόν από τα 10 του NDVI.
NDMI — η υδατική κατάσταση
Χρησιμοποιεί τη ζώνη B11 στα 1610 nm, μέσα στο βραχύ υπέρυθρο. Εκεί το νερό απορροφά ισχυρά: όσο περισσότερο νερό έχουν τα κύτταρα του φύλλου, τόσο λιγότερη ακτινοβολία επιστρέφει στον δορυφόρο. Ο δείκτης πέφτει όταν το φύλλωμα αρχίζει να χάνει νερό.
Η αξία του είναι ότι προηγείται του ορατού συμπτώματος. Η μείωση της περιεκτικότητας σε νερό εμφανίζεται στο φάσμα πριν το φύλλο μαραθεί ή αλλάξει χρώμα. Σε συνδυασμό με τον NDRE ξεχωρίζεις δύο καταστάσεις που μοιάζουν: πτώση NDRE με σταθερό NDMI δείχνει προς τροφοπενία ή γήρανση, ενώ ταυτόχρονη πτώση και των δύο δείχνει προς υδατική καταπόνηση.
SAVI — όταν φαίνεται το χώμα
Ο NDVI υποθέτει σιωπηρά ότι το έδαφος δεν συμμετέχει. Όταν όμως η κάλυψη είναι μικρή — νεαρή φυτεία, αραιός οπωρώνας, αρχή της βλαστικής περιόδου — το γυμνό χώμα καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του εικονοστοιχείου και η ανάκλασή του παραμορφώνει τον δείκτη. Ξηρό ανοιχτόχρωμο χώμα και υγρό σκουρόχρωμο δίνουν διαφορετικό NDVI για την ίδια ακριβώς βλάστηση.
Ο SAVI εισάγει τον συντελεστή διόρθωσης εδάφους L, με καθιερωμένη τιμή 0,5 για ενδιάμεση κάλυψη, και πολλαπλασιάζει με (1+L) ώστε το εύρος τιμών να παραμείνει συγκρίσιμο με του NDVI. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερο ευαίσθητο στο υπόβαθρο. Χρησιμοποίησέ τον στους πρώτους μήνες της χρονιάς και σε νεαρές φυτείες· όταν η κάλυψη κλείσει, ο NDVI και ο SAVI σχεδόν ταυτίζονται.
Πώς διαβάζεται ο πίνακας της χρονοσειράς
| Στήλη | Τι είναι | Πώς το χρησιμοποιείς |
|---|---|---|
| Μέσος | Ο μέσος όρος του δείκτη σε όλα τα καθαρά εικονοστοιχεία του αγρού | Η γενική κατάσταση. Έχει νόημα κυρίως ως σύγκριση με προηγούμενες ημερομηνίες, όχι ως απόλυτος αριθμός |
| Απόκλιση | Η τυπική απόκλιση, δηλαδή πόσο διαφέρουν τα σημεία μεταξύ τους | Το πιο υποτιμημένο νούμερο. Μεγάλη απόκλιση σημαίνει ανομοιόμορφο χωράφι — κάτι συμβαίνει σε ένα κομμάτι και όχι στο σύνολο |
| Καθαρά | Το ποσοστό του αγρού που ο δορυφόρος είδε χωρίς σύννεφο ή σκιά | Κάτω από 70% η μέτρηση είναι επισφαλής. Κάτω από 40% αγνόησέ τη |
Δύο χωράφια με μέσο NDVI 0,55 δεν είναι το ίδιο πράγμα. Αν το πρώτο έχει απόκλιση 0,04, είναι ομοιόμορφο και υγιές. Αν το δεύτερο έχει 0,18, τότε μέσα του συνυπάρχουν ζώνες με 0,35 και ζώνες με 0,75 — και ο μέσος όρος κρύβει ακριβώς το πρόβλημα που ψάχνεις. Όταν η απόκλιση ανεβαίνει ενώ ο μέσος μένει σταθερός, κάτι ξεκινά τοπικά. Τότε αξίζει η επίσκεψη στο χωράφι.
Τι δεν μπορεί να σου πει η εικόνα
Η δορυφορική εικόνα δείχνει ότι κάτι συμβαίνει και πού. Δεν δείχνει ποτέ γιατί. Χαμηλός δείκτης σε μια ζώνη μπορεί να οφείλεται σε τροφοπενία, σε νηματώδεις, σε συμπίεση του εδάφους, σε βουλωμένο σταλάκτη, σε αλατότητα, σε προσβολή ριζών, ή απλώς στο ότι εκεί το χωράφι είναι πιο αμμώδες. Η εικόνα σου λέει σε ποιο σημείο να σκάψεις. Η διάγνωση γίνεται επί τόπου.
Δύο ακόμη περιορισμοί που πρέπει να είναι ξεκάθαροι:
- Το μεικτό εικονοστοιχείο. Στα 10 μέτρα, ένα εικονοστοιχείο σε οπωρώνα περιέχει δέντρα, γυμνό χώμα, χλόη και σκιά. Ο αριθμός είναι ο σταθμισμένος μέσος όρος όλων. Δεν είναι η κατάσταση του δέντρου.
- Η ατμόσφαιρα. Τα δεδομένα είναι επιπέδου 2A, δηλαδή διορθωμένα ως προς την ατμόσφαιρα, αλλά λεπτά ημιδιαφανή σύννεφα και ομίχλη δεν εντοπίζονται πάντα από τη μάσκα. Μια απότομη, ανεξήγητη πτώση σε μία μόνο ημερομηνία είναι συχνά σύννεφο, όχι γεγονός στο χωράφι.
Ο σωστός τρόπος να το χρησιμοποιείς
- Σύγκρινε μέσα στο ίδιο χωράφι, την ίδια ημέρα. Οι σχετικές διαφορές ανάμεσα σε ζώνες είναι αξιόπιστες. Ο απόλυτος αριθμός εξαρτάται από την καλλιέργεια, το στάδιο και το υπόβαθρο.
- Παρακολούθησε την καμπύλη, όχι το σημείο. Μια μεμονωμένη μέτρηση δεν λέει τίποτα. Η πορεία τριών ή τεσσάρων διαδοχικών λήψεων λέει.
- Σύγκρινε την ίδια ημερομηνία με άλλη χρονιά. Είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος να δεις αν η χρονιά πηγαίνει καλύτερα ή χειρότερα.
- Επιβεβαίωσε στο χωράφι. Κάθε ζώνη που ξεχωρίζει στην εικόνα αξίζει μία επίσκεψη πριν παρθεί απόφαση.
- Στα δενδρώδη, NDRE. Στις εκτατικές, NDVI. Στην αρχή της χρονιάς, SAVI. Στον καύσωνα, NDMI.
Πηγή δεδομένων. Copernicus Sentinel data 2026, μέσω του Copernicus Data Space Ecosystem της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Η υπηρεσία παρέχεται δωρεάν από την Ε.Ε.
Τα σύννεφα. Όπου ο δορυφόρος είδε σύννεφο ή σκιά, η εικόνα βγαίνει γκρίζα και ημιδιαφανής και τα σημεία αυτά δεν μπαίνουν στους υπολογισμούς. Αν όλη η εικόνα είναι γκρίζα, διάλεξε μεγαλύτερο διάστημα ημερομηνιών.
Δεν αποτελεί γεωπονική σύσταση. Η δορυφορική εικόνα δείχνει πού να κοιτάξεις, όχι τι να κάνεις. Κάθε επέμβαση γίνεται κατόπιν επιτόπιας εκτίμησης.